Azərbaycanı dünya miqyasında diqqət mərkəzinə gətirən mühüm məqamlardan biri də ölkənin böyük tranzit potensialına malik olmasıdır. Həyata keçirilən infrastruktur layihələri sayəsində gələcəkdə Azərbaycan üzərindən daşınacaq tranzit yüklərin həcmi daha da artacaq.
Buna görə də Azərbaycan hökuməti Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanında dəmir yollarının yükaşırma imkanlarını artırır və sənədləşmə prosedurlarının sadələşdirilməsi üçün rəqəmsal tətbiqlər həyata keçirilir.
Dünya ölkələri də Azərbaycan üzərindən daşıdıqları yüklərin həcminin artmasına xüsusi maraq göstərirlər. Pekində keçirilən “Bir kəmər - bir yol” üçüncü beynəlxalq əməkdaşlıq forumunda səslənən fikirlər də bunu təsdiq edir. Burada diqqət mərkəzində yer alan əsas məsələlərdən biri Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu və ya Orta Dəhliz olub. Qazaxıstan prezidenti Kasım-Jomart Tokayev tədbirdə çıxışı zamanı qeyd edib ki, Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun istifadəsi Çindən Avropaya yükdaşıma vaxtını iki dəfə azaltmağa kömək edə bilər: “Bu gün Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu bir çox dövlətlər üçün flaqman əməkdaşlıq layihəsinə çevrilir. Çini, Mərkəzi Asiyanı və Avropanı birləşdirən bu nəqliyyat arteriyası “Bir kəmər - bir yol”un kontinental körpüsünə çevrilə, yükdaşıma vaxtını iki dəfə və nəqliyyat xərclərini isə əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər”. Çin Xalq Respublikasının sədri Si Cinpin isə qeyd edib ki, ölkəsi Transxəzər beynəlxalq nəqliyyat dəhlizində fəal iştirak edəcək. “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsü üzrə nəqliyyat-logistika əməkdaşlığından danışan Si Cinpin deyib ki, Çin yüksək keyfiyyətli “Bir kəmər, bir yol” əməkdaşlığı üçün birgə səy göstərərək çoxşaxəli əlaqə şəbəkəsi quracaq. Çin lideri bu istiqamətdə ölkəsinin Transxəzər beynəlxalq nəqliyyat dəhlizində iştirak edəcəyini, Çin-Avropa dəmir yolu əməkdaşlığı forumunu təşkil edəcəyini açıqlayıb. Si Cinpin bildirib ki, Çin digər tərəflərlə birlikdə Avrasiyada birbaşa dəmir yolu və avtomobil nəqliyyatı ilə bağlı olan yeni logistika dəhlizi quracaq: “Biz “Dəniz İpək yolu” çərçivəsində limanları, gəmiçilik və ticarət xidmətlərini güclü şəkildə inteqrasiya etməyi, yeni beynəlxalq quru-dəniz ticarət dəhlizinin və “Hava İpək yolu”nun qurulmasını sürətləndirəcəyik”. Qeyd edək ki, Pekində 3-cü “Bir kəmər, bir yol” beynəlxalq əməkdaşlıq forumu işə başlayıb. Forumun açılış mərasimində bir neçə ölkənin dövlət və hökumət başçısı, yüksəkvəzifəli rəsmi şəxslər, beynəlxalq və regional təşkilatın rəhbərləri iştirak edir. “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsünün 10-cu ildönümünə təsadüf edən builki forumda 114 ölkədən və 30 beynəlxalq təşkilatdan ümumilikdə 4 mindən çox nümayəndə iştirak edir.
Azərbaycanı forumda energetika naziri Pərviz Şahbazovun rəhbərliyi ilə nümayəndə heyəti təmsil edir.
Forumda diqqət mərkəzində yer alan Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu Çin, Qazaxıstan, Xəzər dənizi, Azərbaycan, Gürcüstan və daha sonra Avropa ölkələrinə keçir. Dəmir yolu və dəniz nəqliyyatından istifadə etməklə konteyner daşımalarını həyata keçirir. Hazırdan Çindən Mərkəzi Asiyaya, buradan Xəzər dənizi vasitəsilə gələn yüklər Ələt limanında qəbul edilərək ölkəmizin ərazisində müasir infrastrukturla Orta Dəhlizə inteqrasiya edilmiş marşrutlara yönəldilir. Tələbatın artması ilə əlaqədar olaraq Azərbaycan Ələtdəki dəniz limanının ötürücülük imkanlarının genişləndirilməsi layihəsinin icrasını da uğurla davam etdirir. Rusiya və İranın sanksiyalara məruz qaldığı bir dövrdə Çin, Mərkəzi Asiya və Avropanın Azərbaycandan keçən Orta Dəhlizə baxış bucağı genişlənir. Xüsusən də Çin Rusiya-Ukrayna müharibəsinin Şimal dəhlizi ilə yükdaşımaları məhdudlaşdırdığı üçün Orta Dəhlizə xüsusi önəm verir. Orta Dəhliz məsafə və müddət baxımından böyük alternativ hesab edilir. Belə ki, Çindən Avropaya gedən yük qatarı Orta Dəhliz vasitəsilə daha qısa vaxt sərf etmiş olur. Bununla yanaşı, Orta dəhliz Asiya ilə Avropa arasında qlobal ticarətin daha sərfəli və təhlükəsiz olmasını təmin edir. Ölkəmizin geostrateji mövqeyi, Şərq və Qərb dəhlizindəki önəmli yeri fərqli istiqamətdə yüklərin daşınması üçün geniş imkanlar yaratmaqla, həm ölkəmizin, həm də ümumən Cənubi Qafqaz bölgəsinin önəmini artırır. Tranzit ölkəyə çevrilmə istiqamətində atılan uğurlu addımlar, yaradılan imkanlar sayəsində Azərbaycan son illərdə bu sahədə yüksək nəticələrə nail olub. Dəhliz boyunca yerləşən ölkələr arasında ikitərəfli və çoxtərəfli formatlarda əməkdaşlıq getdikcə genişlənir ki, bu da daşımalar, yüklərin cəlb edilməsi, logistika ilə bağlı məsələlərin uzlaşdırılmasına geniş imkanlar yaradır. Orta Dəhlizin funksionallığının artmasında yeni platformada birləşən Azərbaycan, Türkiyə və Qazaxıstan mühüm rol oynayırlar. Qlobal miqyasda Orta Dəhlizə marağın artmasında, heç şübhəsiz ki, Azərbaycan müstəsna rola malikdir. Ölkəmiz Transxəzər marşrutu üzrə ən önəmli halqalardan birini təşkil edir. Uzunmüddətli siyasi sabitlik, mükəmməl qanunvericilik bazası, təhlükəsizliyə verilən zəmanətlər, optimal qiymətlər, keçid prosedurlarının sadəliyi, məsafənin qısalığı, relyefin əsasən düzən olması və digər amillər transmilli şirkətlərin ölkəmizə marağını artıran səbəblər sırasında yer alır.
Ramil QULİYEV
