2026-cı ildə “slow travel” (sakit səyahət) anlayışı artıq sadəcə yeni bir turizm tendensiyası deyil, müasir səyahət mədəniyyətinin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilib. Sürətli şəhər həyatı, gərgin iş qrafiki və daha mənalı təcrübələrə artan maraq turistləri təkcə daha çox yer görməyə deyil, səfərlərini daha şüurlu və məqsədyönlü şəkildə planlaşdırmağa sövq edir.
Avropa Səyahət Komissiyasının (ETC) 2026-cı il üzrə proqnoz hesabatına əsasən, sakit səyahətə maraq artmaqda davam edir. Belə ki, 2025-ci ildə bu səyahət fəlsəfəsinə üstünlük verənlərin payı 22 faiz təşkil etdiyi halda, 2026-cı ildə bu göstərici 26 faizə yüksəlib.
Məhz bu tendensiya fonunda Türkiyənin kəndləri sakit və autentik təcrübə axtaran səyahətçilər üçün ən cəlbedici istiqamətlərdən biri kimi ön plana çıxır. Anadolunun dağlıq və sahilyanı bölgələrində yerləşən bu yaşayış məntəqələri zəngin təbiəti, köklü ənənələri və yerli həyat tərzi ilə seçilir.
Əsrlər boyu formalaşmış mədəni irs, təbii və yerli məhsullara əsaslanan mətbəx ənənələri, sənətkarlıq nümunələri və özünəməxsus memarlıq bu kəndləri fərqləndirən əsas xüsusiyyətlərdəndir. Buraya gələn qonaqlar gündəlik həyatın sürətindən uzaqlaşaraq, daha sakit və mənalı bir səyahət təcrübəsi yaşamaq imkanı əldə edirlər.
Türkiyənin bəzi kəndləri BMT Turizminin “Ən Yaxşı Turizm Kəndləri” proqramı çərçivəsində beynəlxalq səviyyədə tanınıb. Bu status həmin yaşayış məntəqələrinin davamlı turizm prinsiplərinə sadiqliyini və yerli icmaların inkişafına verdiyi töhfəni təsdiqləyir.
BMT Turizmi tərəfindən 2025-ci ilin “Ən Yaxşı Turizm Kəndləri” siyahısına daxil edilən Barbaros kəndi İzmirin Urla rayonunda yerləşən, təxminən 700 illik tarixi ilə seçilən sakit yaşayış məntəqələrindən biridir. Ənənəvi Egey həyat tərzini qoruyub saxlayan kənd qonaqlara təbiət və yerli mədəniyyətlə iç-içə istirahət imkanı təqdim edir.
Barbarosa gələn turistlər bərpa olunaraq qorunan daş evlərdə qala, daş döşənmiş küçələrdə gəzə, həmçinin əl işləri mağazaları və emalatxanaları vasitəsilə yerli qadın sənətkarların fəaliyyətinə dəstək verə bilirlər.
Kəndin ən diqqətçəkən ənənələrindən biri “Çat Kapı” adlanan qonaqpərvərlik mədəniyyətidir. Evlərin qapılarında yerləşdirilən xüsusi işarə qonaqları ev şəraitində hazırlanmış Egey mətbəxi nümunələrini dadmağa dəvət edir. Yaxın ərazilərdə əldə olunan zeytun yağından, həyətyanı sahələrdə yetişdirilən tərəvəzlərdən və təzə ədviyyatlardan istifadə olunaraq hazırlanan yeməklər kəndin kulinariya mədəniyyətinin ayrılmaz hissəsidir. Ən məşhur təamlardan biri əl istehsalı kəsmik, cəfəri və soğanla hazırlanan isti və duzlu “katmer”dir.
Yaz aylarında kənd sakinləri “karabaşotu” kimi tanınan lavanda növünü yığaraq Barbarosun təbii gözəlliyinə və özünəməxsus atmosferinə əlavə rəng qatırlar.
Kənd həyatını yaxından tanımaq istəyənlər üçün sentyabr ayında keçirilən Oyuk Festivalı (ənənəvi qorxuluq fiqurları festivalı) xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Əl işi ilə hazırlanan qorxuluqlar festival günlərində küçələrdə nümayiş etdirilir və daha sonra ilboyu sərgilənərək Barbarosu açıq səma altında fəaliyyət göstərən sənət qalereyasına çevirir.
Kənddən cəmi üç kilometr məsafədə yerləşən Urla Üzüm Bağları Marşrutu isə Türkiyədə MICHELIN Bələdçisinə daxil edilmiş restoranların ən sıx toplandığı bölgələrdən biri hesab olunur. Bu xüsusiyyət Barbarosu həm sakit kənd həyatı, həm də zəngin qastronomiya təcrübəsi axtaranlar üçün ideal istiqamətə çevirir. Gün ərzində kulinariya kəşfləri, axşam saatlarında isə kəndin sakit atmosferi qonaqlara unudulmaz təcrübə vəd edir.
Türkiyə Rivyerasının ürəyi hesab olunan Antalya BMT Turizmi tərəfindən “Ən Yaxşı Turizm Kəndləri” siyahısına daxil edilmiş iki fərqli yaşayış məntəqəsinə ev sahibliyi edir. Kaleüçağız və Ormana kəndləri sakit səyahət anlayışını müxtəlif aspektlərdən təqdim edərək ziyarətçilərə fərqli təcrübələr vəd edir.
“Qala kəndi” kimi də tanınan Kaleüçağız öz sakit atmosferi, zəngin tarixi və macəra imkanları ilə diqqət çəkir. Daş evlərlə əhatələnmiş dar küçələr qonaqları ailəvi restoranlara, sənət emalatxanalarına və kəndə adını verən orta əsrlərə aid qalaya aparır.
Firuzəyi rəngli dəniz suları qayıq turları, dəniz kayakları və dalğıc həvəskarları üçün əlverişli şərait yaradır. Kənd eyni zamanda dünyanın ən məşhur uzun məsafəli yürüş marşrutlarından biri hesab edilən Likya Yoluna çıxış nöqtələrindən biri kimi tanınır.
Kaleüçağıza yaxın ərazilərdə yerləşən qədim Mira şəhəri və Demredəki Müqəddəs Nikolay kilsəsi də bölgənin mədəni və mənəvi irsini zənginləşdirir. Dünyada Santa Klaus kimi tanınan Müqəddəs Nikolaya həsr olunan bu məkanlar turistlərin xüsusi maraq göstərdiyi ünvanlar sırasındadır.
Toros dağlarının İbradı rayonunda yerləşən Ormana kəndi isə Türkiyənin ən fərqli və gizli cənnətlərindən biri hesab olunur. Kənd xüsusilə nəsildən-nəslə ötürülən tikinti üsulları ilə, heç bir məhluldan istifadə edilmədən yerli daş və sidr ağacından inşa edilən unikal düyməli evləri ilə məşhurdur. Bu tarixi tikililərin bir qismi bu gün butik otel kimi fəaliyyət göstərir və qonaqlara canlı mədəni irsin bir hissəsi olmaq imkanı yaradır.
Ormana həm də zəngin qastronomiyası ilə seçilir. Əzgil göbələyi, yerli otlar, üzüm və bəkməz, sərbəst otlayan heyvanlardan əldə olunan keçi pendiri ilə birlikdə bölgənin “fermadan süfrəyə” konsepsiyasını əks etdirən unudulmaz dadlar təqdim edir. Kəndə məxsus ənənəvi Gılamık ipək toxuculuğu isə turistlər üçün xüsusi hədiyyə seçimlərindən sayılır.
Kəndin yaxınlığında yerləşən Altınbeşik mağarası Türkiyənin ən böyük yeraltı gölünə ev sahibliyi edir. Eynif düzənliyi vəhşi atları ilə məşhur olduğu halda, Tol Han karvansarayının qalıqları vaxtilə bu ərazilərdən keçən qədim İpək Yolunun izlərini yaşadır.
Ormana kəndi ənənəvi memarlıq nümunələrinin qorunması və davamlı kənd turizminin inkişafı sahəsindəki uğurlarına görə GoTürkiye platformasının ən yaxşı davamlı səyahət marşrutları siyahısında da xüsusi yer tutur. Kənd bu gün Türkiyədə ekoloji və məsuliyyətli turizmin ən uğurlu nümunələrindən biri kimi qiymətləndirilir.
Keçmişdə süryani dilində “Hah” adı ilə tanınan Anıtlı kəndi Türkiyənin ən fərqli sakit səyahət istiqamətlərindən biri hesab olunur. Mardinin Midyat rayonunda, zəngin tarixi və mədəni irsi ilə seçilən Tur Abdin bölgəsində yerləşən kənd əsrlər boyu yanaşı yaşayan süryani xristian və müsəlman icmalarının formalaşdırdığı özünəməxsus atmosferi ilə diqqət çəkir. Bal rəngli daş tikililər və qədim monastırlar Anıtlıya orta əsrləri xatırladan xüsusi bir aura bəxş edir.
Anıtlı kəndi UNESCO-nun Ümumdünya İrsinin İlkin Siyahısına daxil edilmiş “Midyat və ətrafındakı gec antik dövr və orta əsr kilsələri və monastırları (Tur Abdin)” kompleksinin bir hissəsidir. Bölgənin ən mühüm tarixi məkanlarından biri isə eramızın 397-ci ilində inşa edilmiş və bu günədək fəaliyyətini davam etdirən dünyanın ən qədim Süryani Pravoslav monastırı sayılan Mor Gabriel monastırıdır.
Kəndin özündə yerləşən Müqəddəs Məryəm kilsəsi isə qonaqlara fərqli və autentik yaşayış təcrübəsi təqdim edir. Burada hər 15 gündən bir keçirilən dini ayinlər və səhər ibadətləri ziyarətçilərə bölgənin əsrlərdən gələn ənənələrini yaxından müşahidə etmək imkanı yaradır.
Tur Abdin bölgəsi zəngin qastronomiyası ilə də seçilir. Ənənəvi üsullarla hazırlanan ev şərabı, əsrlərdir dəyişməyən reseptlə bişirilən noxudlu çörək, süryani börəyi, müxtəlif turşular və badamdan hazırlanan şirniyyatlar bölgənin ən məşhur təamları sırasındadır. Yerli ədviyyatlardan geniş istifadə, meyvə və ətin ahəngdar vəhdəti, həmçinin sənətkarlıq ənənələrinə əsaslanan mətbəx mədəniyyəti Mardinin qastronomiyasına olan marağı ildən-ilə artırır.
Bölgəyə gələnlər kənd həyatını yaxından hiss etmək imkanı da əldə edirlər. Qoyun sağımında iştirak etmək və ya məhsul yığımına qoşulmaq turistlərə yerli həyat tərzini daha yaxından tanımağa şərait yaradır.
Tur Abdin ilboyu müxtəlif mədəni tədbirlərə də ev sahibliyi edir. SineMardin Beynəlxalq Film Festivalı, Midyat Beynəlxalq Mədəniyyət və İncəsənət Festivalı, Harire Üzüm Festivalı və Mardin Biennalesi bölgənin zəngin və çoxqatlı mədəni mənzərəsini əks etdirən mühüm tədbirlər sırasındadır.
Anıtlı kəndinə gələn turistlərin əksəriyyəti kənddən təxminən 20 kilometr məsafədə yerləşən Midyatdakı tarixi daş evlərdə qalmağa üstünlük verir. Bir çox məşhur türk seriallarının çəkildiyi bu evlər bölgənin simvollarından hesab olunur. Bununla belə, ən fərqli və yaddaqalan təcrübə məhz kənddəki kilsə kompleksində gecələməklə yaşanır və qonaqlara orta əsrlərin ab-havasını daha yaxından hiss etmək imkanı verir.
SAMİRƏ
