ABŞ Prezidenti Donald Tramp Dieqo Qarsiyadakı ABŞ-Britaniya hərbi bazası ilə bağlı Truth Social-da Britaniya Baş naziri Keyr Starmerə mesaj dərc edib.
"Baş nazir Starmer heç bir səbəbdən Dieqo Qarsiya üzərində nəzarəti əldən verməməlidir”- deyilən mesajda qeyd edilir ki, Mavrikidə yerləşən bu müştərək hərbi bazaya nəzarətin itirilməsi ABŞ və Britaniya üçün ləkə olardı.
Lakin əslində məsələnin məğzi ondan ibarətdir ki, Tramp, danışıqlar baş tutmayacağı təqdirdə, bu bazadan İrana zərbələr endirmək üçün platsdarm kimi istifadə etmək niyyətindədir.
Məsələ burasındadır ki, 2025-ci ilin yazında Böyük Britaniya bazanın yerləşdiyi Çaqos arxipelaqını Mavrikiyə təhvil verib, lakin ABŞ-Britaniya müştərək hərbi bazasının fəaliyyətini davam etdirməsinə imkan vermək üçün Dieqo Qarsiyanı 99 il müddətinə icarəyə götürüb və bunun üçün Mavrikiyə ildə orta hesabla 101 milyon funt sterlinq (təxminən 136 milyon dollar) ödəməyə razı olub.
1814-cü ildən bəri Britaniya müstəmləkəsi olan Mavriki 1968-ci ildə müstəqil bir dövlət olub, lakin üç il əvvəl London Çaqosu Mavritaniyadan ayıraraq Britaniya Hind Okeanı Ərazisini yaradıb.
Ən böyük ada olan Dieqo Qarsiya 1966-cı ildə ABŞ-a icarəyə verilib və orada Britaniya-Amerika hava bazası yaradılıb. Vaşinqton onu Yaxın Şərq, Cənubi Asiya və Şərqi Afrikada təhlükəsizlik əməliyyatları üçün "demək olar ki, əvəzolunmaz" adlandırır. Dieqo Qarsiyada əksəriyyəti amerikalılar olmaqla təxminən 2500 nəfərlik heyət yaşayır.
Tramp Çaqos və Dieqo Qarsiyanın Mavriki yurisdiksiyasına verilməsini axmaqlıq və "tamamilə zəiflik" adlandırıb.
Qeyd edək ki, 17 fevralda Cenevrədə ABŞ-İran danışıqlarında, ABŞ rəsmisinin Axios-a bildirdiyinə görə, tərəflər irəliləyiş əldə etsələr də, bir çox detal hələ müzakirə olunmayıb.
Axios həmçinin bildirib ki, danışıqlardan sonrakı 24 saat ərzində ABŞ Yaxın Şərqə 50-dən çox F-35, F-22 və F-16 qırıcı təyyarə yerləşdirib.
Xatırladaq ki, son aylarda İran-ABŞ münasibətlərinin gərginləşməsi İranda etirazların qəddarcasına yatırılması və Vaşinqtonda Tehranın nüvə silahlarının artırılması ilə bağlı artan narahatlıqlar fonunda baş verib. Tramp İran vətəndaşlarını teokratik rejimə qarşı mübarizə aparmağa çağırıb və etirazçılara qarşı zorakılıq göstəriləcəyi təqdirdə İrana zərbə endirəcəyinə söz verib.
SAMİRƏ
