Bu ilin birinci rübündə Azərbaycanın iqtisadi göstəriciləri müsbət olub. Həm neft, həm də qeyri-neft sektorundan daxilolmaların həcmi artıb. Ümumi iqtisadi artım göstəriciləri qənaətbəxşdir. Neftin dünya bazar qiyməti yüksək olduğuna görə Neft Fondunun valyuta ehtiyatları da artıb.
Qəribədir ki, ümumi iqtisadi göstəricilər qənaətbəxş olsa da, fevral ayından Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) valyuta ehtiyatları azalmaqda davam edir. Belə ki, bu ilin aprelin sonuna Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatları 7 milyard 86 milyon dollar təşkil edib. Bu, son bir ayda 51 milyon dollar azalma deməkdir. Ümumilikdə isə bu ilin fevralından etibarən Mərkəsi Bankın valyuta ehtiyatlarında 73 milyon dollar azalma baş verib. Halbuki, bu və ya digər formada hazırda manata təzyiq yoxdur. Ölkənin əsas ixrac məhsulu olan neft isə bu ilin əvvəlindən, xüsusilə də fevralın 24-də Rusiyanin Ukraynaya təcavüzündən sonra daha da bahalaşıb. Ən nəhayət, son illər hərraca Neft Fondu valyuta çıxarır. Yəni, bununla bağlı MB-nin üzərinə ağırlıq düşmür.
Maraqlıdır, bəs onda Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatları niyə azalır?
“Ola bilsin ki, məzənnə oynamalarından ehtiyatlarda müəyyən azalmalar baş verir”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimov hesab edir ki, Mərkəzi Bankın rezervlərinin azalması müxtəlif amillərdən qaynaqlana bilər: “Vəziyyət elədir ki, Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatlarının kəskin azalması ilə bağlı təhlükəli fon yoxdur. Ona görə ki, bu gün manatın məzənnəsini tənzimləməklə bağlı problem yoxdur. Ölkəyə böyük həcmdə neft pulları daxil olur. Məzənnəni qorumaqdan ötrü hansısa intervensiya əməliyyatları aparılmır. Bu nöqteyi-nəzərdən hansısa problem yoxdur. Növbəti aylarda da hansısa təhlükə gözlənilmir. Ola bilsin ki, ehtiyatların azalmasında digər amillərin rolu var. Bu da Rusiya-Ukrayna müharibəsindən sonra yaranmış vəziyyətlə bağlı ola bilər. Məsələ ondadır ki, dünya bazarlarında dollara qarşı digər valyutalar ucuzlaşmaqdadır. ABŞ dolları əsas səbət valyutaları qarşısında 20 illin maksimum səviyyəsinə çatıb. Dollar indeksi 1,16% artaraq 2002-ci ilin dekabrından bu yana ən yüksək göstərici olan 103,94-ə çatıb. Belə ki, səhm satışının aşağı düşməsi təhlükəsiz valyutaya tələbi artırıb. Həmçinin ABŞ-ın Federal Ehtiyatlar Sisteminin pul siyasətini sərtləşdirəcəyi gözləntiləri də bahalaşmaya təsir edib. Bizim valyuta ehtiyatlarımız həm dollardadır, həm avrodadır, həm funt-sterlinqdədir. Ola bilsin ki, məzənnə oynamalarından ehtiyatlarda müəyyən azalmalar baş verir”.
Bir sözlə, iqtisadçı-ekspert azalmanı təhlükəli hesab etmir.
Vidadi ORDAHALLI
