Dünyanın ən böyük düyü tədarükçüsü olan Hindistan, basmati istisna olmaqla, bütün növ düyülərin ixracına qadağa qoymağı planlaşdırır. Hindistan hakimiyyəti bu yolla inflyasiyanın sürətlənməsi risqindən qaçmaq istəyir.
Qadağa Hindistanın düyü ixracının təxminən 80 faizinə təsir edəcək. Hindistanın dünya düyü ticarətindəki payı isə təxminən 40 faizdir. Bu addım Hindistanda qiymətləri aşağı salsa da, dünya bazarında onsuz da yüksək olan qiyməti yenə də artıra bilər. Xatırladaq ki, Azərbaycan da düyü idxalının böyük hissəsini Hindistanın hesabına qarşılayır.
Bu halda Hindistanın ixracla bağlı qoyacağı qadağa Azərbaycana ixrac edilən düyünün qiymətinə necə təsir edəcək?
Eldəniz Əmirov: "Hindistandan idxal olunan düyü həcmlərinin azalması Azərbaycanda ciddi qiymət artımlarının yaranmasına səbəb ola bilməz"
İqtisadçı ekspert Eldəniz Əmirov hesab edir ki, Hindistan hökumətinin bu addımı ciddi qiymət artımına səbəb olmayacaq: “Hindistan tərəfinin bu qərarı çox güman ki, müvəqqətidir. Ölkədə ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunması, eyni zamanda, artan qiymətlərin nisbətən aşağı salınması məqsədilə atılan bir addımdır ki, bu da müvəqqəti xarakter daşıyır. Ən azı ona görə ki, bu qərar Hindistanın yerli istehsal şirkətlərinin işinə mənfi təsir göstərəcək. Ona görə də prosesin qısamüddətli olması labüddür. Qısamüddətli dövr ərzində olan qadağa və eyni zamanda həmin düyü növlərinin Azərbaycana ixrac həcimləri o qədər də çox deyil ki, bu amil ölkəmizdə hər hansısa ciddi problem yaratsın. Yəni alternativ istiqamətlər olan Pakistandan, İrandan və digər yerlərdən Azərbaycana kifayət qədər düyü ixracı həyata keçirilir ki, bunun qarşılığında Hindistandan idxal olunan düyü həcmlərinin azalması Azərbaycanda ciddi qiymət artımlarının yaranmasına səbəb ola bilməz”.
Akif Nəsirli: "Hindistan dünyada düyü təchizatçılarının ən böyüyüdür, belə bir addım atılacaqsa, bu qərar həmçinin Azərbaycan bazarına da ciddi şəkildə təsir edəcək”
Aqrar məsələlər üzrə ekspert Akif Nəsirli bildirdi ki, daxili bazarda inhisarçılıq meylləri də var. Bu da istər - istəməz bahalaşmaya təsir edir: "Məlumdur ki, Hindistan dünyada düyü təchizatçılarının ən böyüyüdür. Belə bir addım atacaqsa, bu, dünya bazarında düyünün bahalaşmasına gətirib çıxaracaq. Bu qərar həmçinin Azərbaycan bazarına da ciddi şəkildə təsir edəcək”.
A.Nəsirlinin fikrincə, düyünün bahalaşması ona olan tələbatı azaltsa, idxal aşağı düşə bilər: “Hindistanda tətbiq ediləcək qadağa idxalımızın dəyər baxımından artmasına səbəb olacaq. Tutaq ki, Azərbaycanın illik tələbatı min ton düyü idi. Həmin düyünün qiyməti artacaq deyə, ticarət balansında idxal dəyərimiz də yüksələcək. Amma ölkə daxilində qiymətlərin bahalaşması düyüyə tələbatı azalda bilər. Bu səbəbdən də düyü idxalımızda azalma müşahidə olunacaq”.
Günel CƏLİLOVA
