Ermənistanda hakimiyyət dəyişikliyindən sonra ölkə iqtisadiyyatında müşahidə olunan geriləmə davam edir. Paşinyanın ilyarımlıq baş nazirliyi dövründə bir sıra sahələrdə mövcud olan problemlər daha qabarıq formada özünü göstərir.
Məsələn, xarici investorlar tərəfindən tikinti sektoruna qoyulan sərmayə həcminin kəskin azalması müşahidə edilib. Belə ki, xarici investisiyanın iştirakı ilə ölkədə tikintinin həcmi 19,8 faiz azalıb. İnvestisiyalar 2018-ci ilin birinci rübündə 94,3 milyon dollardan təxminən üç dəfə, keçən ilin dördüncü rübündə isə 67,7 milyon dollardan təxminən iki dəfə azdır.
2019-cu ilin birinci rübündə Ermənistana yatırılan birbaşa xarici investisiya axını 7,6 milyon dollar təşkil edib. Hansı ki, 2018-ci ilin ilk rübündə Ermənistana yatırılan birbaşa investisiyalar 83,6 milyon dollar təşkil edib. Göründüyü kimi, Paşinyan hökumətinin ciddi səylərinə baxmayaraq, xarici sərmayələr ölkədən qaçır. Bir müddət əvvəl Paşinyan Ermənistanda akkreditə olunan xarici ölkələrin diplomatik nümayəndələri ilə görüşündə deyib ki, ölkənin ən böyük problemlərindən biri xarici investisiya ilə bağlıdır. Belə məlum olub ki, xarici sərmayədarlar ölkəyə investisiya qoymaqda maraqlı deyillər: “Biz ölkəmizdə xarici investisiyalar üçün ən cəlbedici şərait yaratmaq üçün əlimizdən gələni edirik”.
Bütün bu deyilənlərlə yanaşı, Ermənistan iqtisadiyyatının bir sıra sahələrində, xüsusən də tikinti sektorunda xarici investisiyanın həcmi niyə azalır?
“İnşaat sektorunda xarici investisiyanın azalması iqtisadiyyatda bir durğunluğun olmasının göstəricisidir”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramovun sözlərinə görə, xarici investorların Ermənistana maraq göstərməməsi bir sıra amillərlə əlaqədardır: “Bu gün Ermənistan bütün dünyada təkcə təcavüzkar kimi yox, həm də xarici yardımlardan asılı və kənardan kömək olmadan mövcudluğunu qoruyub saxlaması mümkünsüz olan bir dövlət kimi tanınır. Son illər Qərb ölkələri və erməni diasporu tərəfindən ayrılmış maliyyə vəsaitlərinin öz təyinatı üzrə istifadə olunmaması Ermənistana göstərilən yardımların ilbəil azalmasına gətirib çıxarıb. Dünya Bankı, Beynəlxalq Valyuta Fondu və digər beynəlxalq maliyyə qurumlarından Ermənistana ayrılan kreditlərin də korrupsiyaya məruz qaldığı barədə xeyli fakt aşkar olunub. İşğalçı ölkə özünün reabilitasiya imkanlarını tamamilə itirib. Paşinyanın bir sıra cəhdlərinə baxmayaraq, xarici sərmayədarlar Ermənistan iqtisadiyyatına investisiya qoymaqda maraqlı deyillər. Səbəblərdən biri Ermənistan iqtisadiyyatının kiçik və rentabellik səviyyəsinin aşağı olmasıdır. Ermənistan iqtisadiyyatı regionda xarici investorlar üçün cəlbedici deyil”.
V.Bayramov onu da qeyd etdi ki, Ermənistan iqtisadiyyatında Rusiyanın dominant rolu qalmaqdadır: “Ermənistana xaricdən pul köçürmələrin 75 faizi Rusiyanın payına düşür. Bununla belə, Rusiya Ermənistanda bəlli sektorlarda sərmayə qoyuluşları həyata keçirir. Ancaq son illər Rusiyadan gələn sərmayələr də azalıb. Xüsusən də ölkənin inşaat sektoruna qoyulan investisiyalar azalıb. İnşaat sektoru iqtisadiyyatdakı real vəziyyətin qiymətləndirilməsi baxımından çox vacib sahədir. İnşaat sektoru həm məşğulluğun çox olduğu sektordur, həm də dəyər və tələb yaradan sektordur. İnşaat sektorunda xarici investisiyanın azalması iqtisadiyyatda bir durğunluğun olmasının göstəricisidir. Çünki bu tendensiya real sektorda tələbin azalmasına gətirib çıxarır. Bütün bunlar həm də inam göstəricisini özündə ehtiva edir. Yəni bu o deməkdir ki, Ermənistan iqtisadiyyatına inam aşağı düşüb. Xarici investorlar qərar verərkən bir sıra meyarları nəzərə alırlar. Siyasi sabitliklə bağlı risqlərin hələ də qalması xarici sərmayədarları ölkəyə investisiya qoymaqdan çəkindirir. O baxımdan güman olunur ki, növbəti aylarda da Ermənistan iqtisadiyyatına qoyulan xarici sərmayələr azalacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
