Sevinc Xasayeva: “Bir də ən böyük problem onunla bağlıdır ki, piylənmədən əziyyət çəkən uşaqlar əsasən oturaq həyat tərzi keçirənlərdir”
Təəssüf ki, bir sıra xəstəliklər kimi piylənmə də cavanlaşıb. Artıq çəki insan orqanizmində mövcud olan problemlərin göstəricisidir. Son illər nəinki böyüklər, eləcə də uşaqların xeyli qismi artıq çəkidən əziyyət çəkir. Bu da onların tənəffüs sistemində, eləcə də ayaqlarında və digər orqanlarında ağrıların yaranmasına səbəb olur. Uşaqlar arasında piylənmə hallarının artması onların sağlamlığı haqda daha ciddi düşünməyimizə əsas verir. 2017-ci ildə aparılan araşdırmalar zamanı Azərbaycanda 699 nəfər uşaqda ilk dəfə piylənmə aşkar edilib.
18 yaşadək olan uşaqların hər 100 000 nəfərinə hesabı ilə bu göstərici 27 nəfər təşkil edib. 2018-ci ilin əvvəlinə əhalinin hər 100 000 nəfərinə hesabı ilə tibb müəssisələrində bu xəstəliklə qeydiyyatda olan xəstələrin sayı 57 nəfər olub.
Piylənmə daha çox yaşı 13-dək olan uşaqlar arasında müşahidə edilir. Məlumatlara görə, keçən il piylənmə aşkarlanmış qız uşaqlarının 66,9 faizi 0-13 yaşlı, 33,1 faizi 14-17 yaşlı olub. Oğlan uşaqlarının isə 68,4 faizi 0-13 yaşlı, 31,6 faizi 14-17 yaşlı olub. 2016-cı ildə Azərbaycanda 712 nəfər, 2015-ci ildə 586 uşaqda ilk dəfə piylənmə aşkar edilib. Səhiyyə Nazirliyinin bir müddət əvvəl apardığı araşdırmalar nəticəsində müəyyən edilib ki, Azərbaycanda qeyri-infeksion xəstəliklərin böyük əksəriyyətinin baş verməsi tütündən istifadə, artıq çəki və qeyri-sağlam qidalanma kimi risq amilləri ilə bağlıdır.
Tanınmış pediatr Sevinc Xasayeva “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, uşaqlarda piylənmənin yüksələn xətt üzrə irəliləməsi bir mütəxəssis kimi onu və həmkarlarını ciddi narahat edir. S.Xasayevanın sözlərinə görə, piylənmə ilə üzləşən uşaqların valideynləri ona müraciət edirlər. “Son illər təəssüf ki, piylənmədən, artıq çəkidən əziyyət çəkən uşaqların sayında artım müşahidə edilir. Valideynlər bunun səbəbini məndən və digər həkimlərdən soruşduqda deyirik ki, bu problemin səbəbi ayaqüstü qidalanma ilə bağlıdır. Uşaqların qidalanmasına ciddi fikir verilmədiyi üçün, onlar piylənmədən əziyyət çəkirlər. Valideyn uşağa dönər, şaurma, eləcə də hot-doq və digər ayaqüstü yeməklər alır. Uşaqlar da tez-tələsik bu qidaları yeyirlər və kompyuter arxasına keçib oyunlar oynayırlar. Bundan başqa, pepsi, koko-kola, fanta, eləcə də enerji içkiləri, çipsi, çubuq və s. uşaqlarda piylənmə yaranmasına səbəb olur. Bir də ən böyük problem onunla bağlıdır ki, piylənmədən əziyyət çəkən uşaqlar əsasən oturaq həyat keçirənlərdir. Məktəbdə otururlar, evdə otururlar. Oturaq həyat tərzi və düzgün qidalanmanın olmaması uşaqlarda piylənmə yaranmasına səbəb olur. Bu cür uşaqların valideynlərinə məsləhət görürük ki, uşaqlarını dietoloqa aparsınlar, idmana yazdırsınlar. Bilirsiniz, valideynin iradəsi olmadan dietoloqlar da o uşaqlara kömək edə bilmirlər. Dietoloqların göstərişlərinə əməl edilməlidir ki, nəticə də olsun. Uşaqlar arasında piylənmənin sürətlə yayılması hallarının qarşısı alınmalıdır”.
Çox vaxt valideynlərin uşaqlarında baş verən piylənməni irsiyyət amili ilə, eləcə də qanında hər hansı problemin olması ilə bağladıqlarını deyən S.Xasayevanın sözlərinə görə, bu qətiyyən belə deyil. O bildirdi ki, qidalanma məsələsində valideyn heç də uşaqlarının istəyini nəzərə almamalıdır. Bulka, keks və başqa növ şirniyyatlardan da köklüyə meylli uşaqların uzaq tutulmalı olduğunu deyən həkim bildirdi ki, bu gün daha çox 8-13 yaşlı uşaqlarda piylənmə müşahidə edilir. “Valideynlərə məsləhət görərdim ki, uşaqların qidalanmasına xüsusi fikir versinlər. Piylənmədən əziyyət çəkən uşaqların qidası rejimlə olmalıdır. Valideyn onlara hər acanda yemək verməli deyil. Onlara şirniyyat yox, meyvə-tərəvəz versinlər”.
Bu gün “köklük yaşı”nın cavanlaşdığını deyən pediatr qeyd etdi ki, valideynlər uşaqlarının sağlamlığını qorumaq üçün pediatr və dieotoloqların məsləhəti ilə bütün vasitələrdən istifadə etməlidirlər. “Təəssüf ki, bir sıra xəstəliklər kimi piylənmə də cavanlaşıb. Əvvəllər yaşlı insanlar piylənmədən əziyyət çəkirdilərsə, indi uşaqlar da bu sıradadır” - deyə ekspert bildirdi.
İradə SARIYEVA
