Koronavirus pandemiyasının mənfi təsirinin azaldılması məqsədilə həyati vacib sərnişindaşıma və digər sərnişindaşıma fəaliyyəti göstərən hüquqi şəxslərə ayrılan vəsaitlərin təhlili ilə bəzi təşkilatlar tərəfindən bu vəsaitlərin kənar məqsədlərə istifadəsi hallarına yol verilməklə, dəstək məqsədilə ayrılmış büdcə vəsaitlərindən vergi borcları, həmçinin, kreditor borcların ödənilməsi və s. məqsədlərlə istifadə olunduğu, eləcə də pandemiya ilə mübarizəyə xidmət etməyən istiqamətə də vəsait yönəldildiyi müəyyən edilib.
Bu, “Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il dövlət büdcəsinin icrası haqqında” qanun layihəsinə və Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il dövlət büdcəsinin icrasına dair illik hesabata Hesablama Palatasının rəyində əks olunub.
Bununla belə, sözügedən rəydə bildirilir ki, pandemiya dövründə “Azərbaycan Hava Yolları” QSC-yə (AZAL) 215,5 mln. manat ödənilib. Bu, kifayət qədər ciddi rəqəmdir. Ancaq AZAL ayrılmış vəsaitin yalnız 32,3 faizini əməkhaqqı və ona bərabər tutulan ödənişlərə xərcləyib. Digər hissəsi isə təyinatından kənarlaşdırılaraq başqa istiqamətlərə yönəldilib.
Əslində, bu vəsaitlər muzdlu işçilərin əməkhaqqına dəstək məqsədilə ayrılır. AZAL isə uzun müddətdir ki, nə işçilərin maaşlarını verir, nə də icra etmədiyi uçuşlara görə əvvəlcədən ödənilən vəsaitləri sərnişinlərə qaytarır. Bir sözlə, bütün bunlara baxmayaraq, AZAL ziyanla işləyir, biletlərin qiyməti də baha olaraq qalır.
Maraqlıdır, AZAL-ın bu cür səmərəsiz fəaliyyəti nədən qaynaqlanır?
“AZAL qeyri-qənaətbəxş fəaliyyəti ilə ölkəmizin turizm sektoruna da zərbələr vurur”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimovun fikrincə, AZAL-ın səmərəsiz fəaliyyəti üzündən Azərbaycana dəyən ziyan ölçüyəgəlməz dərəcədə böyükdür: “Son 10-15 il ərzində AZAL-ın fəaliyyətinə baxsaq görərik ki, qurum çoxsaylı nöqsana yol verib. Məlum olur ki, bu dövr ərzində şirkət böyük gəlirlər əldə edib, ancaq bununla yanaşı, dövlətdən böyük dotasiyalar alıb. Bəli, ötən müddət ərzində təyyarə parkı əsaslı şəkildə yenilənib. Yeni və son dərəcə müasir təyyarələr alınıb. Ancaq bütün bunlar dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitlər hesabına həyata keçirilib. Bütün bunlara baxmayaraq, AZAL-ın xidmət səviyyəsi çox aşağıdır. Faktiki olaraq, bu sahədə heç bir irəliləyiş yoxdur. Ümumilikdə, istehlakçıların hüquqları ən çox hava nəqliyyatı xidmətlərində pozulur. Biletlərin alqı-satqısının təşkilində, sərnişinlərin hüquqlarının qorunmasında ciddi problemlər mövcuddur. Vətəndaşlar da əlacsız vəziyyətdədirlər. Çünki alternativ yoxdur və AZAL hava daşımalarında inhisarçıdır. AZAL-ın fəaliyyətində hansısa şəffaflıqdan, ümumiyyətlə, söhbət gedə bilməz. Görünür, AZAL rəhbərliyi özünü qanunlardan üstün tutur. Ancaq hesab edirəm ki, ölkə rəhbərliyinin belə neqativ halların qarşısının alınması ilə bağlı gördüyü tədbirlər AZAL-a da öz təsirini göstərəcək. Ən azından, ölkəmizdə yaranmış investisiya mühiti bu qəbildən olan şirkətlərin yaramaz fəaliyyətini üzə çıxaracaq. Ümid edirəm ki, AZAL-dakı mənimsəmə halları ilə bağlı ciddi ölçü götürüləcək. Bütün bunlarla yanaşı, AZAL qeyri-qənaətbəxş fəaliyyəti ilə ölkəmizin turizm sektoruna da zərbələr vurur. Çünki qeyri-elastik xidmət və qiymət üzündən turistlər ölkəyə gələ bilmirlər. Ölkə vətəndaşları məcburən Gürcüstan üzərindən xaricə gedirlər. Bütün bunların hamısı ölkədən kapital axını deməkdir”.
İqtisadçı-ekspert onu da qeyd etdi ki, AZAL-ın fəaliyyəti təftiş edilməlidir.
Vidadi ORDAHALLI
