şənbə günü, 21 noyabr 2026
     

Kiril kölgəsində qalan Bakı: Küçə adlarımız və muzey lövhələrimizdəki laqeydlik

Image


Azərbaycan 1991-ci ildə müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra qəbul etdiyi ilk mühüm qərarlardan biri də latın qrafikalı yeni Azərbaycan əlifbasına keçid oldu. 2001-ci ildən etibarən ölkədə rəsmi olaraq yalnız latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası tətbiq olunur. Bu dəyişiklik təkcə yazı tərzi ilə bağlı texniki məsələ deyildi – milli kimliyə, dilə və mədəniyyətə verilən önəmin simvolik ifadəsi idi. Lakin bu gün, müstəqilliyin üzərindən 30 ildən çox vaxt keçməsinə baxmayaraq, Bakının mərkəzində belə bəzi küçə adları və ev muzeylərinin lövhələrində hələ də sovet dövrünü xatırladan kiril qrafikası ilə yazıların qalması təəssüf doğurur.

Tarixi binada qalan keçmişin kölgəsi

Ən çox diqqət çəkən nümunələrdən biri bəzi məşhur ev muzeylərinin girişindəki lövhələrdir. Məsələn, sənət, ədəbiyyat və musiqi sahəsində böyük şəxsiyyətlərin ev muzeylərinin adları ya tamamilə kiril qrafikasında yazılıb, ya da latın və kiril yazıları paralel olaraq təqdim olunub. Eyni hal bəzi küçə lövhələrində də müşahidə olunur: "улица", "дом", "музей" sözləri müasir şəhər görünüşünə zidd olaraq, keçmişin kölgəsini yaşadır.

Aşağıdakı foto bu vəziyyətin konkret sübutudur:

Bu lövhələr Bakı şəhərinin mərkəzində, Səbail rayonu ərazisindəki tarixi bir binanın divarına bərkidilib. Lövhələrdə yazılar tam şəkildə kiril qrafikasında həkk olunub və buranın vaxtilə yaşamış sovet dövrü siyasi və dövlət xadimlərinə həsr olunub: Əliheydər Qarayev, Mirzə Davud Hüseynov, Dadaş Bünyadzadə, Soltanməcid Əfəndiyev. Bu adlar Azərbaycan tarixində öz yeri olan şəxslərdir. Onların xatirəsinin yaşadılması vacibdir. Amma bu xatirənin təqdimat forması müasir dövlətçilik prinsiplərinə uyğun olmalıdır. Kiril qrafikası ilə yazılmış lövhələrin hələ də şəhərin mərkəzində, ictimai istifadədə olan binaların üzərində qalması həm qanunvericiliyə, həm də mədəni estetikaya ziddir.

Qanun nə deyir?

Azərbaycan Respublikasının “Dövlət dili haqqında” Qanununun 3-cü maddəsində açıq şəkildə bildirilir:

“Azərbaycan Respublikasında dövlət dili Azərbaycan dilidir və bu dilin rəsmi qrafikası latın əlifbası əsasında müəyyən edilir.”

Eyni zamanda, 10-cu maddədə göstərilir ki, dövlət orqanları, müəssisələr, idarə və təşkilatlar tərəfindən hazırlanan yazılı məlumatlar, lövhələr, elanlar və reklamlar Azərbaycan dilində və latın qrafikası ilə tərtib olunmalıdır. Bu, hüquqi öhdəlikdir. Deməli, küçə adlarının, bina nömrələrinin və muzey lövhələrinin kiril qrafikası ilə qalması qanunun pozulması ilə yanaşı, dövlət dilinə olan etinasız yanaşmanın göstəricisidir.

Tarixi abidə, yoxsa texniki səhlənkarlıq

Bəziləri bu lövhələri "sovet dövrünə aid tarixi izlər" kimi qorumağın vacibliyini müdafiə edir. Lakin bu fikir heç də əsaslı deyil. Tarixi yaddaş yalnız mətnlə deyil, məzmun və kontekstlə təqdim olunmalıdır. Əgər bu cür lövhələr tarixi əhəmiyyət daşıyırsa, onlar muzey daxilində və ya ayrıca arxiv ekspozisiyasında nümayiş etdirilə bilər.

Bu cür lövhələrin açıq şəkildə şəhər məkanında yer alması xüsusilə gənc nəslin dil və əlifba ilə bağlı anlayışında çaşqınlıq yaradır. Bir tərəfdən məktəblərdə və ali təhsil müəssisələrində latın qrafikası öyrədilir, digər tərəfdən paytaxtın mərkəzində dövlət rəmzləri və tarixə dair kiril yazıları nümayiş olunur. Bu vizual ziddiyyət cəmiyyətin dil siyasəti ilə bağlı sabit və sistemli baxış formalaşdırmasına mane olur.

Şəhər estetikası və vizual kimlik

Müasir Bakı özünü Qafqazın avanqard paytaxtı kimi təqdim edir. Lakin bu statusa uyğun vizual kimlik, dil ardıcıllığı və qanunlara hörmət də olmalıdır. Qonşu Gürcüstanda və Türkiyədə bu məsələlər çoxdan sistemli şəkildə tənzimlənib. Bakı isə bu sahədə bir çox hallarda tarixi simvolları yox, texniki səhlənkarlığı qoruyur.

Bu lövhələr sadəcə köhnə daş parçası deyil — onlar ictimai münasibətin, mədəni siyasətin və idarəetmə səviyyəsinin göstəricisidir. Mədəniyyət Nazirliyi, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti, Memarlıq və Şəhərsalma Komitəsi bu sahədə təcili tədbirlər görməli, bütün bu cür lövhələr inventarlaşdırılaraq ya yenilənməli, ya da muzeylərə köçürülməlidir. Bu, keçmişi silmək deyil — keçmişə milli-mədəni şüurla yanaşmaqdır. Və bu yanaşma bugünkü Azərbaycanın suverenlik göstəricilərindən biri olmalıdır.

Sevinc Bağırova,
Bakı Xəbər üçün xüsusi



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

20.11.2026 / 13:59
AMEA-nın strukturunda dəyişiklik edilib

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ