Zelenskinin İkinci Dünya Müharibəsi zamanı minlərlə polyakı qətlə yetirən Ukrayna Üsyançı Ordusunun (UPA) adını bir hərbi hissəyə vermək qərarı Polşa ilə Ukrayna arasında ciddi diplomatik böhrana səbəb olub.
Ukrayna Prezidentinin qərarına sərt reaksiya verən Polşa Prezidenti Karol Navrotski, Zelenskini 2023-cü ildə ona verilən ölkənin ən yüksək dövlət mükafatı olan "Ağ Qartal" oredinindən məhrum edilməsi qərarına gəlib. Bu qərar ölkələr arasında gərginliyi daha da artırıb.
Prezident Navrotski bildirib ki, Polşa cəmiyyətinin böyük əksəriyyəti üçün UPA, ilk növbədə, İkinci Dünya Müharibəsi zamanı Polşa vətəndaşlarına qarşı törədilən vəhşi cinayətlərə görə məsuliyyət daşıyan bir təşkilat kimi qəbul edilir: “Buna görə də, Ukrayna hakimiyyətinin UPA-nı yüksəltmək qərarı təkcə ifrat deyil, həm də anlaşılmaz və dərin məyusedicidir. Bu, təkcə tarixi yaddaşımıza xələl gətirmir, həm də illər ərzində və son aylarda qurulan etimadı sarsıdır”.
Rusiyanın 2022-ci ildə başlatdığı müharibədən sonra ölkəyə qəbul edilən yüz minlərlə ukraynalı qaçqına toxunan Navrotski bildirib ki, polşalılar sərhədlərini, evlərini və ürəklərini milyonlarla ukraynalıya açdılar: “Ukraynanın Avropaya doğru irəliləməsi həm də öz tarixinin çətin fəsilləri ilə vicdanla üzləşməsini də tələb edir. Vahid Avropa totalitarizmin rədd edilməsi və zorakılıq mədəniyyəti rədd edilməsi üzərində qurulub. Bu prinsiplər hər kəsə şamil edilməlidir. Bunu anlamayanların Avropa Birliyində yeri yoxdur və Polşa buna qətiyyən icazə verməyəcək".
Polşanın Baş naziri Donald Tusk isə sosial media paylaşımında bu mübahisənin Rusiya Prezidenti Putini "məmnun etdiyini" bildirib və Zelenski ilə Navrotskini "gərginliyi alovlandırmaq əvəzinə, onu azaltmağa" çağırıb.
Ukraynanın xarici işlər naziri Andrey Sibiqa isə Polşa Prezidentinin qərarını "strateji səhv" adlandırıb. "Polşa tərəfinin həll yolu axtarmaq əvəzinə, bu münaqişəni qəbuledilməz və uyğunsuz səviyyəyə qaldırmaq qərarına gəlməsindən təəssüflənirik. Başqa bir ölkənin prezidenti tariximizi bizə diktə edə bilməz" – deyə Sibiqa bildirib.
Polşa prezidenti Navrotskinin Zelenskini ölkənin ən yüksək dövlət mükafatı olan "Ağ Qartal" ordenindən məhrum etməsindən sonra Ukraynanın xarici işlər naziri Sibiqa, Ukrayna Prezident Administrasiyasının rəhbəri Kirilo Budanov və ölkənin Polşadakı səfiri Vasil Bondar Polşanın verdiyi dövlət mükafatlarından imtina ediblər.
Ukraynanın Polşadakı səfiri Zelenskinin mükafatdan məhrum edilməsi qərarını tarixi ədalətsizlik adlandırıb. Buna baxmayaraq Bondar xüsusilə vurğulayıb ki, Ukrayna və Polşa risksiz, müdafiə və Avropaya inteqrasiya sahələrində ümumi maraqlarla birləşən yaxın dost olaraq qalırlar.
Ukraynada bir çox insan 1940-1950-ci illərdə mövcud olan Ukrayna Üsyançı Ordusunu (UPA) Sovet Qırmızı Ordusuna, Nasist Almaniyasına və Polşaya qarşı müstəqillik uğrunda mübarizə aparmış qəhrəmanlar kimi görür. Lakin Polşa UPA-nı 1943-1945-ci illər arasında Volıniyada (indiki Ukraynadakı Volın) etnik polyaklara qarşı soyqırım törətməkdə ittiham edir. Varşava Volın qırğınlarında təxminən 100 min polyakın öldürüldüyünü iddia edir. Ukrayna üçün isə UPA müqavimət və müstəqillik uğrunda mübarizənin simvolu kimi qəbul edilir. Qrupun qırmızı-qara bayrağı bu gün Ukrayna qoşunları tərəfindən cəbhədə tez-tez istifadə olunur.
Bir müddət əvvəl isə Zelenski "milli ordunun tarixi ənənələrini dirçəltmək məqsədi ilə" bir hərbi hissəyə UPA-nın adını verəcəyini açıqlamışdı.
Kiyevlə Varşava arasında diplomatik böhran Aİ-yə üzv olmaq istəyən Ukraynanın bu həftə Lüksemburqda keçirilən üzvlük danışıqlarının birinci mərhələsində iştirak etdiyi bir vaxtda təsadüf edir.
Tahir TAĞIYEV
