“Azərbaycan Hava Yolları” (AZAL) yenə ziyanla işlədiyini bəyan edib. AZAL 2020-ci il üzrə maliyyə hesabatını təqdim edərkən 76,4 milyon manat zərər etdiyini açıqlayıb. Ümumilikdə, AZAL-ın yığılmış zərəri 1,7 milyard manata çatıb. 2020-ci ildə aviaşirkətin daşımalar üzrə və digər gəlirləri 335,2 milyon manat olub.
Qurum koronavirus pandemiyası ilə əlaqədar hökumətdən 232, 8 milyon manat subsidiya alıb. Şirkətin məlum açıqlaması sosial şəbəkələrdə tənqid olunub. Ekspertlər də AZAL-ın ziyanla işləməsinin anormal olduğunu bəyan ediblər. Qeyd olunub ki, inhisarçı olan, bütün uçuşlara nəzarət edən, qiyməti kəllə-çarxa qaldırıb bilet satan bir qurumun buna rəğmən zərərlə işləməsi anlaşılmazdır.
İqtisadçı Fuad İbrahimovun fikrincə, şirkət ziyanla işlədiyini açıqlayırsa, bu, qeyri-effektiv idarəetmədən irəli gəlir. Ekspertə görə, bir sıra qurumlardakı qabiliyyətsiz idarəetmə hökumətin, dövlət büdcəsinin üzərinə əlavə yük qoyur:
“İki il bundan qabaq İnvestisiya Holdinqi yaradıldı. İnvestisiya Holdinqi ona görə yaradılmışdı ki, qısa zaman kəsiyində dövlət büdcəsinin üzərinə düşən yükü götürsün. Əfsuslar olsun, böyük ümidlərlə yaradılan Holdinq qarşısına qoyulan öhdəliyə əməl edə bilmədi. Azərbaycanın geostrateji mövqeyini, şimal və cənub qonşumuzun ciddi sanksiyalara məruz qaldığını nəzərə alsaq, hava məkanından çox əlverişli istifadə edərək yüksək gəlir əldə etmək mümkündür. Amma bunu edə bilməmək bacarıqsızlığın son həddidir. AZAL-ın hər cür texniki təminatı var. Hava limanlarımız yüksək səviyyədədir, təyyarələrimiz yenidir. Bütün çatışmazlıqlar dövlət tərəfindən qarşılanır. Lakin qurum yenə də ziyanla işləyir. Yaxşı olar ki, AZAL-ın xərclərinin auditi aparılsın və şirkətin niyə ziyanla çalışdığı aydınlaşsın”.
Audit sahəsində ciddi təcrübəsi olan iqtisadçı Elçin Qurbanov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, “COVİD-19” pandemiyası dövründə AZAL uçuşlarını, demək olar ki, dayandırmışdı: “Siz vaxtı keçmiş maliyyə hesabatını müzakirə edirsiz. İndi 2021-ci ilin maliyyə hesanbatı açıqlanmalıdır. Siz isə Azərbaycan Hava Yolları QSC-nin gecikdirilmiş 2020-ci ilin maliyyə hesabatının detallarını müzakirə edirsiniz. Yaxşı olardı ki, 2021-ci ildə AZAL QSC-nin fəaliyyətinin nəticələrini tələb edəsiniz. Əlbəttə, AZAL QSC-nin 2020-ci ildə bütün əməliyyatlarının ( ilin son tarixinə maliyyə vəziyyəti, mənfəət və ya zərər və digər məcmu gəlir, kapitalda dəyişikliklər və göstərilən tarixdə başa çatan il üzrə pul vəsaitlərinin hərəkəti haqqında hesabatlarından) bütün detalları maddi və qeyri-maddi xüsusiyyətlərini əks etdirən məlumatlara istinad edərək cavablandıra bilmərəm. İzafi xərclər fonunda korrupsiya və mənimsəmələrə dair faktlar və sübutlar əlimdə mövcud deyil. Digər tərəfdən isə QSC-nin maliyyə hesabatı dünyanın ən nüfuzlu Auditor təşkilatlarından (böyük dörtlükdən) biri olan “DELOİTTE TOUCH” tərəfindən yoxlanılıb. Lakin onu da bir qayda olaraq bildirməliyəm ki, maliyyə hesabatlarının düzgünlüyünün təsdiqinə görə auditorun məsuliyyəti olduğu kimi, rəhbərliyin və iqtisadi subyektin idarə edilməsinə cavabdeh olan səlahiyyətli şəxslərin də məsuliyyəti var. Bu tələb müvafiq beynəlxalq standartların tərkib hissəsidir. 2020-ci ilin maliyyə hesabatına qısaca nəzər salsaq, aşağdakı bir sıra meyarlara istinad etməklə aşağıdakıları söyləmək olar. Subsidiyalar və gəlirlər (min) manatla.
Gəlirlər (cəmi): 335236
“COVİD-19 “–la bağlı yardım ( subsidiya) : 232082
Əməliyyat xərci : 540 149
Cəmi əməliyyat mənfəəti = Gəlir + subsidiya - əməliyyat xərci = 567318 – 540149 = 27 169 min manat.
Mənfəət vergisi xərci : 10 219,
Vergidən əvvəl zərər : 66 196
Cəmi (məcmu) zərər : 76 415
Ödənilmiş Mənfəət vergisi : 0.00
Əməliyyat gəlirləri və ya əməliyyat, ( əmək haqqı, amortizasiya və satılan malın dəyəri kimi əməliyyat xərcləri çıxıldıqdan sonra)
Maliyyə xərcləri : 83 966
Əmlak və avadanlıqların alınması: 58 571
Səhmdar yatırımları : 10 248
Burada investisiya fəaliyyəti üzrə: 60, 150 min manat (daxilolma çıxıldıqdan sonra) vəsaitin əvvəlki illin (2019) məcmu gəlirlərinin 2020-ci il məcmu gəlirləri ilə müqayisəsində 3 dəfə çox fərqlə qeydə alınsa da investisiya fəaliyyətində 2 dəfədən az fərq qeydə alınıb. Maliyyə xərclərində isə cəmisi 32.4 faiz azalma qeydə alınıb. Bu da zərər elementlərinin artması kimi qiymətləndirilə bilər. Ona görə də ilkin baxışdan xərclərin optimallaşdırılması barədə fikir söyləmək daha düzgün təsəvvür bağışlayır. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi ictimaiyəti və mətbuatı maraqlandıran mənimsəmə və korrupsiya hallarının müəyyən edilməsi yalnız xüsusi təyinatlı audit tapşırığının mahiyyətinə uyğundur”.
Ekspertlərin də açıqlamasından bu qənaətə gəlirik ki, dünyada ən baha bilet satmasına baxmayaraq, AZAL dövlət büdcəsinə də əlavə yük olaraq fəaliyyət göstərir. Bu da şirkətin düzgün idarə edilmədiyindən xəbər verir.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
