Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Ermənistanın sabiq dövlət başçısı, hazırda həbsdə olan Robert Köçəryanın 65 illiyi ilə bağlı ona təbrik məktubu ünvanlaması İrəvanda indi ən çox müzakirə predemtinə çevrilən məsələlərdən biridir. Burada hesab edilir ki, baş verənlər Kremlin Nikol Paşinyan iqtidarına qarşı hansı mövqedə olmasını göstərməklə yanaşı, həm də Moskvanın İrəvana növbəti xəbərdarlığıdır.
Xatırladaq ki, müvafiq məktubunda Putin iki ölkə arasında müttəfiqlik əlaqələrərinin möhkəmlənməsində Köçəryanın "böyük zəhməti" olduğunu bildirərək onu Rusiyanın əsl dostu adlandırıb. Siyasi ekspertlər hesab edirlər ki, Rusiya prezidenti məktubunda Köçəryanı Rusiyanın əsl dostu adlandırmaqla həm də Paşinyana xəbərdarlıq edib. Yəni, Paşinyan Rusiyanın əsl dostunu tutdurmaqla iki ölkə arasındakı "müttəfiqliyi" şübhə altında qoyub. Bu, həm də o deməkdir ki, Paşinyanın bütün yarınmalarına rəğmən, Rusiyanın ona yanaşması dəyişməyib, dəyişməyəcək. İndi məlumatlar gəzir ki, gələn aya kimi Paşinyan Köçəryanı həbsdən buraxmasa, onda Putinin həmin vaxt Ermənistana baş tutacaq səfəri də təxirə salınacaq. Moskva artıq bu xüsusda Ermənistanı diplomatik kanallar vasitəsilə xəbərdar edib. Paşinyan iqtidarına yaxınlığı ilə tanınan erməni politoloq Arkadi Vardanyan bildirib ki, Moskva Ermənistandakı indiki hakimiyyətdən xilas olmağa çalışır. Onun sözlərinə görə, baş vermiş inqilab Rusiyaya sərf etmir və Ermənistan onların təsir dairəsindən qopur. Vardanyan ümumilikdə Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Ermənistana gəlməyəcəyi variantını da mümkün hesab edir: "Başa düşdüyüm qədər, onlar, hətta şantaja əl atıblar və deyiblər ki, əgər Putinin səfərinə qədər Köçəryan azadlığa çıxmasa, o, ümumiyyətlə gəlməyəcək. Biz də ondan ötrü çox darıxmışdıq, bizə heç lazım da deyil ki, Vladimir Vladimiroviç gəlsin". O bildirib ki, belə olarsa, Ermənistan Avrasiya İqtisadi Birlyinə üzvlüyünü və bu kimi tədbirlərdə iştirakını yenidən nəzərdən keçirməlidir: "Yalançı quruluşdur, Rusiyanın təşkil etdiyi boş quruluşlardan biridir. Quruluşun məqsədi hər yolla Sovet İttifaqını bərpa etmək idi. Saxta quruluşdur, bunun üçün yalnız pul ödəyirdik. Mən olsaydım, Ermənistanı AİB-dən çıxarardım, rus hərbi bazasını da Mixail Saakaşvili o zaman etdiyi kimi buradan qovardım".
Rus ekspert Stanislav Tarasov da Ermənistanla münasibətlərdə gərginlyin artan xətt üzrə inkişaf etdyini bildirir. Onun sözlərinə görə, Paşinyan Rusiyanın arxasında yenə də hər hansı oyun aparmaq istəyir: “Paşinyan bəyan edir ki, diaspor Ermənistan üçün işləməlidir. Belə bəyanat verildiyi halda hansı diaspordan söhbət gedir? Rusiyada 1,5-2 milyon erməni yaşayır və onlar Ermənistan yox, Rusiya pasportları daşıyır. Sarkisyanın dövründəki Ermənistan, Paşinyanın dövründəki Ermənistandan daha müsbət təsir bağışlayırdı. Oktyabr ayında Putinin Ermənistana səfərinə nəzər salaq. İndiyədək Moskvada Köçəryana qarşı aparılan cinayət işini dərk edə bilmirlər. Bu məsələdə şəxsi münasibətlər rol oynayır. Köçəryanla Putin dostdur . Putin bir neçə dəfə türmədə Köçəryana zəng edib. Onun ad gününü təbrik edib. Bəzi oyun qaydaları var, xüsusilə də Ermənistan Konstitusiyasına görə prezidentlər və sabiq prezidentlər toxunulmaz şəxsdir və bu hadisə isə qisas elementlərinin təzahürüdür. Ölkə qarşısında ciddi iqtisadi çağırışlar durduğu halda, bu cür işlərlə məşğul olmaq ehtiyatlı münasibət göstərilməsini tələb edir. Putinin gəlib-gəlməyəcəyinin birbaşa Köçəryanla bağlı olduğuna əmin deyiləm. Belə bir bəyanatın məsuliyyətini öz üzərimə götürmək istəmirəm. Köçəryana əl vurmaq lazım deyildi kimi anlayışı Paşinyana başa salmaq üçün belə bir addıma əl atacağını ehtimal edirəm. Rəsmi gündəliyə əsasən, Putin İrəvana gəlmək niyyətindədir, lakin əgər gəlməzsə, buna görə təəccüblənməyəcəm”. “Son vaxtlar Serj Sarkisyanın da dəmir barmaqlıqlar arxasına düşəcəyinə dair ehtimallar olduğu və belə bir hal baş verərsə, Köçəryanla bağlı münasibət Sarkisyana qarşı da göstəriləcəkmi?” sualı cavablandıran ekspert bildirib: “Belə olan halda dost olduqları deyilən Levon Ter-Petrosyana nə üçün toxunulmur? Bu insanlar pis və ya yaxşı Ermənistan dövlətinin möhkəmləndirilməsində xidmət göstəriblər. Paşinyanın belə bir hərəkətə əl atması ağlasığmazdır. O, cəmi 1,5 il hakimiyyətdədir. Onun heç normal səfərləri belə baş tutmayıb. Heç bir praqmatik əlamətlər olmayıb. Putinlə 5 dəfə görüşüb. “İnqilab, demokratiya” kimi öz ifadələrinə inansaq, Paşinyan ABŞ prezidenti Trampla görüşməyə nail ola bilmir. NATO-ya səfər etdiyini, Avropa liderlərinin əlini sıxdığını etiraf etsə də, həmin dairələrin Ermənistana səfərinin baş tutmadığını vurğulayıb. Bu vəziyyətdə Rusiya ilə münasibətləri pisləşdirmək Ermənistan hakimiyyəti üçün yaxşı heç nə vəd etmir. Baş verən hadisələri, o cümlədən siyasi xarakterli tədbirləri rus tərəfi diqqətlə izləyir. Bu məsələdə Paşinyanı kimsə sanki idarə edir. Belə bir şəraitdə onun növbədənkənar seçkilərə əl atmasına təəccüb etmərəm. Lakin bu dəfə bu seçkilərdə qalib gələ biləcəyi məsələsi sual altındadır. Növbədənkənar seçkilərə əl atmaqla qalib gəlmədiyi halda Paşinyan baş nazir olmayacaq. Belə olan halda isə hazırda həbs etdirmək istədiyi şəxslər onu həbs edəcəklər”. Hesab edilir ki, bu durumda Moskvanın İrəvan daxilində baş verənlərə sərt müdaxiəlsi Ermənistanda hakimiyyət dəyişiklyini daha da tezləşdirəcək. Hər halda hadisələrin əsas etibarı ilə məhz bu istiqavmətdə cərəyan etməsi aydın müşahidə olunur. Gözlənilir ki, gələn ayın əvvəlinə kimi Köçəryan azadlığa çıxmasa, onda Moskva konkret fəaliyyətə keçərək Paşinyan iqtidarı üçün daha böyük problemlər yaratmağa çalışacaq. Bu prosesdə isə Kreml məhz Köçəryanın lideri olduğu “Qarabağ klanı”ndan yararlanmağa çalışacaq. Elə “Qarabağ klanı” da bu istiqamətdə aktiv fəaliyyətə başlayıb.
Nahid SALAYEV
