Qoyunçuluq gəlirli sahədir. Ta qədimdən ənənəvi təsərrüfat sahəsi olan qoyunçuluqdan minlərlə heyvandar gəlir götürür, ailəsini saxlayır. Qoyun əti yüksək kaloriyə malikdir. Odur ki, ilboyu əhalinin istehlakında xüsusi yer tutur. Əti ilə yanaşı, dərisi, südü, yunu təsərrüfatların əlavə gəlir mənbəyi hesab olunur, xarici ölkələrdə emal, gön-dəri sənayesini ildən-ilə gücləndirir. Qoyun həm də istehsal olunan məhsulun növ müxtəlifliyinə görə digər kənd təsərrüfatı heyvanları ilə müqayisədə üstündür.
Ancaq bütün bunlara baxmayaraq, Azərbaycanda ilbəil qoyunların sayında azalma müşahidə edilir. Belə ki, bu ilin iyul ayına olan məlumata görə, Azərbaycanda 8 milyon 542,7 min baş qoyun və keçi olub.
Rəsmi rəqəmlərə görə, qoyun və keçilərin sayı son bir ildə 1,2 faiz və ya 106,3 min baş azalıb. Belə ki, 2018-ci ilin iyul ayında ölkədə 8 milyon 649 min baş qoyun və keçi olub. 2017-ci ilin iyul ayında isə bu rəqəm 8 milyon 767,1 min olub.
Göründüyü kimi, statistik rəqəmlər xırdabuynuzlu heyvandarlığın ilbəil gerilədiyini göstərir. Baxmayaraq ki, qoyun ətinin qiyməti digər heyvanların əti ilə müqayisədə bahadır. Məsələn, mal ətinin bir kilosunun qiyməti 9-10 manat olduğu halda, qoyun əti 13-14 manata satılır.
Maraqlıdır, qoyunçuluq heyvandarlıqda gəlirli sahə olmasına rəğmən, bu sahəyə maraq niyə aşağıdır? Ölkədə qoyunların sayı niyə ilbəil azalır?
Vahid Məhərrəmov: “Qurban bayramı zamanı xaricdən 17 min baş xırdabuynuzlu heyvan gətirildi”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən kənd təsərrüfatı sahəsi üzrə mütəxəssis Vahid Məhərrəmov qoyunların sayının azalmasını əsasən örüş sahələrinin azalması ilə əlaqələndirdi: “Son illər 300 min hektar örüş sahələri, təbii biçənək əraziləri əkinə verildi. Nəticədə çoxsaylı fermer, kəndli heyvanlarını kəsimə vermək məcburiyyətində qaldılar. İndi onlar artıq heyvandarlıqla məşğul ola bilmirlər. Örüş və biçənək ərazilərinin bir hissəsi taxıl istehsalı, digər hissəsi isə pambıq əkini üçün istifadə edilir. O cümlədən, ərazilərin müəyyən hissəsi tez yetişən məhsulların istehsalı üçün istifadə edilir. Bütün bunlar heyvandarlığa çox böyük zərbə oldu. Ona görə ki, heyvandarlığı saxlamaq üçün möhkəm yem bazası yaradılmayıb. Bir sözlə, örüş sahələrinin əkinə yönəldilməsi, ilk növbədə, qoyunçuluğa ziyan vurdu. Bu səbəbdən ölkədə qoyunların sayı ilbəil azalır. Qurban bayramı zamanı xaricdən 17 min baş xırdabuynuzlu heyvan gətirildi. Hansı ki, həmin heyvanlar üçün xərclənən vəsait bizim fermerlərə, kəndlilərə çata bilərdi. Onların biznesini genişləndirə, sosial durumunu yaxşılaşdıra bilərdilər. Bir məqamı da qeyd edim ki, ölkədə həm iribuynuzlu, həm də xırdabuynuzlu heyvanlar cinsləşdirilib. Yəni yerli şəraitə uyğun daha məhsuldar cins heyvanlar mövcuddur. Yeganə çatışmayan məsələ yem tədarükü və örüş sahəsinin az olmasıdır. Müvafiq qurumlar bu istiqamətdə hər hansı bir addım atarsa, yemçiliyin inkişafına diqqət edilərsə, qoyunçuluğu kiçik ərazilər hesabına inkişaf etdirmək olar. Buna intensiv yol deyilir. Örüş sahələrində yemləmə, suvarma işi aparmaqla ciddi nəticələr əldə etmək olar”.
Vidadi ORDAHALLI
