Mayın 11-də Mərkəzi Bankda Dövlət Neft Fondunun iştirakı ilə növbəti valyuta hərracı keçirilib. Mərkəzi Bankdan verilən məlumata görə, hərracda tələb 40.6 milyon dollar təşkil edib və tam təmin olunub. Dollara tələb bundan əvvəl - mayın 5-də keçirilən hərracla müqayisədə 31.8 faiz artıb.
Mayın 12-də də hərracda dollara tələbat artmaqda davam edib. Belə ki, hərracda tələb 45.5 mln. dollar olub və tam təmin edilib. Beləliklə, sonuncu valyuta hərracında tələb əvvəlki hərracla (11 may 2022-ci il tarixində keçirilib ) müqayisədə 12 faiz artıb. Bir həftə ərzində isə dollara tələb 30 faizdən çox artıb.
Adətən ilin axırlarında Azərbaycanda idxal-ixrac əməliyyatları ilə əlaqədar olaraq dollara olan tələbat artır. İndi ilin axırı da deyil deyəsən tələbat kəskin artıb.
O zaman maraqlıdır, son vaxtlar dollara tələbat niyə artıb? Nə baş verir?
“Buna görə də birdən-birə görünür ki, dollara olan tələbat artıb”
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Əkrəm Həsənovun fikrincə, bu, bir sıra amillərlə bağlı ola bilər: “Əvvəl səbəb bu idi ki Mərkəzi Bank yetəri qədər dollar satmırdı. Hərraclardakı rəqəmlər yumşaq desək, süni idi. İndi ola bilsin ki, Mərkəzi Bankın yeni rəhbərliyi buna yol vermir. Buna görə də birdən-birə görünür ki, dollara olan tələbat artıb. Tələbat həmişə olub, sadəcə, son aylarda baş verənlərə görə “qara bazar”a da müəyyən yol açılmışdı. Qara bazar fəallaşmışdı, bu xüsusən də şirkətlərin banklardan kifayət qədər dollar ala bilməməsi ilə bağlı idi, çünki banklarda dollar yox idi. Mərkəzi Bank, demək olar, ancaq böyük bankları dollarla təmin edirdi. Bu baxımdan vurğulamalıyıq ki, təəssüflər olsun Azərbaycanda sözün əsl mənasında, bazar iqtisadiyyatı yoxdur. Ona görə də keçirilən bu hərracların özləri də real hərrac deyil. Yəni bu hərraclara etimad etmək olmur. Doğrudanmı ölkədə dollara olan tələbat bu qədərdir? Yenə də qeyd edirəm ki, bu hal şirkətlərin gedib “qara bazar”dan daha yüksək məzənnə ilə dollar almasına səbəb olub. “Qara bazar” isə rəsmi yolla alışın mümkün olmadığı yerdə olur. Son vaxtlar vəziyyət müəyyən qədər düzəlib. Ümumiyyətlə isə, qeyd etmək lazımdır ki, dünyada neftin qiymətinin yüksək olması Azərbaycanın dollarla gəlirlərinin çoxalmasına, valyuta ehtiyatlarının isə sürətlə artmasına səbəb olur”.
Vidadi ORDAHALLI
