Dost yubileyinə dost-qardaş ərmağanı...

Tarix: 28.11.2015 / 02:22
Bölmə: Gündəm

Haqq dünyasına erkən köçən şair, jurnalist, unudulmaz insan Fikrət Mursaqulovun 60 yaşını qeyd etməyə hazırlaşırıq. Boynumuza düşən borc dostlarını, doğmalarını 40, 50, 55-illiyindən sonra dördüncü dəfə bir araya gətirəcək. Yenə başımızın üstündə dolaşan ruhuna hörmət əlaməti olaraq, yaddaşımıza hakim kəsilmiş tövsiyəsinə uyğun hərəkət edərək qəmi, kədəri, niskili məclisimizdən qovacağıq.

Cəmisi iki yaşından dünya işığına həsrət qalan Fikrət sağlığında bizə belə davranmağı öyrətmişdi. Kiçik komasındakı toplantılarımız saya-hesaba gəlməzdi. Səmimiyyəti balaca daxmaya hərarət verər, kasıb süfrəmizə zənginlik, dad bəxş edərdi. Bax onda təpərini, qürurunu, məntiqini görüb kimlərin halına yanmalı olduğumuzun fərqinə varırdıq. Sözü-söhbəti uzatmazdı. Mənzərə pərtliyə, kiminsə incikliyinə səbəb olmasın deyə, bildiyi lətifələrdən birini söyləyər, yaxud xalq deyimləri ətrafında bəhsləşməyə çəkərdi. İndiyədək yaddaşımda bəs qədər müxtəlif poetik nümunələrin qalmasında həmin məclislərin müstəsna qolu olub.

Fikrət Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirib Akademiyanın aspiranturasına qəbul olunandan, Aşıq Ələsgər irsinin tədqiqinə başlayandan sonra isə xalq yaradıcılığı sahəsində, ədəbiyyat məsələlərində ona dil çatdırmaq müşkül idi.

İlk yubileyində, sadəcə, bir yerə toplaşıb, söhbətləşib, dərdləşib dağılışmışdıq. Əlli illiyində Givinin (Fikrətdən qalan bir ənənə ilə dostumuz Giya Paçxataşvilini hamımız belə çağırırıq.) təşəbbüsü ilə Fikrətin şeirlərindən, haqqında yazılmış məqalələrdən ibarət "Xüsusi buraxılış" nəşr etdirib təqdimatını keçirdik. 2007-ci ildə Givinin, İlhamın, rəhmətlik Məmmədin, Qulunun zəhməti ilə"Təsəlli" kitabı çap olundu. Beş il əvvəl isə yubiley formatının dəyişməsi hamının istəyincə oldu. Öncə Azərbaycan Mətbuat Şurasında Fikrət haqqında "İşıq Əlifbası" kitabının təqdimatı keçirildi. Onu Fikrətin tələbə dostu, istedadlı şair, jurnalist Həzi Həsənli qələmə almışdı. Portret ştrixlərinin canlandırıldığı lövhələrdə onu yaxından tanıyanların çoxu özlərini də görə bilərdi. Nakam dostumuzun qısa, lakin zəngin və örnək ömür yoluna işıq salan bu əsərin təqdimatı geniş diskussiya doğurdu. Söz-sözü necə çəkdisə, saatların arxada qaldığı hiss olunmadı. Deyildi ki, Azərbaycanda Fikrət kimi fiziki məhrumiyyətlə üzləşən sənətkarlar həmişə olub. Onlar daxilən sayıma, cəmiyyətin həssas münasibətinə daha çox ehtiyac duyurlar. Qayğıkeşlik bu yaradıcı insanların potensialını üzə çıxarır, həyat eşqini artırır. Mətbuat Şurası həmin qəbildən olan yüksək istedad sahibləri üçün Fikrət Mursaqulov adına mükafat təsis etməklə böyük savaba imza atmış oldu.

Mükafat 3 ildir mövcuddur. Deyə bilmərəm taleyin qismətidir, yoxsa xoş təsadüf—onun ilk laureatı ölkə oxucusunun yaxşı tanıdığı Giya Paçxataşvili oldu. Mən bunu təkcə halallıq haqqı adlandırmazdım, həm də son mənzilin də ayıra bilmədiyi sədaqətli dostluqdan irəli gələn həssaslığın, etibarın, ürək həmdəmliyinin məntiqi mükafatı sayardım. Çünki Giya ruh adamı kimi daim hörmətlə qarşılanır. O, balaca evə sığınan tələbə jurnalistin, sonralar isə aspirantın "qol ağacı", həyata - dünyaya açılan pəncərəsi, ilk oxucusu olmuşdu. Givi həm də illər uzunu Fikrətin gündəlik həyat qayğılarının ağırlığını çəkmişdi. Oğul lazımdır ki, bu günlərin çətinliyinə, əziyyətinə o cür ləyaqətlə, dəyanətlə, duruş gətirə bilsin.

Dostları F.Mursaqulovun 60 yaşına şeirlərinin bir qisminin toplanaraq rus dilinə tərcümə edildiyi kitab ərmağan etmək istəyir. İşlər başa çatıb. Mənim öhdəmə ön söz yazmaq düşüb. Şeirlərin tərcüməsini Giya boynuna götürüb. Çox düzgün və ədalətli seçimdir. Bizlərdən Rusiyanın ən nüfuzlu humanitar fakültələrini bitirənlər, tərcümədən də başı çıxanlar var. Fəqət mühüm bir nüansa diqqət yetirək: Fikrətin özünə, deməli həm də poeziyasının ruhuna Givi hamıdan yaxın, hamıdan məhrəm idi. Bir sözlə, üç dildə dolğun publisistika, nəsr, nəzm nümunələri yaradan bəyaz gürcü balasının yerini heç kəs verə bilməzdi. Giya onun mənəvi dünyasını qarış-qarış gəzən, kəşf edən, duyğularına, düşüncələrinə yaxından bələd olan usanmaz bir səyyahdır. Tərcümə ədəbiyyatında layiqli yer tutmaq üçün mütərcimdə ilk növbədə bu dəyərlər cəmləşməlidir. Bu missiyanı üzərinə götürən mütərcim özünə ilk növbədə "mən bu işin öhdəsindən gəlməyə nə dərəcədə hazıram" sualını verməlidir. Müsbət cavab tapıldıqdan sonra İlham pərisindən də kömək ummalıdır.

Heç şübhəsiz, xarici ölkələrin sevə-sevə oxuduğumuz bir çox klassik və müasir sənətkarlarının tanıdılmasına görə kamil mütərcimlərə borcluyuq. Fikrət qəbildən olan yaradıcı şəxslərin ölkə hüdudlarından kənarda təbliği, tanıdılması isə, yalnız ədəbiyyata deyil, bütövlükdə insanlığa xidmətdir. Bu kitab Azərbaycan poeziyası nümünələrinin (böyük sənətkarımız S.Vurğundan tutmuş şəhid şairimiz Ü.Bünyadzadəyə qədər) rus dilinə tərçüməsindən ibarət iyirmidən artıq kitabın müəllifi olan G.Paçxataşvilinin növbəti yaradıcılıq uğurudur. Bax, buna görə təşəkkürlərimdə hər kəsin payı var, hamıdan da çox Giyanın.

Fikrətin şair taleyi haqqında düşünəndə, istər-istəməz, xəyalımda dahi yunan şairi Homerin, qılıncını qələmlə əvəzləyən rus yazıçısı, Pavel Korçagin adı ilə öz avtoportretini yaratmış Nikolay Ostrovskinin surətləri canlanır. Birinin vaxtında işıq əlifbası olmayıb, amma nəğmələr deyən dildən korluq çəkməyib. Digəri görmə qabiliyyətini itirənədək gen dünyada at çapıb, sonra özünə mirzələr tapıb. Fikrətin sənət həyanı isə Bakıda Gözdən Əlillər üçün İnternatda öyrəndiyi Brayl əlifbası, yazı masası, siqaret və bədii əsərləri, dərs kitablarını onun üçün oxuyan dostları idi.

Biz onun şeirlərinin əksəriyyətini əzbərdən bilir, bilməklə kifayətlənmirdik. Dərvişlər kimi auditoriyalarda, yataqxanalarda səsləndirir, tanımayanlara da tanıdır, sevdirirdik. Moskva Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsində oxuduğum illərdə sirdaşım Əliş də cərgəmizə qoşulmuşdu. Rus dilinin publisistik incəliklərinə bələdçiliyi ona bu işdə üstünlük verirdi.

Geniş diapazonlu yaradıcılıq, mövzu rəngarəngliyi şairin kimliyinin bələdçiləridir. Fikrəti tanımayanların onun daxili aləminə nəzər salmaları üçün poeziyası ilə tanış olmaları kifayətdir. İradəsi, nikbinliyi laxlayanlar üçün bu şeirlərin mütaliəsi əla reseptdir. O, taleyin mudhiş zərbəsinə sinə gərən dəyanət simvollarındandır. Oxuya-oxuya, yaza-yaza barmaqlarına işıq əlifbası öyrədərək işıqlı dünyaya cağır açab. "Xoş gördük, gözlərim, xoş gördük" nidası ilə sıralarımızda olduğunu bəyan edib. "Üzü bəri gələn günü işığından yarayan ölum, ondan bircə tel alıb, obama yeriyən olum" misrasında nikbinliyin yol yoldaşı olduğunu göstərib.

Təbiidir ki, hər tərcüməçinin özünə xas üslubu var. Mən kitabın bölmələrinə müdaxilə etmədən onlardan birini məmnuniyyətlə "Fikrətin rənglər dünyası" adlandırardım. Şeirləri rənglər qalereyası olmaqla bərabər, həm də çeşidlər, fəlsəfi çalarlar nümunələridir. Cəmisi 2 yaşında işıqlı aləmlə gözləri arasına sədd çəkiləndə, 32 il beləcə ömür sürəndə yaddaşının itiliyi müttəfiqinə çevrilib.Bir cüt günəş tutumlu göy qurşağının 7 rənginə boyanan misraları, rənglərə fəlsəfə baxışları yalnız eşitdiklərinin, oxuduqlarının məhsulu ola bilməzdi. Söz-söz, misra-misra qaralan kağızlar saçlarını ağartdıqca şairin içini tanıdıb. Qara əməllə ağ yalanın fərqinə varmaqla hər rəngin özünə məxsus çalarlarına diqqət yetirməyi tövsiyə edir. Şair ölümün rənginə rəngsizlik prizmasından yanaşır ki, bu da orijinal deyimdir.

Elə yazar tanımıram ki, yaradıcılığında məhəbbət motivləri yer tutmasın. Hətta poeziyasından misri qılınc sədaları gələnlər də bu mövzudan yan keçməyi bacarmayıb. Fikrət;

Qısqanc könül ilə yazırsan havalı,

Heç demirsən qısqananım olaydı,

Yaxın yerdə sirr qananım olaydı-

misraları ilə könül yoldaşını arayırdı. Lakin "Nağıl", "Elçi məktublarım" adlı şeirlərində naməlum sevgilisini tərənnüm edirdi. Bəlkə də istək ünvanı "Miloslu Vener" "Nağıla bənzər sevgilər", "Afrodita", "Madonna", "Əsli" şeirlərinin ithaf olunduğu və yalnız baş hərfləri göstərilən gözəlləri idi, yaxud yalnız özünə məlum kimsə?!

Şair könlü qanadlanıb yola çıxmağı sevib. Fikrətin bu qəbildən şeirlərinin "Yol" silsiləsindən adlandırılması da təsadüfi deyil və bunlar ayrıca qolu təşkil edir. "Bir atlı", "Ay qatar", "Piyada" və sair şeirlərinə təəssüratdan çox incə mətləblər xasdır. "Gedib bir görüm bağlı qapıları" deyən şair doğulduğu, boya-başa çatdığı Borçalı ilə yanaşı, Gürcüstanda azərbaycanlıların məskunlaşdığı əksər yaşayış yerlərində müşahidə edilən köç problemini qabardır. Şair bu qapıların bağlı qalmasına etiraz səsini ucaldır. "Yurd yeri"ndə, "Babamın ağacları"nda gözəllikləri vəsf edir. "İnad"da isə çıxış yolu göstərir: İnadın-təpərin əlbir olanda, suların yatarmı çay yatağında"...

Biz fəlsəfi fikirlər tutumu ilə seçilən Nazim Hikmətə, Səməd Vurğuna həsr olunan şeirlərin, "Piyada"nın, "Papiros"un və digər nümunələrin də kitaba yeni uğur gətirəcəyi inamındayıq. "Təzadlarda"kı iki misraya baxaq: Qara böhtan, ağ yalan - eyni ölçüdədir, eyni boydadır".

Fikrət Mursaqulov daha geniş miqyasda oxucuların görüşünə gəlir. Uğuru şəksizdir. Xoş gördük, yeni kitab, xoş gördük, əziz dost!

Əflatun AMAŞOV

Azərbaycan Mətbuat

Şurasının sədri,

millət vəkili

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 30.10.2026 / 06:41

Yəhudilər erməni monastırına tüpürdülər

Tarix: 29.10.2026 / 17:00

Bir Millət, İki Dövlət, Bir Ürək: Türkiyə Cümhuriyyətinin 103-cü ildönümü münasibətilə İctimai Nəzarət Təşkilatının Təbrik Bəyannaməsi

Tarix: 28.10.2026 / 12:51

ROZA TÖREKULOVNA AYTMATOVANIN ƏZİZ XATİRƏSİNƏ

Tarix: 28.10.2026 / 08:35

Türkiyədəki “sərmayə olayı” Pasifik Holding-i də vurdu - aktivləri donduruldu

Tarix: 28.10.2026 / 06:26

Türkiyədə səs-küylü “Starlink əməliyyatı” - 85 nəfər saxlandı

Tarix: 27.10.2026 / 13:54

"Bakı bu cür beynəlxalq forumlar vasitəsilə mədəniyyətlərarası dialoqa mühüm töhfə verə bilər" - Ozodbek Nazarbekov

Tarix: 27.10.2026 / 13:30

Penitensiar Xidmətə yeni rəis təyin edildi

Tarix: 27.10.2026 / 10:28

Dubay məhkəməsi Rusiya neftinin satışından 700 milyon dollardan çox vəsaiti dondurub - işin içində azərbaycanlılar da var…

Tarix: 26.10.2026 / 06:58

Vuçiç seçkidə məğlubiyyətini rəsmən bəyan etdi

Tarix: 24.10.2026 / 08:38

Serbiyada etirazlar pik həddə - gənclər Vuçiçi devirməyə qərarlıdır

Tarix: 22.10.2026 / 15:01

44 günün fövqündə: milli iradənin və tarixi yaddaşın təntənəsi

Tarix: 20.10.2026 / 22:19

İran XİN sözçüsü Azərbaycana tövsiyə verməyə qalxdı - həm də insan haqları mövzusunda…

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 02.11.2026 / 23:02

Bunu səfir Birol Akgünə açıq məktubum kimi də oxuya bilərsiniz - Aydın QULİYEV yazır...

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...