Ermənistanda son hakimiyyət dəyişikliyindən uzun müddət ötsə də, bu ölkədə müsbətə doğru dəyişən heç nə yoxdur. Əksinə, real vəziyyətin təhlili göstərir ki, düşmən ölkədə sosial-iqtisadi sahədə vəziyyət sürətlə pisləşir. Məhz bu da baş nazir Nikol Paşinyan iqtidarının uğursuzluğunun ən real göstəricilərindən biri sayılır. Eyni zamanda belə bəlli olur ki, Paşinyanın siyasəti Ermənistanın xarici iqtisadi asılılığını daha da artıracaq. Söhbət ondan gedir ki, Ermənistanın xarici dövlət borcu 2019-cu ilin ikinci yarısından sonra da artacaq.
Erməni mediası yazır ki, hökumət təxirəsalınmaz xərclər üçün vəsait cəlb edəcək. Ümumilikdə, 2019-ci ildə Ermənistan təxminən 490 milyon dollar xarici kredit alacaq. Bu vəsaitin 40%-i Rusiyadan cəlb ediləcək. Bundan başqa, Dünya Bankından suvarma sistemlərinin və elektrik xətlərinin yenilənməsi, yolların tikintisi, şəhərlərdə abadlıq işlərinin aparılması ilə bağlı kreditlər gəlməkdə davam edir. Bu il Ermənistan, həmçinin, ümumi büdcə dəstəyi üçün kredit götürməyə davam edəcək. Yeni büdcə idarəetmə siyasətinə əsasən, dövlət əməkhaqqı və pensiyaların ödənilməsi üçün müstəqil şəkildə qazanmalı və yalnız inkişaf layihələrinə kredit götürməlidir. Ancaq Ermənistan hökuməti büdcə xərclərini ödəmək üçün vəsait cəlb etməyə məcburdur. Çünki dövlət müstəqil şəkildə vəsait qazana bilmir. Ermənistan Respublika Partiyasının sədr müavini Armen Aşotyan bildirir ki, belə vəziyyətdə təkcə İcevan və Gümrü yox, ölkənin digər bölgələrində də çoxsaylı etiraz aksiyalarının başlanması qaçılmazdır: “Bunları ört-basdır etmək üçün Nikol Paşinyan Serj Sarkisyan dönəminə aid olan məxfi sənəd haqqında danışır, iflic vəziyyət düşdüklərini iddia edir. Ay yoldaş, bu 2014-cu ilin hansı gizli hesabatıdır? Bu, Serj Sarkisyanın adı altında çarəsizliyini ört-basdır etməyin növbəti cəhdidir. Hesabatın adını və müəlliflərini açıqla. Sən dövlət, dövlət institutları barədə nə bilirsən? Sənə deyim ki, bizim miras qoyduğumuz peşəkar sistem hesabına, sənin təyin etdiyin kəndirbaz rəhbərlərdən asılı olmayaraq, nazirlik, vilayət icra nümayəndəlikləri və qurumlar hələ infarkt olmayıblar. Bizim qoyub getdiyimiz ölkənin siyasi və iqtisadi potensialını sənin yoldaşların sərf edir, dövlət aparatını və ictimai həyatın sahələrini aşılanmaya məruz qoyursuz. Sənə xatırladım ki, biz sənə işləyən, işlək vəziyyətdə olan bütün yol xəritələri ilə maşın qoyub getmişik. Hərdən su qaynada bilər, təkər boşala bilər, işə düşməyə bilər, amma sən bizdən bütövlüklə işlək olan dövlət aparatını miras almısan. Sən və sənin komandan o qədər laqeydsiniz ki, dağıtmaqdan başqa heç bir şey bilmirsiniz. Bu avtomobili çalalara saldığınız, kənar daşlara vurduğunuz, içkili halda sürdüyünüz kifayət edər. Yadda saxla ki, bu avtomobildən bir dənədir və heç bir firmada, servisdə dəyişilmir. Həmçinin xatırladım ki, bu maşını sən miras almamısan, sən onu qaçırmısan. Gətir qoy yerinə, sürə bilmirsən. Unutma, sürücü eyni zamanda nəzarətçidir. Yoxsa xalq bir gün dayanacaqdan kənar dayanmağı tələb edəcək”.
Məsələ ilə bağlı “1in.am” portalı da yazır ki, ölkədə vəziyyət sürətlə uçuruma doğru gedir. Portal yazır ki, sosial-iqtisadi sahədə pisləşən vəziyyət Ermənistan üçün ciddi problemə səbəb olacaq: “Ermənistanda mövcud problemlərin həll edilmədiyini fikirləşdikdə bunun təsadüfi olmadığı aşkara çıxır. Bir an insanlar ümid edirdi ki, Nikol Paşinyan hakimiyyətə gəlməklə onların qayğılarını qarşılayaraq həll edəcək. Paşinyan gəldi, lakin problemlər insanların qapılarını döyməkdə davam edir. Vaxt keçir, ölkədə isə sosial vəziyyət dəyişmir. Nikol Paşinyan əvvəlki şəxs deyil. İndi o, onu hakimiyyətə gətirən insanları belə dinləmək istəmir. İndi hər bir insan öz qayğısını özü həll etməlidir. Artıq bu, hökumətin problemi deyil. İndi baş nazir vəzifəsində olan Nikol Paşinyan Ermənistan vətəndaşı ilə əvvəlkilər kimi minnət qoyaraq danışır. Artıq ölkədə sosial vəziyyətin pis olmasına görə günahkar hökumət və ya siyasi hakimiyyət yox, işləmək istəməyən və öz qayğılarını qarşılamayan vətəndaşlardır. Hökumətin iddiasından belə məlum olur ki, artıq Ermənistanda iş yerləri problemi yoxdur, lakin insanlar işləmək istəmir, iş var, işləyən yoxdur. Belə təsəvvür yaranır ki, hakimiyyət dəyişikliyindən sonra Ermənistanda o qədər iş yeri yaradılıb ki, bu artıq işləyənlərə kifayət etmir. Aydındır ki, bu belə deyil. Əksinə, bu müddət ərzində Ermənistanda açılanlarla müqayisədə daha çox iş yeri bağlanıb. Bunların bəziləri hakimiyyətin günahı ucbatından baş verib. İndi insanlar iş olmamasına görə şikayət edirsə, bu o demək deyil ki, iş var, ancaq onlar işləmək istəmir. İnsanların işləməsi və müstəqil öz qayğılarını qarşılaması üçün hakimiyyətin bütün şəraiti təmin etdiyi təəssüratını yaratmaq lazım deyil. Bu vəziyyətdə görəsən baş nazir hansı iş barədə danışır və bu iş yerləri hardadır?! İş var demək rahatdır, insanlar isə işləmək istəmir. Bəs niyə rəsmi statistika 20% işsizlikdən danışır? 200 mindən artıq insanın iş yeri yoxdur. Bu, iş yerləri tökülüb qalıb, insanlar isə işləmək istəmir demək deyil. İş yerləri yoxdur, hamı bilir ki, Ermənistanda iş və ya layiqli ödənişi olan iş yeri yoxdur. 2-3 min vakant iş yerləri həmişə olub, bu yenilik deyil. Lakin bu iş yerlərinin əmək haqları olduqca aşağıdır, yaxud sırf ixtisas işləridir. Əgər iş yerləri tökülüb qalıb və insanlar işləmək istəmirsə, o zaman xaricdə niyə işləyirlər? Məgər ailədən və yaxınlarından uzaq qalmaqla, müxtəlif problemlərlə rastlaşaraq çörəkpulu qazanmaq daxildə işləməkdən yaxşıdır? Buna bir səbəb olmalıdır, ya yox? Kimsə 50-60 və ya 100 min dramla ailə saxlamağı düşünürsə, çox böyük səhv edir. Bəlkə hökumət hakimiyyət dəyişikliyindən keçən bu 15 ay ərzində neçə müəssisə açıldığını və neçə iş yerləri yaradıldığını deyə bilər? Yoxsa iş yeri ilə təmin etmək hökumətin deyil, artıq vətəndaşın işidir? Hansı mikrobiznesdən söhbət gedir? Gələn ildən vergilərdən azad etməyi düşünən hökumət hansı mikrobiznesdən danışır? İki illik hakimiyyət dəyişikliyinin nəticəsinin və bu mikrobiznesin əhaliyə nə verəcəyi hələ məlum deyil. Keçmişdə də bu cür mikrobiznes bir az çox, ya da az güzəştlərə malik idi. Bununla ciddi heç bir şey dəyişmir. Kiçik bizneslə məşğul olmaq üçün fövqəladə şərait təmin edilməsi haqqında danışmaq sadəlövhlükdür. Aydındır ki, müxtəlif problemlərə Paşinyanın bugünkü münasibəti baş nazir olanadək olan münasibətlərindən fərqlənir. Hökumətin insanların problemlərini həll etmək üçün özündən asılı olan hər şeyi etdiyi nə qədər deyilsə də, insanlar yalnız eşitmir, eyni zamanda çevrədə baş verənləri görür. Belə ki, indi artıq insanları boş sözlərlə qidalandırmaq çətin olacaq. Cəmiyyət bu hakimiyyətə öz qayğılarını tez unutmağa yox, onları həll etmək üçün mandat verib. Bu gün isə həmin problemlərin həlli görünmür. Hökumət öz sosial öhdəliyi barədə unudub və pis yaşamasına görə günahı cəmiyyətin üstünə atmaq istəyir”. O da qeyd olunur ki, Paşinyanın büdcə gəlirlərinin artımından və bunların sosial vəziyyəti pis olan erməni cəmiyyətinin vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasına yönləndirilməsindən danışması aldatmadır: “Artıq erməni xalqı yaxşı dərk edir ki, Paşinyan əvvəki hakimiyyətdən də pisdir və artıq onları alçaldır”.
Hesab edilir ki, məhz bu şəraitdə Ermənistanda sosial iğtişaşların dərinləşməsi qaçılmazdır.
Tahir TAĞIYEV
