Regionların sosial-iqtisadi inkişafında bank sektoru hələ də yaxından iştirak etmir. Belə ki, bankların regionlarda verdiyi kreditlərin həm həcmi azdır, həm də faizləri yüksəkdir. Belə ki, Azərbaycanda ən bahalı kreditlər Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonunda (Şamaxı, İsmayıllı, Ağsu və Qobustan) təklif olunur.
Mərkəzi Bankın məlumatına görə, bu iqtisadi rayonlarda kreditlər üzrə orta faiz 19.6-dır.
Maraqlıdır, Bakı ilə müqayisədə bölgələrdə kredit faizi niyə yüksəkdir?
Kamran Məmmədli: “Regionlarda kredit faizi Bakı ilə müqayisədə daha aşağı səviyyədə olmalıdır, çünki…”
Iqtisadçı ekspert Kamran Məmmədli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, bankların regionlarda kreditləri yüksək faizlə təklif etməsi gözləniləndir, çünki kredit faizi risqə bağlı olan məsələdir. Bankın risqi, xərci nə qədər çoxdursa, faiz dərəcəsi də bir o qədər çox olur: “Nəzərə almaq lazımdır ki, regionlarda bankların risqləri daha çoxdur. Birincisi, bizdə regionlarda gəlir daha azdır. İkincisi, regionda götürülən girov əmlakı satmaq bank üçün çox çətindir. Üçüncüsü, krediti daim monitorinq etmək, problem yaranan zaman gedib-gəlmək əlavə xərcdir. Yəni regionda verilən kredit Bakıda verilən kreditdən daha xərcli və daha risqli prosesdir. Bu, iqtisadi, bankçılıq baxımından normal haldır, lakin sosial baxımdan problemdir”.
Ekspert hesab edir ki, regionlarda kredit faizi Bakı ilə müqayisədə daha aşağı səviyyədə olmalıdır. Çünki Bakı paytaxtdır, nisbətən maliyyə, biznes, sənaye mərkəzi hesab olunur. Bakıda əhalinin vəziyyəti nisbətən yaxşıdır. Həmçinin, Bakı şəhərinin orta aylıq əmək haqqı səviyyəsi də rayondakından bir xeyli yüksəkdir. Normalda rayonlarda faiz dərəcələri aşağı olmalı idi.
Vüqar Bayramov: “Kredit faizləri Bakı ilə rayonlar arasında ciddi fərqlənir”
Millət vəkili Vüqar Bayramov da bildirdi ki, kredit faizləri Bakı ilə rayonlar arasında ciddi fərqlənir: “Qarabağ iqtisadi rayonunda da kredit faizləri yüksəkdir. Ağcabədi, Ağdam, Bərdə, Füzuli və Tərtər rayonlarında banklar krediti orta hesabla 19.37 faizlə verirlər. Mil-Muğan və cənub bölgələrimizdə isə orta kredit 19 faizdən çoxdur. Mərkəzi Bank ən ucuz kreditlərin Bakıda təklif olunduğunu bəyan edib. Belə ki, paytaxtda orta kredit 10.98 faiz təşkil edir, bu da digər bölgələrimizdən kəskin şəkildə fərqlənir. Rayonlarda kredit faizlərinin yüksək olmasının əsas səbəblərindən biri bölgələrdə biznes kreditlərinə əlçatanlığın aşağı olmasıdır. Risqlərini sığortalamaq istəyən banklar nisbətən aşağı faizli biznes kreditlərini Bakıda təklif etməyə üstünlük verirlər. Bu isə bir tərəfdən bankların regionlarda real sektoru daha az dəstəkləməsinə, digər tərəfdən isə rayon sakinlərinin bahalı kreditlərdən istifadə etməsinə səbəb olur. Həmçinin, rayonlarda bank filiallarının azlığı Bakı ilə müqayisədə rəqabətin zəif olmasına və kredit faizlərinə təsir göstərir”.
Millət vəkili onu da əlavə etdi ki, ölkə üzrə kreditlər orta hesabla 12.53 faizlə təklif olunur. Bununla belə, orta kredit faizləri ilə vətəndaşların daha çox istifadə etdiyi istehlak kredit faizləri arasında fərq var: “Aydındır ki, Azərbaycanda 12.53%-ə istehlak kreditləri cəlb etmək çox çətindir. Orta kredit faizlərinin nisbətən aşağı olması isə faizlərin hesablanması metodologiyasında güzəştli kreditlərin faizlərindən istifadə edilməsidir. Bu hesablama orta faiz ilə real faiz arasında fərq yaradır. Bununla yanaşı, orta faizdən daha çox istehlak kreditlərinin faiz dərəcələrinin azaldılması istiqamətində fəaliyyətlərin gücləndirilməsi daha vacibdir”
Günel CƏLİLOVA
