Bütün islam aləmində qeyd edilən və Azərbaycanda da dini bayram kimi hər zaman keçirilən Qurban bayramı öz məna və məzmunu, daşıdığı ideya ilə birlik, bərabərlik, yardımlaşma törəni kimi yadda qalır.
Ancaq təəssüflər olsun ki, Ramazan bayramında yaşanan bəzi neqativ çalarlar Qurban bayramında da özünü göstərdi. Ramazan bayramında əsas problemlərdən biri bayram namazının fərqli günlərdə qılınması oldu. Düzdür, Qurban bayramında bayram namazı bütün məscidlərdə təyin edilən tarixdə qılınsa da, qurban kəsmə mərasimi fərqli günə təsadüf etdi. Bəziləri avqustun 10-da, bəziləri 11-də, insanların xeyli hissəsi isə avqustun 13-də və 14-də qurban kəsdilər. Bu fərqlilik də heç şübhəsiz ki, təsadüfdən qaynaqlanmır, burada müəyyən təmayüllərin təsiri var. İnsanlar meyl göstərdikləri təriqətlərə, o təriqətlərin imamlarına istinad edərək qurbanı fərqli günlərdə kəsdilər. Halbuki, ölkəmizdə Qurban bayramı rəsmən avqustun 12-si və 13-ü idi və bayram namazı da avqustun 12-də qılınıb, qurban kəsmə mərasimi də həmin günə təsadüf etməli idi.
Qurban bayramında yaşanan xoşagəlməz olaylardan biri də qurbanlıq erkək toğluların, qoyunların gəlin kimi bəzədilməsi idi ki, bu “dəb” də son iki-üç ildir cəmiyyətimizdə epidemiya kimi yayılıb.
Məlum olduğu kimi, başında gəlinlik fatası, ayağında tüldən ayaqqabı, buynuzundan isə al qırmızı lent sallanan qoyunlar kifayət qədər idi. Qeyd etdiyimiz kimi, Qurban bayramı ərəfəsində bu tip görüntülərin az qala ənənə halı alması dinşünaslar tərəfindən də normal qarşılanmır. Bayram ərəfəsində qurbanlıq qoçların gəlin kimi bəzədilməsi anormal hal kimi qəbul edilir. Yəni din xadimlərinin bu məsələyə münasibəti birmənalıdır, onlar qurbanlıq qoyunların bəzədilməsini məqbul hesab etmir.
Xüsusilə qurbanlıq heyvanın bu cür bəzədilməsini nişanlı oğlan tərəfi edir. Qız qapısına qurbanlıq heyvan apararkən onu bu şəkildə bəzəyirlər. Kimisi isə heyvanı alan kimi başına xına qoyıb, qırmızı paltara bürüyür. Dizaynerlərin sözlərinə görə, bayram günlərində quzu bəzədilməsi ilə bağlı sifarişləri çoxalıb.
Qurban bayramında heyvanlar Allah yolunda kəsilir və bu, dini mahiyyət kəsb edir, bir ibadətdir. Qurbanlıq heyvanın nişanlı cütlüklər arasında qız evinə aparılması onu həqiqi mahiyyətindən uzaqlaşdırır.
Bundan başqa, bəzi rayonlarda, əsasən də yolkənarı yerlərdə qurbanlıq heyvanların kəsimində qətiyyən sanitariya qaydalarına əməl edilmirdi. Uşaqların gözləri qarşısında qurbanlıq heyvanların kəsilməsi isə daha dəhşətli idi.
İsmayıl Əhməd: “Heyvanların xüsusilə bəzədilməsinin, onların gəlin kimi geyindirilib süslənməsinin islam dini ilə heç bir əlaqəsi yoxdur”
Tanınmış ilahiyyatçı İsmayıl Əhməd “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu əziz bayramda belə hallara yol verilməsi düzgün deyil. “Qurban bayramının müsəlman ölkələrində fərqli gündə qeyd edilməsi, bayram namazının fərqli gündə qılınması və qurbanların ayrı-ayrı günlərdə kəsilməsi düzgün deyil. Qurban bayramı günü Qəməri təqvimi ilə zilhiccə ayının 10-cu günüdür. Bu da ayın 11 idi. Yəni avqustun 11-də Məkkədə müsəlmanlar bayram namazı qılıb qurbanlarını kəsdilər. Həccin vacib ayinlərindən biri yerinə yetirildi. Amma bir sıra ölkələrdə, o cümlədən də İran, Azərbaycan və İraqda bayram avqustun 12-də qeyd edildi. Qurban bayramı Məkkədə hansı gündə qeyd edilirdisə, bütün müsəlman aləmində də həmin gün olmalı idi”.
Bayramlıq qoyun və qoçların gəlin kimi bəzədilməsinə gəlincə, İ.Əhməd bunun da yolverilməz olduğunu qeyd etdi. Bu halın səviyyəsiz bir hərəkət olduğunu deyən İ.Əhmədin sözlərinə görə, bu neqativ hal Azərbaycanda və Pakistanda yaşanır. “Heyvanların xüsusilə bəzədilməsinin, onların gəlin kimi geyindirilib süslənməsinin islam dini ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Bu, insanların bayrama olan baxışlarının son dərəcə səviyyəsiz və gülünc olmasının təzahürüdür. Bu insanlar üçün artıq bayram da qazanc vasitəsidir, eyni zamanda da onlar bu bayramdan özlərini göstərmə və əyləncə kimi istifadə edirlər. Əslində, Qurban bayramı paylaşmaq bayramıdır. Yəni ehtiyacı olanlara qurbanlıq heyvanların ətindən ehsan etmək törənidir. Çox təəssüf ki, bizdə bu ənənə böyük əksəriyyətin həyatında tam başqa məqsəd daşıyır. Bu, insanların “mədəniyyət”indən irəli gəlir, bunun dinlə heç bir əlaqəsi yoxdur. Dindarlar vaxt tapsalar, bu sahədə təbliğat aparsınlar, insanları bununla bağlı maarifləndirsinlər. Əgər edə bilirlərsə, bunu etsinlər. Dindən danışmağa söz də var, mövzu da. Əsas odur ki, bu insanları xurafatdan çıxarsınlar. Bunun üçün çalışmaq və bunu istəmək lazımdır” - deyə İ.Əhməd vurğuladı.
İradə SARIYEVA
