Kreml bildirir ki, Qərb ölkələrinin Ukraynadakı münaqişəyə müdaxilə qərarı onu Rusiyanı məhv etmək istəyən dövlətlərlə daha geniş qarşıdurmaya çevirib. Ukraynadakı təcavüzkar müharibənin başlamasının dördüncü ildönümündə Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov deyib ki, döyüşlər davam edir, amma Moskva məqsədlərinə siyasi və diplomatik vasitələrlə nail olmaq məsələsində açıqdır: "Qərbi Avropa ölkələrinin və ABŞ-nin bu münaqişəyə birbaşa müdaxiləsindən sonra xüsusi hərbi əməliyyat faktiki Rusiyayla Qərb ölkələrinin daha geniş qarşıdurmasına çevrildi. Onların məqsədi ölkəmizi məhv etmək idi, bu məqsəd dəyişməyib". Moskva münaqişənin danışıqlar yolu ilə həllinə inanırmı? Peskov bu suala cavabında deyib: "Biz sülhə nail olmaq üçün səylərimizi davam etdiririk, mövqeyimiz çox aydın və ardıcıldır. İndi hər şey Kiyev rejiminin addımlarından asılıdır".
Ukrayna sülh və ədaləti təmin etmək üçün hər şeyi edəcək. Bunu prezident Volodimir Zelenski Rusiyanın işğalının dördüncü ildönümü ilə bağlı müraciətində deyib: "Putin məqsədlərinə çatmadı. O, ukraynalıları sındıra bilmədi. Bu müharibəni udmadı. Biz Ukraynanı qoruyub saxlamışıq, sülh və ədaləti təmin etmək üçün hər şeyi edəcəyik". 1460 günlük tammiqyaslı müharibədən sonra Ukrayna prezidenti Zelenski və Kreml lideri Vladimir Putin münaqişənin mərkəzi fiqurları olaraq qalırlar. Onların qərarları, liderlik tərzi və beynəlxalq səhnədəki mövqeləri beşinci ilinə qədəm qoyan müharibənin gedişatını müəyyən edib. "Sky News" jurnalistləri hər iki liderin imicinin - ölkə daxilində, beynəlxalq səviyyədə və şəxsi olaraq necə dəyişdiyini təhlil ediblər. Müharibə zamanı Zelenski müasir liderlər arasında ən diqqətəlayiq dəyişikliklərdən birini yaşayıb. Təcrübəsiz kimi qəbul edilən siyasətçidən müqavimət və demokratik möhkəmlik simvoluna çevrilib. 2022-ci il işğalının əvvəlində Kiyevdə qalmaq qərarı həlledici an olub. İddialara görə, o, müttəfiqlərə bu ifadə ilə cavab verib: "Döyüş başlayıb. Mənə nəqliyyat yox, sursat lazımdır". O vaxtdan bəri gündəlik video mesajlar, cəbhəyə səfərlər və daimi ictimaiyyət qarşısında olmaq onun liderlik tərzinin bir hissəsinə çevrilib. Müharibədən əvvəl o, tez-tez kostyumlarda görünürdüsə, indi demək olar ki, yalnız hərbi geyimdə görünür və müharibə dövrü liderinin imicini vurğulayır. İctimai yorğunluğa, iqtisadi çətinliklərə və daxili qalmaqallara baxmayaraq, prezidentin dəstək səviyyəsi nisbətən yüksək olaraq qalır. Beynəlxalq səhnədə Zelenski Ukraynanın diplomatik səylərinin siması oldu. O, dünya parlamentlərində çıxış edərək müharibənin hekayəsini demokratiya və avtoritarizm arasında mübarizə kimi təqdim etdi. O, ABŞ ilə münasibətlərdəki gərgin epizodlardan sonra belə, əsas müttəfiqlərinin dəstəyini qoruyub saxlaya bildi. Müharibə onun şəxsi həyatına da təsir etdi: ailəsi işğalın əvvəlində təhlükəsizlik səbəbi ilə təxliyə edildi. Birinci xanım Olena Zelenskayanın sözlərinə görə, prezident ailə məsələlərinə daha həssas olub və sadə şeyləri daha çox qiymətləndirir. Vladimir Putin üçün dörd illik müharibə həm beynəlxalq statusunda, həm də daxili rolunda dəyişiklik demək idi. 2022-ci ildən əvvəl Qərblə münasibətlər gərgin olsa da, işğaldan sonra Rusiya özünü dərin diplomatik təcrid vəziyyətində tapdı. Daxili olaraq, onun dəstəyi dövlət informasiya siyasəti, müxalifətə məhdudiyyətlər və səfərbərlik ritorikasının kombinasiyası ilə qorunur. İşğaldan sonra ilkin təsdiq artımı sanksiyalar, səfərbərlik və artan yaşayış xərclərinin təzyiqi altında qismən azalıb, lakin rəsmi sorğular hələ də əhəmiyyətli dəstək göstərir.
2022-ci ildən bəri Rusiyada media üzərində nəzarət əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirilib və müharibənin tənqidi cinayət məsuliyyətinə səbəb ola bilər. Lakin, hətta bu şəraitdə belə, xüsusən də hərbçi ailələrindən təcrid olunmuş narazılıq səsləri hələ də mövcuddur. Beynəlxalq səviyyədə Kreml Moskvanın qarşılıqlı əlaqələrinə açıq qalan ölkələrlə əməkdaşlığa diqqət yetirərək tərəfdaşlarının dairəsini daraltdı. Eyni zamanda, ABŞ-la əlaqələr siyasi vəziyyətdən asılı olaraq dəyişdi. Putin şəxsən müharibənin onu dəyişdirdiyini etiraf etdi: bir mətbuat konfransında o, "daha az zarafat etməyə" başladığını və "demək olar ki, gülməyi dayandırdığını" bildirdi. Müharibədən əvvəlki dövrlə müqayisədə daha böyük fiziki və diplomatik təcridi də nəzərə çarpdı. Xatırladaq ki, Rusiya Ukraynaya Müdafiə Qüvvələrini Donbasdan çıxarmaq üçün təzyiq göstərir. Eyni zamanda, Zelenski Ukraynanın qoşunlarını Donbasdan çıxara bilməyəcəyini, çünki bu, Ukrayna cəmiyyətində parçalanmaya səbəb olacağını və Putinin bununla kifayətlənməyəcəyini bildirdi. Zelenski həmçinin bildirib ki, Ukrayna hazırda ərazilərini geri ala bilməz, lakin bu, gələcəkdə baş verəcək. O, əlavə edib ki, bu, yalnız zaman məsələsidir.
Nahid SALAYEV
