Məlum olduğu kimi, Rusiyada qismən səfərbərlik elan olunduqdan sonra bəzi ruslar Azərbaycana üz tutub. Azərbaycanla yanaşı, digər istiqamətlərə də axın qeydə alınır. İstanbula, Bakıya, bir sıra ölkələrə təyyarə biletlərinin dəfələrlə bahalaşması ilə bağlı şikayətlər səslənir. Hətta bəzi ölkələrə biletlərin 10 min avroya qədər yüksəldiyi vurğulanıb. Gürcüstan, Monqolustan, Qazaxıstan və Finlandiya ilə quru sərhədlərdə isə kilometrlərlə uzanan avtomobil tıxacı yaranıb.
Rusiyadan gələn məlumatlara görə, çağırış vərəqi gələn insanlar arasında bu ölkəyə işləmək üçün Azərbaycandan gedən və sonra orada Rusiya vətəndaşlığı alan azərbaycanlılar da az deyil. Onlardan da müharibədə iştirak etmək istəməyənlər var. Rusiyada yaşayan soydaşlarımızn bir çoxuna görə, hərbi komissarlıqlara çağırılanların əksəriyyəti Qafqazdan və Orta Asiyadandır. Təxmini hesablaçalara görə, Rusiyada 2 milyondan artıq azərbaycanlı yaşayır. Onların bir qismi Rusiya vətəndaşıdır. Nəzərə alsaq ki, 18 yaşından 60 yaşa qədər ehtiyatda olan hərbçilərin, hərbi mükəlləfiyyəti olanların çağırışı elan edilib, bu, Rusiya vətəndaşı olan azərbaycanlıları da əhatə edir. Təbii ki, bu, orada yaşayan azərbaycanlıların ölkəni tərk etmək istəyən digər Rusiya vətəndaşlarının atdığı addımları atmasına və Azərbaycana gəlməsinə səbəb olmaqdadır. Azərbaycanlılardan başqa, rusların özlərinin də ölkəmizə axını intensivləşib. Bunun isə iqtisadi nəticələrinin olacağı da proqnozlaşdırılır. Məsələn, “Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyəti” (AQC) İctimai Birliyinin sədri, iqtisadçı ekspert Vüqar Oruc bildirir ki, Rusiya vətəndaşlarının Azərbaycana axın etməsi ölkəmizin daşınmaz əmlak bazarında qiymətlərin artmasına səbəb olacaq. O, “report”a açıqlamasında eyni halın bu ilin əvvəllərində də yaşandığını diqqətə çatdırıb: “Bir müddət əvvəl Rusiya-Ukrayna müharibəsi başlayan zaman Ukraynadan Azərbaycana çox sayda gələn olmuşdu. Bunlar Azərbaycan əsilli biznes adamları, eyni zamanda Ukraynanın münaqişədən maksimum uzaq olmağa çalışan öz vətəndaşları idi. Onların gəlişi Azərbaycanda daşınmaz əmlak bazarına çox ciddi təsir göstərmişdi. Nəticədə ötən ilə nisbətən bu il daşınmaz əmlak bazarında kirayə və alqı-satqı qiymətləri yüksəldi və heç vaxt görünməyən faiz sıçrayışının şahidi olduq. Hazırda eyni mahiyyətə malik yeni bir proseslə üz-üzəyik. Rusiyada qismən səfərbəlrik elan olunub və buna etiraz olaraq Rusiya vətəndaşlarının böyük bir qismi Rusiya sərhədlərini tərk edir, Avropaya və MDB dövlətlərinə üz tuturlar. Nəticədə Azərbaycanda daşınmaz əmlak bazarında qiymətlərin yüksəlməsi gözlənilir”.Ekspert bildirir ki, ölkəyə gələnlər əsasən kirayə bazarına müraciət edir: “Çünki əksəriyyət proseslər sakitləşənə qədər müvəqqəti olaraq yaşayış yeri əldə etmək fikrindədir. Onların kirayə bazarına müraciət etməsi bu bazarda qiymətlərin bahalaşmasına səbəb olur. Nəticədə investorlarda belə bir fikir yaranır ki, əmlak alqı-satqısı və həmin əmlakın sonradan kirayəyə verilməsi ciddi şəkildə mənfəətin meydana çıxmasına səbəb ola bilər. Odur ki, daşınmaz əmlak bazarında bizim öz yerli sahibkarlarımız müəyyən ajiotajın yaranmasına səbəb olurlar. Tələb artır və nəticədə qiymətlər yüksəlir”.
Araşdırmalar göstərir ki, Rusiyadakı Azərbaycan əsilli biznes adamlarının da bir qismi artıq geri qayıdır və bu da daşınmaz əmlakın bahalaşma səbəblərindən ola bilər. Çünki onların da yerli bazara investisya etmək planları olacaq. Bu gün də investisiya üçün ən uyğun bazar daşınmaz əmlak bazarıdır və Rusiyadakı Azərbaycan əsilli iş adamları yerli bazarda bizneslərini qurmaq üçün bu bazara müraciət edəcək. Bu da tələbin və qiymətlərin yüksəlməsinə səbəb olacaq. Rusiya ilə yanaşı, bəllidir ki, qonşu İranda da vəziiyət pisləşib. İrandan yeni qaçqən axının olması istisnalıq təşkil etmir. Hesab edilir ki, İrandan Azərbaycana insan axını burdakı daşınmaz əmlakı bahalaşdıra bilər. Şübhəsiz ki, İrandakı proseslər də neqativ şəkildə davam edərsə, ordakı xeyli sayda vətəndaş ilk növbədə Azərbaycana gəlməyi düşünəcək. Belə şəraitdə həm kirayə bazarı, həm alqı-satqı bazarında qiymətlərin yüksəlməsi qaçılmaz olacaq. Eyni zamanda kommersiya obyektlərinin qiymətində də ciddi artım gözlənilir. Çünki Rusiya və Irandan gəlməsi gözlənilən iş adamlarının belə obyektlərə almağa, kirayə götürməyə də maraqları yüksək olacaq. İcarə haqlarının kəskin yuxarı həddə olması onsuz da ümumi bahalaşma yaradır. Hesablamalara görə, Azərbaycanda daşınmaz əmlak bazarındakı qiymətlər ay ərzində təxminən 3 faiz artıb. Qiymətin bahalaşmasına digər səbəb mənzil təklifinin azalmasıdır. Ötən illə müqayisədə alıcılıq qabiliyyəti bir qədər aşağı düşsə də hazırda daşınmaz əmlak bazarında stabillik müşahidə olunur. Ümumilikdəisə o da faktdır ki, pandemiya başlayandan həyət evlərinə maraq artıb. Bakı ətrafında isə daşınmaz əmlakla yanaşı torpaq sahələrinin də qiyməti artır. Bu artıma səbəb həmin ərazilərdə həyət evlərinə tələbin sürətlə yüksəlməsidir.
Ramil QULİYEV
