Yuyucu tozlar da gündəlik tələbat malları sırasında ən əsas yerlərdən birini tutur. Çox təəssüflər olsun ki, bahalaşma yuyucu toz məhsullarından da yan keçməyib. Bu məhsulların bahalaşması isə ailə büdcəsinə çox böyük zərər vurur.
Bakıda iri marketlərdə yuyucu tozların dodaquçuqladan qiymətləri alıcıları şoka salıb.
Belə ki, ötən aya qədər hələ bahalaşma ilə 5 kq-lıq tozların qiyməti 21-23 manat arası dəyişirdisə, indi 5 kq-lıq tozlar 27, az qala 30 manata qalxıb.
Eynilə 1,5, 3 kq-lıq tozların da qiyməti xeyli artıb.
Satıcıların məlumatına görə, bu qiymətlər bu gün daxil edilib. Ötən həftəyə qədər bu tozlar aksiyada, endirimdə idi deyə, alıcılar ucuz qiymət görürdü. Lakin müqayisə üçün deyək ki, pandemiya dönəmində və yeni ilə qədər eyni tozlar 21-23 manat arası idi.
Azərbaycan özü yuyucu toz məsələsində idxaldan azad olmaq üçün daxili istehsalı nə üçün artırmır ki, bazarda bu qədər bahalaşma baş verir?
“30 faizlik bir qiymət artımından söhbət gedir”
İqtisadçı ekspert Elçin Bayramlı bizimlə söhbətində bildirdi ki, son günlər yuyucu toz bazarındakı bahalaşmanın heç bir iqtisadi əsası yoxdur, müəyyən işbazlar fürsətdən istifadə edib qiymət artımına yol verirlər: “Burada hardasa 30 faizlik bir qiymət artımından söhbət gedir. Bu da az qala dünya rekordudur. Bu bahalaşmanın heç bir iqtisadi əsaslandırması yoxdur. Belə bir halın qısa müddətdə və qəfil baş verməsi mümkün deyil”.
Yerli istehsalın vəziyyətinə gəlincə, E.Bayramlının sözlərinə görə, fürsətdən istifadə edib yerli istehsalın həcmini artırmaq və bununla da bazarı ələ almaq olar. “Qaldı ki, yerli istehsala, Azərbaycanda kimya sənayesi müəssisələri var. Sumqayıt Sənaye Parkında və sair də bu işlə məşğul olunur. Bu sənaye müəssisələri ölkənin bu məhsula olan tələbatının müəyyən bir hissəsini ödəyirlər. Ona görə də qiymətlərdə kəskin bahalaşma olmamalıdır. Onlar kompensasiya edilməlidir. Qaldı ki, xaricdən gətirilən məhsullara, bizim yuyucu toz aldığımız ölkələrin heç birində bu problem yaranmayıb. Nə Belarusda, nə Rusiyada, nə İranda bu sahədə bahalaşma müşahidə olunmayıb. Yuyucu tozları idxal etdiyimiz ölkələrdə bu sahədə qıtlıq və bahalaşma da yoxdur. Ola bilsin ki, bizim istehsalçılar xammalı hansısa ölkələrdən alırlar, orada qiymət bir az qalxa bilər. Amma 30 faiz ola bilməz, 3-5 faiz qalxa bilər. Məsələn, İranda bu məhsullar çox ucuzdu. İran böyük həcmdə bu məhsulların istehsalçısı və ixracatçısıdır. Əgər belədirsə, idxalçılara imkan yaradılsın ki, oradan alıb gətirsinlər. Yaxud yerli məhsulların qiyməti artmamalıdır. Xaricdən gələn məhsulların qiyməti artıbsa istehlakçılar yerli məhsul almağa başlayacaqlar. Bu bir tərəfdən yerli istehsal üçün bir şansdır, yerli istehsalçılar nəticədə satış həcmini artıra bilər, bu imkanlar var. Bahalaşma nəticəsində xarici məhsullar ortadan çıxar və yerli məhsullara tələbat artar”.
Yerli sənaye müəssisələrinin xammalı hansı ölkələrdən aldıqlarını və bunun onlara neçə faizə başa gəldiyini bilmədiyini deyən E.Bayramlının sözlərinə görə, amma xarici məhsulların bahalaşması idxalı azalda və yerli istehsalı artıra bilər: “Tutaq ki, xaricdən gələn mal 2 manatdırsa ola bilməz ki, yerli mal da bu qiymətə olsun. Deməli yerli məhsul 1 manata satıla bilər, bahalaşma ola bilməz. Bizdə işçi qüvvəsi də ucuzdur, maaşlar da, istehsal xərcləri də, vergi də aşağıdır. Belə bir halda xarici ölkələrdən gətirilən məhsullara nisbətən yerli məhsul iki dəfə ucuz olmalıdır. Ümid edirəm ki, yerli məhsulların qiyməti atmayacaq, artan xarici məhsulların yerini doldurmaq lazımdı. İndi yerli məhsul üçün şans yaranıb. Yerli istehsalçılar istehsal gücünü artırıb bazarı tutsunlar. Zavodlar tam gücü ilə işləmir. Tutaq ki, 10 ton əvəzinə 3 ton istehsal edirlər, çünki satış bazarında onun payı o qədərdir. İndi isə belə şans yaranıb ondan istifadə etsinlər. Bizdə kimya sənayesi var və xammalı xaricdən ala bilərik”.
İradə SARIYEVA
