Məlum olduğu kimi, Baş nazir Nikol Paşinyan Ermənistan 2050 – Strateji İnkişaf sənədi irəli sürüb. Plana görə, guya 2050-ci ilə qədər əhalinin sayını 5 milyona çatdırmaq, 1,5 milyon yeni iş yeri açmaq, insanların məşğulluğunu 2,5 milyon nəfərə çatdırmaq, yoxsulluğu ləğv etmək, döyüş qabiliyyətinə görə dünyanın 20 ən güclü ordusunun siyahısına daxil olmaq, turistlərin sayını 15 milyon nəfərə çatdırmaq və s. mümkün olacaq.
Aydın məsələdir ki, sözügedən plan qeyri-real əsaslara söykəndiyi üçün bunu həyata keçirmək mümkün olmayacaq. Ermənistanın özündə belə strateji sənəddə verilən vədlərin reallıqdan uzaq olduğunu qeyd edir, bu zaman mövqelərini beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən verilən proqnozlarla əsaslandırırlar. Sənəddə Ermənistanın maliyyə vəziyyəti ilə bağlı qeyri-real hədəflər müəyyən olunub. Mühüm bəndlərdən biri işsizliyin ortadan qaldırılması ilə bağlıdır. Ancaq Ermənistanın ağır iqtisadi şəraiti və maliyyə çatışmazlığı bu günədək işsizliyin həcminin yüksək qalmasına səbəb olub.
Müstəqilliyin ilk illərində təkrəqəmli işsizlik səviyyəsi sonrakı dövr ərzində artaraq 2018-ci ildə 17,71 faiz olub. Bu rəqəmlər rəsmidir, ekspertlər isə qeyd edirlər ki, real işsizlik səviyyəsi daha böyükdür.
Asiya İnkişaf Bankı Ermənistandakı yoxsulluq səviyyəsini Əfqanıstan və bir sıra geridə qalmış ölkələrlə müqayisə edir. Beynəlxalq Valyuta Fondunun hesablamalarına əsasən, Ermənistanın ümumi dövlət borcunun həcminin artacağı proqnozlaşdırılır. Erməni diasporu və ölkə xaricinə miqrasiya edən işçilərin ölkəyə yolladıqları maliyyə vəsaitləri onların ailələrinə yoxsulluq səviyyəsi ilə nisbi mübarizə aparmağa kömək edir.
Ümumiyyətlə, Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərini azad etməyənə qədər Ermənistanın heç bir inkişaf perspektivi yoxdur. Çünki Ermənistanın açıq dənizə çıxışı yoxdur və bu ölkə 4 ölkə ilə quru sərhədinə malikdir. Onlardan da 2-si bağlıdır.
Ona görə də Paşinyanın elan etdiyi inkişaf sənədi reallıqla uzlaşmır və tamamilə qeyri-realdır. Orada irəli sürülən hədəflərə çatmaq mümkün deyil. Çünki orada yazılanların əksəriyyəti xülyadır. Bu səbəbdən onları yerinə yetirmək mümkün deyil. Paşinyanın bu cür şirnikləndirici tezislərlə çıxış etməkdə əsas məqsədi Ermənistanda ictimaiyyəti uzaq bir dövrün hədəfi ilə aldatmaqdır. Ölkə ictimaiyyəti də buna inanan deyil. Ona görə ki, mövcud reallıq başqadır. Məsələ ondadır ki, Paşinyan Baş nazir olandan sonra ölkədə iqtisadi artım müşahidə edilmir, demoqrafik göstəricilər əvvəlki kimi mənfiyə doğru dəyişməkdədir, ölkəni tərk edənlərin sayı azalmır, xarici borc artır və s. Ölkə ictimaiyyəti də bütün bunların fərqində olduğuna görə Paşinyanın irəli sürdüyü proqrama inanmır.
Əli Orucov: “Sənəddə göstərilən hədəflərlə beynəlxalq qurumların proqnozları arasında ciddi fərqlər var”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən AMİP funksioneri Əli Orucovun sözlərinə görə, Nikol Paşinyanın yeritdiyi siyasərt populizm üzərində qurulub: “O, istənilən sahədə ancaq populizmə söykənən açıqlamalarla çıxış edir. Hakimiyyətə gəlməzdən əvvəl və ondan sonra populist xarakterli açıqlamalarla çıxış edib. Hakimiyyətə gəldikdən sonra verdiyi vədlərin bir qismi unuduldu. Bu zaman Paşinyan erməni ictimaiyyətini aldatmaq üçün daha uzaq hədəflərə hesablanmış proqramlarla çıxış etməyə başladı. Məsələn, sözügedən proqramda ÜDM həcminin qarşıdan gələn 30 il ərzində təxminən 15 dəfə artımının planlaşdırıldığı göstərilir. Bunun özü çox gülüncdür. Çünki beynəlxalq və yerli ekspertlər bunu şişirdilmiş, heç bir perspektivi olmayan hədəf adlandırıblar. Ermənilər də daxil olmaq şərtilə, əksər ekspertin fikrincə, hər hansı iqtisadi əsaslara söykənməyən, beynəlxalq təşkilatların proqnozlarında təsdiqini tapmayan bu hədəf reallıqdan uzaq xülyadan başqa bir şey deyil. Beynəlxalq təşkilatların verdiyi proqnozlara əsaslanmayan inkişaf konsepsiyası qısamüddətli dövrə hədəflənmiş populist addım hesab olunur. Sənəddə göstərilən hədəflərlə beynəlxalq qurumların proqnozları arasında ciddi fərqlər var. Strateji sənəddə 2024-cü ildə ÜDM-in ümumi həcminin 22 milyard dollar, adambaşına düşən miqdarının isə təxminən 6,6 min dollar olacağı qeyd edilsə də, BVF-nin proqnozlarına əsasən, ÜDM-in həcmi 17 milyard dollar, adambaşına düşən miqdarı isə 5,7 min dollar təşkil edəcək. Çoxsaylı belə arqument gətirmək olar. Bütün bunları ona görə qeyd etdim ki, Paşinyanın irəli sürdüyü sənəd qeyri-real əsaslara söykənir və reallıqla heç bir əlaqəsi yoxdur”.
Vidadi ORDAHALLI
