Mərkəzi Bank 2021-ci il üzrə maliyyə hesabatını açıqlayıb. Qlobal maliyyə bazarlarındakı düşüşlər Mərkəzi Bankın bütün aktivləri üzrə daxilolmalarda özünü göstərib. Bu da, öz növbəsində, bankın vəsaitlərinin azalmasına öz təsirini göstərib.
Hesabatdan məlum olur ki, təkcə 2021-ci ildə Bank 200 milyon manatdan çox məcmu zərər edib. Bu isə, bankın aktivlərini nəzərə alsaq, kiçik rəqəm deyil. Halbuki, qurum 2020-ci ili 52 milyon 485 min manat xalis mənfəətlə bağlamışdı. Xüsusən də qiymətli kağızların dəyərsizləşməsindən Mərkəzi Bank daha çox itirib. Məsələ ondadır ki, qiymətli kağızların qiymətinin dəyişməsindən və dəyərsizləşməsindən 52 milyon manata yaxın zərər qeydə alınıb. Xarici valyuta məzənnələrinin dəyişməsindən isə yaranan zərər 60 milyon manatı ötür. Görünən odur ki, ötən müddət ərzində bank nəzərəçarpacaq dərəcədə maliyyə itkisinə məruz qalıb. Onu da qeyd edək ki, Elman Rüstəmov uzun müddət (1996-2022) Mərkəzi Banka rəhbərlik edib. Görünür, idarəçiliyin düzgün qurulmaması buna səbəb olub.
Maraqlıdır, Mərkəzi Bankın zərərlə işləməsinin kökündə nə dayanıb? Ekspertlər bunu nə ilə əlaqələndirir?
“Ola bilsin, inzibati və əmək haqqı xərclərinin çox olması qurumun ili zərərlə başa vurmasına təsir edib”
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Əkrəm Həsənovun fikrincə, qurumun ziyanla işləməsi müxtəlif səbəblərdən ola bilər: “Mərkəzi Bankın zərərlə işləməsi bir sıra səbəblərdən qaynaqlana bilər. Bu zərərə Mərkəzi Bankın keçirdiyi valyuta əməliyyatları təsir edə bilər. Bilirsiniz ki, Mərkəzi Bank öz valyuta ehtiyatlarını idarə edir və bu zaman müxtəlif valyutalardan istifadə edir. Həmin valyutaların məzənnəsinin dəyişməsinə uyğun olaraq Mərkəzi Bank qazana da, itirə də bilər. Digər tərəfdən, ola bilsin, Mərkəzi Bankın inzibati və əmək haqqı xərclərinin çox olması da qurumun ili zərərlə başa vurmasına təsir edib. Gəlirli hissənin azlığı da prosesdə rol oynaya bilər. Mərkəzi Bankın əsas gəliri isə ya valyuta əməliyyatından, ya da banklara verdiyi kreditlərdən yaranır. Son illər isə qurum kommersiya banklarına az kredit verir. Bununla belə hesab edirəm ki, Mərkəzi Bankın ziyanla işləməsi onun özünə mənfi təsir göstərməyəcək. Mərkəzi Bank, həmçinin, bağlanan banklara da vaxtilə kredit verib ki, onun da bir hissəsi batıb. Deməli, Mərkəzi Bank burada da müəyyən itkilərə məruz qalıb. Amma zərərlə işləmələrinə baxmayaraq, bu proses heç bir halda Mərkəzi Bankın özünə mənfi təsir göstərə bilməz”.
Ekspert bunu Mərkəzi Bankın özünün pul çapı ilə məşğul olması ilə əlaqələndirdi.
Vidadi ORDAHALLI
