“İngilis dilini bilməyən şəxs müasir elmlə necə məşğul ola və keyfiyyətli nəticə əldə edə bilər?”. Elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev doktorantların və gənc tədqiqatçıların konfransında çıxışı zamanı elm ictimaiyyətinə belə bir sual ünvanlayıb.
Alimlərin bütün günü elmlə məşğul olmasının vacibliyini vurğulayan nazir, onların həm də ingilis dilini bilməsinin əhəmiyyətindən söz açıb: “Necə ki, SSRİ dövründə elmlə məşğul olmaq üçün rus dili zəruri idi, eyni qayda müasir dövrdə ingilis dili üçün keçərlidir. İngilis dilini bilmək zəruridir. Mənə görə alim, səhərdən axşama kimi elmlə məşğul olmalıdır. Bu səbəblə yaxşı nəticələr əldə etmək istəyiriksə, istedadlı, elmə marağı olan və bu sahəni həqiqətən sevən insanları cəlb etməyə çalışmalıyıq". Nazirin bu açıqlaması birmənalı qarşılanmayıb. Sosial şəbəkələrdə gedən müzakirələrdə yaşlı alimlərin ingilis dilini bilməməsini əsas gətirən bəzi şəxslər E.Əmrullayevin fikirləri ilə razı olmadıqlarını vurğulayıblar. Bildirilib ki, hansı sahədə çalışmasından asılı olmayaraq, insanların xarici dilə yönəlməsi könüllü olmalıdır, zəruri deyil.
Nadir İsrafilov: “İbn Sina, Nəsrəddin Tusi və digər alimlər ingilis dilini bilmədən kəşflərini irəli sürüblər, ixtiralar ediblər”
Təhsil eksperti Nadir İsrafilov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, alimlər üçün ingilis dili bilmək yaxşıdır, ancaq bu zəruri olmalı deyil. İngilis dilini bilmək dövrün tələbidir: “Bunu zəruri şəkildə tələb etmək olmaz. Dünya təcrübəsinə nəzər salsaq, keçmişi xatırlasaq görərik böyük kəşflər edən alimlərin xarici dil biliyi sıfır səviyyəsindədir. Məsələn, İbn Sina, Nəsirəddin Tusi və digər alimlər ingilis dilini bilmədən kəşflərini irəli sürüblər, ixtiralar ediblər. Alimlər doğma dili bilməklə böyük ixtiralar, kəşflər ediblər. İngilis dilinin əhəmiyyəti başqadır, ancaq onu zəruri etmək düzgün deyil”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, müasir dövrün tələbinə uyğun olaraq istənilən peşə sahibi ingilis dilini bilməlidir. Yaxşı nəticə əldə olunması üçün dil bilmək lazımdır: “Azərbaycan elminin inkişafı üçün bu sahəyə marağı olan və istedadlı insanları cəlb etmək lazımdır. Elmi dərəcə almaq xatirinə yox, bu sahəyə marağı, həvəsi, istedadı olan və öz doğma dilində yaradıcılıqla məşğul ola bilən şəxslər cəlb edilməlidir. Bu gün elm sahəsində çoxsaylı problemlər var. Alim ingilis dilini bilmirsə onun qarşısını almaq, ona maneçilik törətmək düzgün deyil. Onsuz da alimlərimiz üçün çoxsaylı baryerlər yaradılıb. Bacarığı olanı şəxsi dil bilmir deyə uzaqlaşdırmaq elmin daha da məhv olmasına səbəb olacaq”.
N.İsrafilovun dediyinə görə, bu gün ingilis dilini bilən alimlərimiz az deyil. Həmin alimlərin bir qismi ingilis dilini bilir deyə xarici ədəbiyyatları araşdırıb, onlardan istifadə etməklə plagiat dissertasiyaları ortaya çıxıb. Bu səbəbdən də hər ingilis dilini bilən alim olmaz.
Şahlar Əsgərov: “Bütün alimlərin ingilis dilini bilməsi vacib deyil”
Professor, təhsil üzrə mütəxəssis Şahlar Əsgərov isə hesab edir ki, alimlərin ingilis dili bilməməsi ilə bağlı problem məktəbdən başlayır. Onun fikrincə, bütün alimlərin ingilis dilini bilməsi vacib deyil: “Azərbaycan tarixi, coğrafiyası və digər sahələrlə məşğul olan alimlərin dil bilməsinə ehtiyac yoxdur. İngilis dili dəqiq elmlərlə, texnika ilə məşğul olan alimlər üçün vacibdir. Dil orta məktəblərdə öyrədilməlidir. İndiki alimlərin məktəb dövründə ingilis dili vacib dil deyildi. Ancaq müasir gənclərin hər biri beynəlxalq dil olan ingilis dilini öyrənməlidir”.
Günel CƏLİLOVA
