Müstəqilliyimizin və dövlətimizin inkişafının mühüm şərtlərindən biri mükəmməl təhsil sisteminə malik olmaqdır. Respublikamızda həyata keçirilən təhsil islahatının məqsədi yaradıcı və tənqidi düşünməyi bacaran, fəal şəxsiyyət yetişdirməkdir. İlk növbədə müəllim bacarıqlı, işgüzar, ixtisasını dərindən bilən, müəllimlik adını müqəddəs tutan, ideyaca saf, mənəviyyatca pak, özünə və şagirdlərinə qarşı tələbkar, sənətinə ürəkdən bağlı keyfiyyətləri özündə cəmləşdirməlidir.
Pedaqogika ixtisasını bitirənlər müəllim olmaq üçün imtahan verməlidirlər. Bu proses artıq neçə ildir tətbiq olunur. Cari il iyulun 8-dən etibarən Təhsil Nazirliyi müəllimlərin işə qəbulu üzrə imtahan keçirir. Bu müddət ərzində bir sıra fənlər üzrə müəllimlər işə qəbul olunmaq üçün imtahan verib və verəcəklər. Müəllimlərin işə qəbul imtahanlarında ən çox yol verdiyi pozuntular aşkar olunub.
Təhsil Nazirliyinin İnsan Resursları Mərkəzinin müdir əvəzi Murad Camalzadə media nümayəndələrinə açıqlamasında qeyd edib ki, iyulun 8-dən bu günə kimi nəticələri ləğv edilən namizədlərin sayı 5-dən artıq deyil: “İndiyə qədər 15 mindən artıq namizəd imtahan verib. Cəmi 5 nəfərin nəticələri ləğv edilib. Bu da çox yaxşı nəticədir. Hər hansı namizəd imtahan qaydalarını pozarsa, ona bir neçə dəfə xəbərdarlıq edilir. Bu xəbərdarlıqlar nəticə vermirsə, o zaman namizədin yeri başqa masaya dəyişdirilir ki, yanındakına narahatlıq törətməsin və köçürülmə halları olmasın. Adətən, ən çox tətbiq edilən intizam tənbehi üsuludur. Ən son həll yolu namizədin imtahandan kənarlaşdırılmasıdır. Bu halların sayı da azdır”.
M.Camalzadənin sözlərinə görə, namizədlərin bəzisi imtahan zalına qulaqcıq vasitəsilə daxil olub və bu aşkar edilərək həmin fakt aktlaşdırılıb: “Bundan sonra namizəd imtahan prosesindən kənarlaşdırılaraq nəticəsi ləğv edilib. Beş faktdan biri bu idi. Yaxud qadağan olunan ədəbiyyat və texniki vasitələrdən gizli yollarla istifadəyə cəhd halları da qeydə alınıb. Təəssüf ki, elə hallara da rast gəlinir ki, imtahana gələn şəxs özünü başqa namizəd kimi təqdim edərək onun şəxsiyyət vəsiqəsi ilə qeydiyyatdan keçmək istəyib. Onların heç biri imtahana buraxılmayıb. Müvafiq sənədləşmə işləri aparılıb və onlar geri qaytarılıb”.
Bakalavr təhsili almış şəxsin imtahana qulaqcıqla gəlməsi təəssüf doğurur. Nəzərə almaq lazımdır ki, təxminən 21-22 yaşlarında olan şəxs ali məktəbi bitirir. Pedaqogika təhsili alan şəxs gələcəkdə müəllim olub şagirdlərinə təhsil, təlim-tərbiyə verəcək. Orta məktəbi bitirmiş abituriyent imtahana qulaqcıqla gəlsə idi, deyərdilər ki, gəncdir, dərk etmir, ancaq ali məktəbi bitirmiş yetkin bir şəxsin zala qulaqcıqla daxil olması başadüşülən deyil.
Kamran Əsədov: “Bəzi hallarda bu müəllimlərin bilikləri aşağı olduğuna görə tam hazırlaşa bilmirlər və nəticədə…”
Təhsil eksperti Kamran Əsədov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, Azərbaycanda indiyə qədər müəllimlərin normal attestasiyası keçirilməyib: “Qərbdə müəllim üçün 2 diplom vacibdir. Universitet hazırlığı diplomu və peşəkar yararlılıq diplomu. Bu baxımdan, sertifikasiya daha önəmlidir. Pedaqoji işçilərin sertifikasiyası onların peşəkar kompetensiyalarının daxili qiymətləndirilməsidir və müəllimin sosial statusunun yüksəldilməsinə xidmət edir. 2014-2017-ci illərdə Təhsil Nazirliyi tərəfindən həyata keçirilən diaqnostik qiymətləndirmə çox ağıllı addım idi. Bunun sertifikasiya prosesinə köməyi olacaq. Digər tərəfdən, Qərbdə müəllimlərin təkmilləşməsi həmişə gündəmdə olan məsələdir. Təkmilləşmə sertifikasiya prosesinin həyata keçirilməsinə yardımçı olur. Burada dərs deyən müəllimin bakalavr, yaxud magistr ali təhsilli olması da önəm kəsb edir. Məsələn, Finlandiyada yalnız magistr pilləsini bitirən şəxslər dərs demək hüququna malikdirlər. Sertifikasiyalaşma anlayışı sonradan düşünüldü və bu, formal xarakter daşımasa, yaxşı nəticələr verə bilər. Bizim müəllimlər onların imtahana çəkilməsindən narahat olurlar. Ona görə də imtahan prosesində qanunsuz hallara yol verirlər.
Müəllimlər formal olaraq 1995-ci ildə attestasiyadan keçirilib. Lakin bunun heç bir effekti olmadı. Həmin ildən düz 2014-cü ilə qədər bu məsələyə qayıtmayıblar. Attestasiya keçirilsəydi, məktəblərdə işləyən 2000-dən çox saxta diplomlu müəllim aşkar olunardı. Lakin saxta diplom verənlər buna maneçilik törədə bildilər. Hazırda təhsil sistemində diplomu dövlət nümunəli olmayan müəllimlər var.
Biz dünyanın heç bir ölkəsində, hətta uzaq Afrika ölkələrində belə bizdə olan kimi neqativ halları görə bilmərik.
Bəzi hallarda bu, müəllimlərin biliklərinin aşağı olmasına görə baş verir. Onlar yaxşı hazırlaşa bilmirlər və nəticədə bu yola əl atırlar.
Hesab edirəm ki, neqativ hallara yol verən müəllimlərin bir neçə il ərzində imtahanlarda iştirakına məhdudiyyətlər tətbiq etməklə belə halların qarşısını ala bilərik”.
Günel CƏLİLOVA
