Məhərrəmlik ayında toy etməklə bağlı “Cümə” məscidinin axundu Hacı Surxayın açıqlaması olub. Axundun bu barədə verdiyi açıqlama cəmiyyətdə birmənalı qarşılanmayıb. Belə ki, Hacı Surxay Məhərrəm ayında sevinməyin belə haram olduğunu vurğulayıb:
“Klassik janr ədəbiyyatında Məhəmməd Füzulinin bir beyti var. Deyir ki, “Mahi Məhərrəm oldu, məqsədimiz haramdır”. Məhərrəm ayı gəldisə, sevinmək belə haramdır. Nəyə görə haramdır? Bəzi insanlar deyir ki, bir ərəb ölüb ona görə yas saxlayırıq. Bu yanlış bir düşüncə və savadsızlığın əlamətidir. İmam Hüseyn peyğəmbər nəvəsidir, o, haqq və ədalət, qardaşlıq uğrunda şəhid olub. Şəhid hansı ölkənin, haranın şəhididir deyə bir anlam yoxdur. Şəhidliyin bir adı var, Quranda şəhidliyin necə əzəmətli olması haqqında danışılır. İmam Hüseyn bütün mənsəblərin ortaq dəyəridir. İmam Hüseyn ərəb və əcəm deyil. Şəhidliyin simvolik nümunəsidir…”
Axund deyib ki, Məhərrəm ayında toy etmək icazəli deyil: “Bu, şəhidlərə qarşı hörmətsizlik, Peyğəmbərin ailəsinə qarşı bir təhqirdir. Bir xalqı xalq edən onun milli və mənəvi dəyərləridir. Məhərrəm ayı Azərbaycan xalqının əsrlər boyu ruhundan süzülüb gəlib. XIV əsrdir Azərbaycanın qan yaddaşına yazılıb. İmam Hüseyn İslam aləmində insanlığın kamil nümunəsidir”.
Müsahib Məhərrəm ayında evlənənlərin xoşbəxt olub-olmayacağıyla bağlı iddialara da münasibət bildirib:
“Məhərrəm ayında toy edənlərin xoşbəxtliyi 99% sual altındadır. Əgər ailə saadətindən, xoşbəxtlikdən danışa bilmiriksə, uşaqların sağlamlığı da sual altında olacaq. Bir din xadimi olaraq bu mənim subyektiv fikrimdir. İslam fəlsəfəsində bir məsələ qeyd olunur. Dünyada tam xoşbəxt və tam bədbəxt insan yoxdur. İnsanlar həyatda elə iş qurmalıdırlar ki, gələcəkdə ailələrinin, balalarının xoşbəxtliyini sual altında qoymasınlar”.
İlahiyyatçı Hacı Qamət Süleymanov isə bildirib ki, Hacı Surxayın səsləndirdiyi fikirlərin heç birinin İslam dini ilə əlaqəsi yoxdur: “Onun açıqlaması heç nəyə əsaslanmır. Ortada heç bir fakt yoxdur. Fikirlər onun boş iddialarıdır. Məhərrəmlikdə dünyanın əksər ölkələrində toylar keçirilir və heç bir problem də yaşanmır. Məhərrəm ayında toy edənlərin xoşbəxt olmaması, uşaqlarının sağlam olmaması haqqında deyilən sözlər insanları qorxutmaqdan başqa bir şey deyil. Bununla ancaq sadəlövh, dini maarifçiliyi zəif olan şəxsləri təsir altına salmaq olar. Bu isə düzgün deyil”.
Hacı Qamət Süleymanov qeyd edib ki, dində evlənmək üçün hər hansısa bir ay və ya gün göstərilməyib: “İnsanların xoşbəxt olub-olmaması, övladlarının sağlamlığı hansısa aydan və ya gündən asılı ola bilməz. Və yenə deyirəm ki, İslamda bununla bağlı heç bir qadağa yoxdur”.
Göründüyü kimi, Məhərrəmlikdə toy edib-etməməkıə bağlı fikirlər haçalanır. Bu özünü sosial şəbəkələrdə də aydın göstərir. Bunun üçün də ölkəmizdə fəaliyyət göstərən Qafqaz Müsəlmanları Ruhani İdarəsi və onun rəhbəri çıxıb xalqa bir normal açıqlama verməlidir. Bu məsələnin mahiyyətini xurafatla deyil, elmi-dini dəlillərə söykənərək anlatmalıdır. Təəssüf ki, biz QMİ-dən bu yöndə heç bir təşəbbüs görmürük. Bəs onda bu idarə nəyə lazımdı?
İlahiyyatçı Tural İrfan bildirdi ki, fundamental İslamda məhərrəmlik deyilən bir anlayış yoxdur: “İslam dini bərqərar olduqdan sonra Peyğəmbərin nəvəsi Hüseynin Yezid hakimiyyəti tərəfindən öldürülməsi ilə nəticələnən bir hadisədir. Burdan götürüləcək xeyli ibrətlər də var. Gələcək nəsillərə aşılanmalı xeyli qəhrəmanlıq və şücaət nümunələri var. Məhərrəmlik deyilən ayinin hansı formada qeyd olunması əsasən Qureyşilər və Səfəvilər hakimiyyəti dönəmində daha geniş təbliğ edilib. Bundan digər təriqətlərə qarşı bir təbliğat vasitəsi kimi istifadə edirdilər. Azərbaycanda Aşura geniş keçirilir. Toylarla bağlı verilən açıqlamanın kökündə də xurafat durur. Təəssüf ki, belə məsuliyyətsiz açıqlamalar cəmiyyətdə birmənalı qarşılanmır. QMİ özünü sanki İranın buradakı nümayəndəliyi kimi aparır. Həmin qurum çox vaxt xurafatı dəstəkləyir. Ona görə də çıxıb açıqlama vermirlər. Hacı Surxay onlara daha yaxın adam sayılır. Yəqin ki, onun fikirlərilə tam razıdırlar. Hacı Surxay deyib ki, Məhərrəmlikdə edilən toylardan sonra doğulan uşaqlar şikəst olur. Bu, dini hörmətdən salmağa yönələn fikirdi. Dünya əhalisinin əksəriyyəti qeyri-müsəlmanlardı. Ən çox kəşflər də məhz həmin ölkələrdə olur. Hacı Surxay araşdırıbmı həmin adamlar nə vaxt edilən toydan sonra doğulub? Ölkədə köklü islahatlara ehtiyac var. Xüsusən də Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komittəsinə yüksək status verilməlidir. QMİ bu komitəyə tabe edilməlidir. Xaricdən olan bütün dini təsirlər yığışdırılmalıdır. Insanlar lazımi şəkildə maarifləndirilməlidir. Belə olsa, gənclərimiz gedib Hacı Surxay kimi adamların təsiri altına düşməz. Bunu həm də böyük biznesə çeviriblər. 2001-ci ildə “Təzə Pir” məscidində Aşura günü keçirilən mərasimdə nəzarətçi olmuşam. Həmin gün 54 min manat nəzir yığıldı. Bu pul hara gedir, hələ də məlum deyil. QMİ istismarçı ruhani təbəqəni qorumaqdan daha çox, əhalinin dini maariflənməsinə diqqət ayırmalıdır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
