Rəsmi statistik məlumatlara görə, Azərbaycanda 2022-ci ilin yanvar - aprel aylarında Ümumi Daxili Məhsulun həcmi 7,2 faiz, qeyri-neft ÜDM isə 11,4 faiz artıb. Nominal olaraq ÜDM 14.5 milyard manat və ya 57,8 faiz o cümlədən, qeyri neft ÜDM müvafiq olaraq 3,7 milyard manat və 23,4 faiz artıb.
Ancaq o da bir həqiqətdir ki, iqtisadiyyatın hər hansı bir sektorunda real artımlar əsasən investisiya qoyluşları ilə təmin edilir. Ancaq məsələ ondadır ki, Azərbaycanda 2014-cü ildən bu günə qədər iqtisadiyyata və onun qeyri-neft sektoruna investisiya yatrımlarının həcmi durmadan azalır. Belə ki, əgər 2014-cü ildə iqtisadiyyata yönəldilmiş cəmi investitsiyaların (yerli və xarici investisiyalar) həcmi 27.9 milyard dollar, ondan, xarici investitsiyaların 11,7 milyard dollar olmuşdusa, bu rəqəmlər 2020-ci ildə müvafiq olaraq iki dəfə azalaraq yerli sərmayə 13,2 milyard dollar, xarici sərmayə 6,1 milyard dollar təşkil edib. 7 il ərzində iqtisadiyyata yönəldilən həm yerli və həm də xarici investisiyalar iki dəfə azalıb. 2021-ci ildə isə ölkə iqtisadiyyatına sərmayə qoyuluşu 8 faiz azalıb.
Maraqlıdır, ölkə iqtisadiyyatına sərmayə qoyuluşu niyə azalır?
“İqtisadiyyatımızın qeyri-neft sektoru xarici sərmayələr üçün o qədər də cəlbedici deyil”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimov sərmayələrin azalmasını bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Ötən illər ərzində Azərbaycana böyük sərmayələr qoyulub. Məsələ ondadır ki, ölkədə infrastruktur layihələrinə dövlət hesabına böyük sərmayələr qoyulub. Bir sıra böyük infrastruktur layihələri başa çatıb. Bundan əvvəl neft-qaz sektoruna əsasən xarici investisiyalar yatırılıb. Bu sahədə də böyük işlər görülüb. O üzdən, bəzi böyük layihələrin başa çatması sərmayə qoyuluşunun azalmasına səbəb olması güman edilir. Biz nəzərə almalıyıq ki, 2015-ci ildə neft gəlirlərinin kəskin azalması səbəbindən Azərbaycanda iki dəfə manat devalvasiyaya məruz qaldı. Bu, investisiya qoyiluşunun azalmasına öz təsirini göstərdi. Həm yerli, həm də xarici sərmayələrin qoyuluşuna təsirsiz ötüşmədi. 2019-cu ildə ÜDM artımında çiddi yüksəliş olsa da, 2020-ci ilin fevralından dünyanı cənginə alan koronavirus pandemiyası dünya iqtisadiyyatını alt-üst etdi. Ən nəhayət, iqtisadiyyatımızın qeyri-neft sektoru xarici sərmayələr üçün o qədər də cəlbedici deyil. O üzdən, bununla bağlı iqtisadiyyat daha da liberallaşdırılmalıdır. İslahatlar dərinləşdirilməlidir. Nəzərə almaq lazımdır ki, işğaldan azad olunan ərazilərdə əsas infrastrukturlar bərpa edilir. Həmin ərazilər iqtisadi dövriyəyə cəlb olunduqca, qoyulan xarici sərmayələrin həcmi arta bilər”.
Bir sözlə, iqtisadçı-ekspert sərmayə qoyuluşu ilə bağlı əlavə tədbirlərin görülməsini məqsədəuyğun hesab edir.
Vidadi ORDAHALLI
