Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi Nikolay Patruşevin son Azərbaycan və Ermənistan səfərləri ətrafında maraqlı məqamlar üzə çıxmaqdadır. Yayılan məlumatlardan belə bəlli olur ki, Nikolay Patruşevin Azərbaycan səfəri daha çox Bakı ilə əməkdaşlığın dərinləşməsinə yönəldiyi halda, Ermənistana təzyiq xarakteri daşıyır. Bunu Ermənistanın “lragir.am” portalı da təsdiq edir.
Portal bu xüsusda yazır: “Azərbaycana səfər edən Nikolay Patruşev avqustun 12-də İrəvanda olub. Onun səfəri və görüşləri haqda, demək olar, məlumat yoxdur. Rusiya tərəfinin məlumatında qeyd olunub ki, Nikol Paşinyanla görüşdə “həmsöhbətlər beynəlxalq gündəliyin bir sıra aktual problemlərinə, xüsusən də Suriya xalqına humanitar yardım göstərmək və Suriyada dinc yaşayışı bərpa etmək məsələsinə toxunublar”.
Ermənistan hökumətinin rəsmi məlumatında Suriyanın adı çəkilmir. Ermənistan baş nazirinin mətbuat katibi Vladimir Karapetyan bununla bağlı qeyd edib: “Məsələ Rusiya tərəfinin təşəbbüsü ilə qaldırılıb”. Karapetyan deyib:“Təbii, Rusiya Ermənistanın Suriyada humanitar missiyaya qatılmaq qərarını yüksək dəyərlərndirir”. Bu arada, Ermənistan qəzetləri yazır ki, Patruşev Suriyadakı missiyanı genişləndirməyi təklif etmək üçün Ermənistana gəlmişdi. Fikir var ki, Patruşev Rusiyanın Amulsara görə də mövqeyini ifadə edib. Bunun belə olub-olmadığını söyləmək çətindir, amma Paşinyan Patruşevin səfərindən sonra özünün iki baş müşavirini və köməkçisini işdən çıxarıb, Amulsarla bağlı əhvalat isə tədricən buna keçib ki, Ermənistan Amulsarın Britaniya-Amerika şirkəti tərəfindən istismarına yasağı götürməyib. Amerikanın Ermənistandakı ticarət palatası və Britaniya səfirliyi artıq bu haqda məyusluğunu ifadə edib. Patruşev Ermənistana missiyasını yerinə yetirilmiş sayıbmı ki, indi də Bakıya gedib?”.
Erməni mediası bildirir ki, həm Suriyada ordu məsələsi, həm də Amulsar olayı İrəvan üçün ciddi problemlər yarada bilər. Çünki hər iki halda Qərbin yanaşması Rusiyanın istəklərindən fərqlidir. İndilikdə isə İrəvan daha çox Rusiyanın istəklərini yerinə yetirməyə çalışır və bu hal da Ermənistanı Qərb təzyiqlərinin hədəfinə çevirir. Ermənistanda nəşr edilən “168 jam” qəzeti də yazır ki, artıq Suriyaya hərbçilər göndərilməsi ətrafında qalmaqal böyüyür və belə bir vaxtda Moskvanın İrəvandan Suriyaya əlavə hərbçilər göndərməsini tələb etməsi Ermənistanı daha çox təzyiq altında qoyacaq. Qəzet xatırladır ki, elə bu günlərdə ABŞ administrasiyası Ermənistan hakimiyyəti qarşısında hərbi kontingentin Suriyadan geri çəkilməsi haqda tələb qoyub: “Elə bir neçə gün əvvəl mətbuatda müdafiə nazirinin, xarici işlər nazirinin və bir neçə səfirin iştirakı ilə bu məsələ ilə əlaqəli qapalı toplantı keçirildiyi haqda xəbər yayılıb. Lakin XİN toplantı xəbərini təkzib edib.
XİN təkzib etsə də, mənbələr deyiblər ki, həmin mesaj Ermənistan hakimiyyətinə 2019-cu il avqustun 12-13-də, Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının katibi Nikolay Patruşevin İrəvana səfərindən dərhal sonra çatdırılıb. Deyilənlərə görə, Patruşev Ermənistan hakimiyyətindən bunun əksini - Suriyadakı erməni hərbi kontingentinin sayının artırılmasını tələb etmişdi. Məlumatda deyilir ki, ABŞ Ermənistanın Suriyaya hərbi kontingent göndərməsi ilə bağlı narazılığını bu ölkənin BMT-dəki səfiri Mqer Marqaryan vasitəsilə çatdırıb. Bildirilib ki, bu məsələ Ermənistan-ABŞ münasibətlərinə zərbə vurur. Həmin mənbənin bildirdiyinə görə, kontingent çıxarılmasa, bunun ikitərəfli münasibətlərə təsiri olacaq, üstəlik, ABŞ Ermənistana verdiyi minatəmizləyən avadanlığın Suriyada istifadə edilməsinə qadağa qoyacaq. Bu mesajı səfir müdafiə naziri David Tonoyana və xarici işlər naziri Zöhrab Mnatsakanyana çatdırıb. Mnatsakanyan ABŞ-a necə cavab veriləcəyi barədə narahatlıq ifadə edib, nazirlər vəziyyətdən çıxış yolu axtarıblar. Çünki hər iki variantda Ermənistan üçün problem yaranması qaçılmazdır. Həmin mənbələr təsdiq edir ki, sonda Tonoyan kontingentin çıxarılmasına qəti qarşı çıxıb. Baş nazir Paşinyanın Rusiya və ABŞ-ın tələblərinə necə cavab verəcəyi məlum deyil. Ermənistan Rusiyanın tələbi ilə Suriyaya azsaylı hərbi kontingent göndərib və ABŞ dəfələrlə buna qarşı öz mövqeyini bildirib”. Beləliklə, yaranan vəziyyət bir daha təsdiq edir ki, Ermənistan yaxın tezlikdə ya ABŞ-ın, ya da Rusiyanın sərt təzyiqlərinə məruz qalacaq. Artıq ABŞ tərəfi, erməni hərbi heyəti Suriyadan çıxarılmayacağı təqdirdə, bunun münasibətlərə mənfi təsir edəcəyini bəyan edib. ABŞ-ın istəyinə əməl olunması isə Rusiyanı qəzəbləndirəcək. Yəni hər iki halda Ermənistan problemlə üzləşəcək. İndilikdə isə Rusiyanın istəklərinə əməl olunması heç də Moskvanın İrəvana xoş münasibət sərgiləməsinə də gətirib çıxarmır. Moskva hələ də Paşinyan iqtidarına inanmır və özünə sadiq adamların həbsinə görə İrəvana təzyiqləri artırır. Bunu “Vətən və Şərəf” partiyasının sədri Qarnik Marqaryan da təsdiq edir. O, Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Robert Köçəryanı təbrik etməsini buna misal kimi göstərir və bunun Ermənistana təzyiq kimi dəyərləndirilməli olduunu deyir. Marqaryan bildirib ki, rus sərmayələrinin sırası hissediləcək dərəcədə seyrəlib və bu boşuna baş vermir: “Həbsdə olan şəxsə ciddi və əsaslı ittiham irəli sürülüb. İstintaq orqanının nümayəndələri uşaq deyil, ciddi hüquqşünaslardır və kifayət qədər əsas olduğuna görə onu yenidən həbs ediblər. İndi Moskva öz təzyiqləri ilə Köçəryanı xilas etməyə çalışır”. Marqaryan bildirib ki, Levon Ter-Petrosyan-Yeltsin cütlüyü bir zamanlar həqiqətən problemləri həll edirdi. Köçəryanın vaxtında isə strateji vacib təyinatlı bir çox obyektlər ucuz qiymətə Rusiyaya verildi: “İndi də təkidlə soruşuram, niyə bizim strateji şirkətlərin böyük bir hissəsi Rusiyaya hədiyyə edildi və indi niyə Rusiyanın təsiri altındadır?”. Marqaryan qeyd edib ki, Moskva İrəvana təzyiqlər göstərməkdə davam edəcək. Amma buna qarşı çıxmaq üçün Ermənistan meydanda tək qalıb və Qərb onu himayə etmir. Bütün bunlar qarşıdakı dövr ərzində Ermənistanın ciddi təzyiqlər altında olacağını bəri başdan deməyə əsas verir.
Tahir TAĞIYEV
