Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərində yaradılan separatçı rejim üzərində nəzarəti ələ keçirməyə çalışan Nikol Paşinyan iqtidarı gələn ilə qədər "Qarabağ klanı"nı tam şəkildə sıradan çıxarmaqda artıq israrlı olduğunu nümayiş etdirir.
Klanın əsas təmsilçiləri sayılan Robert Köçəryan, Serj Sarksiyan, Seyran Ohanyan və digərlərinin hüquqi müstəvidə sıradan çıxarılması üçün 2008-ci il 1 mart hadisələrindən indi daha geniş istifadə olunur. Hazırda istintaq tərəfindən toplanan ifadələr "Qarabağ klanı"nın əsas təmsilçilərinin aqibətinin yaxşı olmayacağını, onları uzunmüddətli həbslərin gözlədiyini deməyə əsas verir. Bunu Ermənistan Baş Qərargahının Kəşfiyyat İdarəsinə 10 il başçılıq etmiş general Arşak Karapetyanın 2008-ci il 1 mart hadisələrinə dair istintaqa şahid qismində verdiyi ifadələr də təsdiq edir.
Qeyd edək ki, Ermənistan ordusunun 2016-cı ilin aprel döyüşlərində aldığı zərbələrə görə Serj Sarkisyan tərəfindən işdən çıxarılan, lakin hazırda baş nazir Paşinyanın müşaviri olan general Karapetyan həmin hadisələr zamanı Azərbaycanla cəbhə xəttindən qoşunların çıxarılıb İrəvana göndərilməsindən danışıb. Karapetyan ifadəsində deyir ki, silahlı qüvvələrin komandanlığı 2008-ci ilin fevral-mart aylarında Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin cəbhənin müxtəlif istiqamətlərində, xüsusən də Qarabağda cəmləşdiyi bir vaxtda qoşunların İrəvana aparılmasını anlamırdı. Ordunun bəzi hissələri üçün isə bu yerdəyişmə qəbuledilməz idi. Generalın bildirdiyinə görə, nəinki Qarabağdan, hətta Ermənistan-Azərbaycan sərhədindən də qüvvələr çıxarılaraq İrəvana aparılıb. Bunlar isə o vaxt Ermənistana rəhbərlik edən Köçəryan – Sarksiyan cütlüyü üçün əlavə problemlər yaradır.
Xatırladaq ki, bundan əvvəl BBC-nin rus xidməti istintaq sənədlərinə istinadən Qarabağdan İrəvana göndərilən qoşunlara işğal edilmiş ərazilərdə yaradılan qanunsuz “hərbi birləşmə”nin komandir müavini Ohanovski ləqəbi ilə tanınan, general-mayor Samvel Karapetyanın komandanlıq etdiyini bildirib. İstintaq materiallarına əsasən, həmin qüvvələrin içərisindən nümayişçilərə güllə atmaq üçün 20 nəfərlik dəstələr yaradılıb, onlar Prezident Administrasiyasının zirzəmisində yerləşdirilib. İstintaqın rəyinə görə, bu cinayət əməlində Köçəryan və Sarkisyan, o cümlədən həmin günlərdə böyük nüfuza malik iki oliqarx deputat, “Çiçəklənən Ermənistan” partiyasının lideri Haqik Tsarukyan və Respublika Partiyasının fraksiyasının sabiq deputatı Samvel Aleksanyan da xüsusi rol oynayıb. Məhz belə bir vaxtda “Azadlıq” agentliyinə müsahibəsində general BBC-nin yaydığı sənədin altında öz imzası olduğunu təsdiqləyib: “Hər hansı əlavə məlumat, yaxud hansısa bir şey unutmuşam deyə, heç bir şey dəyişməyib... nə var yazılıb, imzalanıb, reallıq budur”. Dindirilmədə isə erməni general qeyd edir ki, 2008-ci il fevralın 23-də general-polkovnik Movses Akobyanla birlikdə Köçəryanın keçirdiyi müşavirədə iştirak edib. Bundan 2 saat sonra Qarabağdakı müxtəlif bölmələrdən toplanmış döyüşçülərdən tabor təşkil etməyə və İrəvana göndərməyə dair əmr var. Karapetyanın dediklərinə görə, tərkibində komandiri olduğu snayperlər də olmaqla, İrəvana 300 hərbi qulluqçu ilə gəlib: “Ümumi olaraq toplanmış, tərkibinə zabit və gizirlərin daxil olduğu tabor İrəvana ştat silahları, tam sursatla, özlərinin döyüş silahları ilə gəlib. Qoşun adi geyimdə olub. Lakin İrəvana gəldikdən sonra geyimlərin fərqlənmə nişanlarını söküblər”. O, həmçinin qeyd edib ki, şəxsi heyət Qarabağdakı qoşunların qeydiyyat nişanları olan avtomobillərində olub. Lakin İrəvanda nömrələr dəyişdirilərək Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin nömrələri taxılıb. O, qanunsuz “hərbi birləşmə” komandirindən verilən əmrə görə, qoşunların İrəvan qarnizon rəisinə hazırda 1 mart hadisələrinə görə ittiham edilən Yuri Xaçaturova tabe olacağını bilib. Verilən təlimatları Karapetyana əməliyyat qərargahının növbətçisi ötürüb. Lakin əməliyyat qərargahının harda yerləşməsindən xəbəri olmayıb. Onun Xaçaturovla yalnız hökumət binasında görüşdüyü deyilir. Ohanovskinin ifadələri indiki şəraitdə Köçəryan və Sarkisyan üçün qeyri-qənaətbəxş vəziyyət yaradır. Hətta bu bir ifadə belə onların konstitusiya quruluşunun dəyişdirilməsinə cəhd etməkdə ittiham edilərək uzun zaman azadlıqdan mərhum edilməklə mühakimə olunmasına yetərlidir. Ohanovskinin ifadəsi "Qarabağ klanı"nın liderlərini yalnız hüquqi cəhətdən yox, siyasi platformalarda da məhv edir. Ohanovski faktiki olaraq Silahlı Qüvvələrin siyasi proseslərə müdaxilə etməsinin birbaşa Köçəryanın əmri ilə həyata keçirildiyini sübut edir. Başqa sözlə, ölkədə cinayətkar oliqarx sistemin saxlanması məqsədilə konstitusiya quruluşunun dağılması baş verib. Məhkəmədə ordunun 1 mart hadisələrinə qarışmasını birmənalı şəkildə inkar edən Köçəryan üçün bu ifadə hüquqi baxımdan əməlli-başlı problem yaradacaq. Ermənistanın “Armlur” xəbər portalı bu xüsusda yazır: “Ohanovskinin ifadəsinə yekun vuraraq təhlil etsək, belə çıxır ki, o özünü Köçəryanı qurban verməklə qurtarıb. İlkin araşdırma orqanı tərəfindən səmərəli iş aparıldığı halda asanlıqla 1 mart qətllərinə məhz Ohanovskinin rəhbərlik etdyini əsaslandırmaq olar. Onun snayperlər qrupuna rəhbərlik etməsi bu versiyanın xeyrinə xidmət edir. O, İrəvana xüsusi missiya ilə gətirilib. Ona görə ki, Köçəryan və Sarkisyan təlim keçmiş atıcıları Qarabağdan gətirməklə Ermənistandakı güc strukturlarının rəhbərlərinə güvənməyib”. Bütün bunlar 1 mart qətllərinə görə aparılan istintaqın tezliklə "Qarabağ klanı"nın axırına çıxa biləcəyini istisna etmir.
Klanın məhvindən sonra Paşinyanan zəbt olunmuş ərazilərdə gələn il keçiriləcək “prezident seçkilərində” öz adamını separatçıların başına gətirə biləcəyini yazan “Jamanak” qəzeti bildirir ki, bu fonda Qarabağ rejiminin lideri vəzifəsi uğrunda mübarizə daha da gərginləşir. Qəzet bildirir ki, qondarma rejimin “xarici işlər naziri” Masis Mailyan 2020-ci ildəki “prezident seçkisi”ndə iştirak edəcəyini açıqladıqdan sonra ”Qarabağ klanı”nın indiyə qədər əsas namizədi olacağı təxmin edilən Vitali Balasanyanın mövqeləri zəifləməyə başlayıb. Qəzet qeyd edib ki, Mailyanın namizədliyini irəli sürməsi fikri reallaşacağı halda onu qondarma rejimin indiki rəhbəri Bako Saakyan, eləcə də hakimiyyətyönlü Demokratik Partiya və ”Daşnaksütyun” da dəstəkləyəcək. Qeyd edək ki, Balasanyan qondarma rejimin "təhlükəsizlik şurası"nın keçmiş rəhbəridir. O, indiyə qədər hazırkı Ermənistan hakimiyyətilə ən sərt qarşıdurma yaşamış şəxs sayılır. Erməni mətbuatı Balasanyanın məhz bu qarşıdurmaya görə Paşinyanın istəyi əsasında istefaya göndərildiyini bildirib. “Jamanak” yazır ki, ”Qarabağ klanı” arasında yaranmış ziddiyyət də indiki halda Paşinyanın lehinə işləyir.
Nahid SALAYEV
