Bəzi qeyri-hökumət təşkilatları narkotiklə mübarizə sahəsində, o cümlədən də gender bərabərliyinin təmin olunması, ailə daxili zorakılıqlarla, digər neqativliklərlə bağlı seminarlar, maarifləndirici tədbirlər keçirdiklərini bəyan edirlər. Amma nədənsə onların bəyan etdikləri tədbirlər heç bir müsbət effekt vermir, yenə də narkomaniya, boşanmalar, ailə daxili zorakılıqlar, erkən nikahlar baş alıb gedir, bu problemlər yenə də mövcuddur.
Hətta deyərdik ki, yüksələn xətt üzrə gedir. Bütün bunlar onu deməyə əsas verir ki, bu QHT-lərin dövlətdən qopardıqları qrantlar hesabına keçirdiyi tədbirlər formallıqdan o yana getmir, yalnız pul silməyə, gözə kül üfürməyə xidmət edir.
Ekspertlərin bir çoxu da hesab edir ki, keçirilən tədbirlər formal xarakter daşıdığından təsirsiz olur.
İlqar Hüseynli: “Bu büdcə ilə böyük auditoriyanı əhatə etmək, təlimlər, seminarlar, maarifləndirici tədbirlər keçirmək...”
Sosial-iqtisadi sahə üzrə mütəxəssis İlqar Hüseynli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, ümumiyyətlə, bu məsələyə bir qədər fərdi konteksdən yanaşmaq lazımdı. İ.Hüseynlinin sözlərinə görə, 2014-cü ildə “Qrant haqqında” qanuna edilən dəyişiklikdən sonra QHT-lərin xarici ölkələrdən qrant almasının qarşısı alındı. “Beləliklə, Azərbaycan QHT-ləri daxili donorlardan asılı oldu. O cümlədən də QHT-lərə Dəstək Şurasından. İstər bu təşkilatın, istərə də nazirliklərin verdikləri qrantların məbləği kifayət qədər böyük deyil. Yəni aşağı-yuxarı 7-8 min manat civarında olan layihələrdir. Bunun bir qədəri vergi və sosial müdafiə xərclərinə gedir, kifayət qədər kontraktlar əsasında yaranan vergilərə və başqa məqsədlərə sərf olunur. QHT özünü saxlaması üçün az miqdarda büdcəyə sahib olur. Bu büdcə ilə böyük auditoriyanı əhatə etmək, təlimlər, seminarlar, maarifləndirici tədbirlər keçirmək təbii ki, mümkün deyil, yaxud çox az mümkündür. Bu mənada ölkədə narkomaniyanın artmasının, xüsusən də son vaxtlar kimyəvi-sintetik tərkibli həblərin, narkotik vasitələrin geniş yayılmasının günahını QHT-lərdə axtarmaq düzgün deyil. Əslinə baxanda burada qaçaqmalçılıqla mübarizə, sərhədin qorunması məsələləri daha çox önə çəkilməlidir. Eyni zamanda bu məsələ narkotik vasitələrin istehsalçılarının aşkarlanıb tutulması məsələsi daha çox diqqətdə olmalıdır. Yəni burada səbəb kimi QHT-lərin təlim və seminarlarının, maarifçilik tədbirlərinin effektiv olmamasının qoyulması yanlış yanaşmadır. Sözsüz ki, QHT-lər öz bacardığı şəkildə tədbirlər keçirirlər. Mənim rəhbərlıik etdiyim təşkilat Azərbaycanda narkomaniyanın qarşısının alınması, bu meylərdən uzaqlaşdırma məqsədinə xidmət edən seminarlar keçirmişik. Vət hətta biz dövlətdən, yaxud beynəlxalq təşkilatlardan bir manat qrant vəsaiti almadan keçirmişik. Bunu təsdiq etməyə kifayət qədər də faktlarımız var. Amma hır bir QHT-nin resursları buna imkan vermir. Qrant almayaraq da narkomaniya əleyhinə mübarizəni həyata keçirən, gənclər arasında maarifləndirmə tədbirləri təşkil edən QHT-lər var” - deyə İ.Hüseynli vurğuladı.
Samir Adıgözəlli: “Bir sıra sahələrdə bəzi qurumların verdiyi qrantlar havaya gedir”
İctimai Siyasi Proseslərin Beynəlxalq Araşdırılması Mərkəzinin (İSBAM) rəhbəri Samir Adıgözəllinin fikrincə isə bəzi QHT-lərin tədbirləri formal xarakter daşıyır. S.Adıgözəlli qeyd edir ki, bu yeni məsələ deyil, illərdir aktual olan problemlərdən biridir: “Qrant almaq xatirinə layihə keçirənlər var. Amma hanısa bir layihəni ortaya atıb dövlətdən vəsait alınırsa, alınan vəsaitə ortaya təsirli, effektli tədbir qoyulmursa bunun mənası yoxdur. Konkret olaraq hansısa QHT-nin adını çəkmək istəmirəm, amma aldığı qrantı konkret layihəyə yönəltməyənlər var. Hamı hamını da yaxşı tanıyır, hər kəs də gördüyü işi yaxşı bilir, cəmiyyət də, QHT cameəsi də hansı QHT-lərin nə iş gördüyünü, aktiv işlədiyini müşahidə edir. QHT-lər var ki, qrant naminə layihə yazıb verir, bunu isə hər kəs yaxşı bilir. Təbii hər hansı bir QHT-nin yaşaması lazımdır və bunun üçün də maddi vəsait lazımdır. Amma bir ideya ilə, problemlə bağlı təkliflər irəli sürülürsə və bunun maliyələşdirilməsi istənilirsə ortaya keyfiyyətli bir tədbir qoyulmalıdır. Bizim illərdir ortada istər diaspor sahəsində olsun, istər Qarabağ məsələsi, Azərbaycanın ədalətli mövqeyinin dünyaya çatırılması, erməni terroru, ermənilərin xalqımıza qarşı həyata keçirdiyi soyqırım cinayətləri və sairlə əlaqədar olsun, bu istiqamətdə ciddi fəaliyyətimiz var. Bu 30 ilə yaxın bir fəaliyyətdir”.
S.Adıgözəlli deyir ki, elə layihələr olub onun daha effektiv alınması üçün şəxsi büdcəsindən, dostların maddi dəstəyindən də istifadə edib. Onun dediyinə görə, istənilən jurnalist rəhbərlik etdiyi təşkilatın indiyə qədər keçirdiyi layihələri araşdırsa bütün görülən işlər barədə əhatəli məlumat ala bilər. “Amma çox təəssüflər olsun ki, bir sıra sahələrdə bəzi qurumların verdiyi qrantlar havaya gedir. Ona görə də, təşkilatlar arasında düzgün seçimlər olmalıdır. Onların fəaliyyəti, imkanları, təcrübəsi nəzərə alınmalıdır. Təşkilat var onun layihəsinə 3 min manat, təşkilat da var onun layihəsinə 30, 40, 50 min manat verilməlidir ki, o daha effektiv layihə ortaya qoysun. Amma hanısa bir təşkilata 9-10 min pul verilir o da Bakıda, yaxud Qubada, Şəkidə bir saatlıq seminar keçirib şəkil çəkdirib işini bitmiş bilir. Bu probelmlər də var” - deyə S.Adıgözəlli qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
