“Elmi işlərin müdafiəsi prosesində baş verənləri bilmək, kimlərin hansı mövzular üzrə elmi iş müdafiə etdiyini öyrənmək çox mühümdür. Lakin pandemiya bu prosesləri yaxından izləməyə imkan vermir. Pandemiya ilə əlaqədar elmi işçilərin müdafiə etməsi, elmi-tədqiqatlarla məşğul olması çox böyük problemlərlə üzləşib. Kitabxanaların, arxivlərin bağlı olması işləri daha da çətinləşdirir. Bununla bağlı biz müəyyən tədqiqatlar, araşdırmalar da aparırıq. Əlbəttə, pandemiya ilə əlaqədar olaraq bütün qurumlarda onlayn xidmət növləri yaradılıb, qurumların saytları aktivləşdirilib. Biz də bu sahədə baş verənləri izləmək, araşdırmaq üçün mövcud elmi saytlara müraciət etdik. Həmin saytlardan biri də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının (AAK) saytıdır. AAK-ın saytında əvvəllər çox yaxşı bir sistem vardı. Məsələn, sayta daxil olurdun, çox asanlıqla tarix üzrə elmi iş müdafiə edənlərin siyahısı çıxırdı, bilirdin ki, bu il neçə adam elmlər doktoru, neçə adam isə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi alıb. AAK-ın saytında həm elmi iş müdafiə edib elmi dərəcə alanların siyahısı, həm də onların avtorefaratları qoyulurdu. Siyahı ilə tanış olurdun, avtorefaratları açıb oxuyurdun, ya bəyəndirdin, ya bəyənmirdin, bir sözlə, səndə müdafiə olunan elmi iş haqqında geniş təsəvvür formalaşırdı. Amma yenidən AAK-ın saytına müraciət etdikdə çox təəccübləndim. Əvvəllər rahat, əlçatan olan sistemi indi dəyişib başqa cür ediblər. İndi həmin sayta daxil olursan və axtardığını tapa bimirsən. Sayta daxil olub axtarış verəndə yazılır ki, ad və soyad qeyd et, tələb ediləni qeyd etdikdən sonra yenə də istədiyini ələdə edə bilmirsən. Son dövrlər tarix üzrə elmi iş müdafiə edib alimlik dərəcəsi alan şəxslərin siyahısını və onların avtoreferatlarını AAK-ın saytından əldə etmək mümkün deyil. Sistemi tamamilə dəyişiblər”.
Bunu “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında AVCİYA-nın vitse-prezidenti, tarix elmləri doktoru, professor Məhərrəm Zülfüqarlı deyib.
M.Zülfüqarlının sözlərinə görə, tarix, yaxud başqa elm sahələri üzrə müdafiə edənlərin avtoreferatı ilə tanış olmaq üçün əvvəlcə onun adı, soyadı, atasının adı, şifrəsi yazılmalıdır ki, o barədə məlumat almaq mümkün olsun. M.Zülfüqarlı deyir ki, sona qədər prosesin ardınca gedib, lakin istədiyini əldə edə bilməyib, yenə qarşısına eyni əngəllər çıxıb. Professor Zülfüqarlının fikrincə, AAK bu sistemi dəyişməli, yeniləməli və əlçatan olmasını təmin etməlidir. “AAK-ın bu sitemi daha da sadələşdirməsinə və əvvəlki kimi əlçatanlığını təmin etməsinə ehtiyac var. Bu elə bir məsələdir ki, tamamilə əlçatan olmalıdır. Əgər elmi dərəcəsi olan şəxslər bu məsələdə bu qədər çətinliklərlə üzləşirsə, görün onda elmi dərəcəsi olmayan gənclər hansı çətinliklərlə rastlaşır. Mürəkkəbdən sadəyə getmək əvəzinə bu qurum sadədən mürəkkəbə gedib məlumatları əlçatanlıqdan tamamilə uzaqlaşdırıb, alimləri o məlumatlardan məhrum ediblər. Biz bu çətinliklə bağlı quruma müraciət etsək, onlar bunu “yenilik” kimi təqdim edər və deyərlər ki, kimi istəyirsinizə ad-soyadını yazın adı çıxsın. Qeyd etdiyim kimi, onu da yazırıq çıxmır. İkincisi də, mən niyə ad-soyad yazmalıyam ki? Məni konkret tədqiqat işləri və son üç-dörd ildə tarix üzrə müdafiə edilən işlər maraqlandırır. Əvəlki kimi o siyahıları qoysunlar, biz də baxaq istiqamət götürək, fikrimizi KİV-də bildirək, elmi məqalələrdə də həmin elmi işlərdən müəyyən istifadələr edək. Yoxsa oranı tamamilə qapayıb ora pəncərə qoymaq ki, kiminsə ad-soyadını yaz, kiminsə avtoreferatı çıxsın, bu düzgün deyil, geriyə doğru addımdı. AKK saytında dəyişiklik edib tədqiqatçıların məlumatlara əlçatanlığını təmin etməlidir. Sonra da tənqid ediləndə tənqiddən incimək lazım deyil, bu ümumi işin xeyrinədir, Azərbaycan elminin inkişafına xidmət edir. Ona görə də sayt təkmilləşməlidir. Dediyim kimi, siyahılar saytda sadə şəkildə yerləşdirilməlidir ki, alimlər onlarla maneəsiz tanış olsun və istifadə edə bilsin”-deyə M.Zülfüqarlı qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
