Bu gün Azərbaycanın neft məhsullarının ixracında əsas bazarlardan biri qismində qonşu Gürcüstan çıxış edir. Hazırda bu ölkəyə benzin və dizel yanacağı ən sərfəli qiymətlərlə məhz Azərbaycandan gətirilir. Belə vəziyyətdə gürcü hökumətinin “Avro 5” yanacaq standartına keçid niyyəti bu ölkədə ciddi narazılıq yaradıb.
Qeyd edək ki, Gürcüstan 2020-ci il yanvarın 1-dən dizel yanacağıyla bağlı yeni standartlar müəyyən edib. Yeni tənzimləmələrə əsasən, Gürcüstanda “Avro 4” dizel yanacağı “Avro 5”lə əvəzlənəcək. Ölkə mətbuatı və ekspertlər isə artıq bu qərara qarşı çıxıblar. Onların fikrincə, bu qərar sayəsində ölkənin dizel yanacağına olan tələbatının 40%-ni təmin edən Azərbaycan şirkətləri Rusiya şirkətləriyə əvəzlənəcək. Belə ki, Azərbaycanda “Avro 5” standartı ilə istehsal 2021-ci ildə başlayacaq. Amma gürcüləri narahat edən əsas məqam belə vəziyyətdə qiymətlərin bahalaşmasıdır. Gürcüstanın keçmiş iqtisadiyyat və davamlı inkişaf naziri Giorgi Kobulia qeyd edir ki, “Avro 5” yanacaq standartına keçid ölkəyə zərər vuracaq. O deyib ki, yeni standartın tətbiqi yanacağın qiymətinin artmasına səbəb olacaq. Keçmiş nazir hökumətin “Avro 5” yanacaq standartına keçidlə bağlı qərarının ona aydın olmadığını qeyd edib: “Gürcüstan Avropa İttifaqı ölkələri kimi zəngin deyil ki, “Avro 5” standartına keçsin. Ən əsası isə odur ki, yeni standart ekologiyaya real təsir etməyəcək. Belə ki, “Avro 4” və “Avro 5” standartları arasındakı fərq çox azdır”. Gürcüstanın müxalif Vahid Milli Hərəkat Partiyasından olan deputat Azər Süleymanov hökumətin dizel yanacağı sahəsində son tənzimləmələrinin İvanişvili hakimiyyətinin ömrünü azaldan səbəblərdən biri olacağını deyib: “Heç Avropanın bəzi inkişaf etmiş ölkələri “Avro 5”ə keçməyib. Hesab edirəm ki, İvanişvili hakimiyyətinin çox uzun ömrü qalmayıb. Bu gün Gürcüstan iqtisadiyyatında ciddi problemlər qeydə alınır. Ölkənin bir tərəfində aksiyalar, bir tərəfində kriminal hadisələr baş verir, iqtisadiyyat zəifləyir və ötən əsrin 90-cı illərindəki proseslər yenidən yaşanır. Bu proseslər və Azərbaycanla münasibətlərin korlanmasına edilən cəhdlər Gürcüstana mənfi təsir edəcək. Ölkəsinin 20 faiz torpağını işğal edən Rusiya ilə hansısa münasibətin qurulmasına Gürcüstan vətəndaşlarının əksəriyyəti razı deyil və onların fikirləri İvanaşvilinin fikirləri ilə üst-üstə düşmür”. A.Süleymanov belə bir vaxtda Azərbaycanla Gürcüstanın problemlərinin yaranmasında təkcə İvanişvili yox, bir çox hallarda ermənilərin də aktiv rol oynadığını görməyin mümkün olduğunu söyləyib: “Tiflisin zaman-zaman başqa sahələrdə də Azərbaycana hücumuna artıq şahid oluruq. Bir neçə gün öncə Batumidə İvanişvilinin “peyk”i olan Vətənpərvərlər Alyansı Partiyası elə İvanişvilinin dəstəyi ilə aksiya keçirdi. Bu aksiya iştirakçılarının əlindəki pankartlarda Azərbaycana qarşı heç də ürəkaçan sözlər yazılmamışdı. Onlar bu yolla ictimaiyyətin fikrini ölkənin daxilindəki problemlərdən yayındırmağa çalışırlar. Biz çox istərdik ki, hər iki dövlətin maraqları nəzərə alınmaqla bu problemlər həll edilsin. Bu problemlərin yaranmasında ermənilər də müəyyən rol oynayır. Onlar iki dövlət arasında münasibəti korlamağa çalışırlar. Hesab edirəm ki, siyasətdən uzaq olan hansısa oliqarx Gürcüstanı çökdürə bilməyəcək”.
Gürcü ekspert Vaso Uruşadze də baş verənlərin ölkə iqtisadiyyatı üçün təhdid yaratdığını bildirir. Onun sözlərinə görə, Gürcüstan hökumətinin dizel yanacağı ilə bağlı tətbiq etdiyi yeni standartdan istifadə edərək, Azərbaycan şirkətləri yerinə bazara Rusiya şirkətlərini buraxmaq istəməsi gürcü iqtisadiyyatı üçün təhdid yaradır: “Biz arxasında kölgə bəyanatların dayandığı yaşıl iqtisadiyyat haqqında çox bəyanatları xatırlayırıq. Bu halda biz əminik ki, bu belədir. Belə ki, real olaraq “Avro-5” standartlı dizel yanacağının tətbiqinin Gürcüstanda olan avtoparka necə təsir etməsinə dair tədqiqat mövcud deyil. Burada söhbət neft məhsulları bazarının yenidən bölüşdürülməsindən gedir. Hər kəsə yaxşı bəllidir ki, strateji tərəfdaşımız olan Azərbaycan Gürcüstana dizel yanacağının 40%-ni tədarük edir. Bu nizamlamanın tətbiqi sayəsində Azərbaycanın neft məhsulları tam olaraq bazardan çıxacaq. Hər kəsə bəllidir ki, 2021-ci ildən Azərbaycan “Avro-5” standartına keçir, amma burada bir il udmaq lazımdır ki, Azərbaycan bazardan düşsün və onu Rusiya şirkətləri əvəz etsin. Bu şirkət “Rosneft” və onun Gürcüstandakı nümayəndəsi “Petrokas”dır ki, onlar da ölkənin qeyri-rəsmi hakimləri ilə əlaqəlidir”. Gürcüstanın Beynəlxalq Tədqiqatlar və Proqnozlaşdırma Mərkəzinin vitse-prezidenti Nika Şenqeliya isə Gürcüstan hökumətinin yeni standartlara keçidi bir il müddətinə - Azərbaycanın “Avro-5” standartlı dizel tədarük etmək imkanı yaranana qədər təxirə salmaq imkanının olduğunu bildirib: “Əgər belə olmasa, yanacağın qiyməti bazarda daha da bahalaşacaq. Bu bahalaşma 20% miqdarında olacaq”. Bununla yanaşı, gürcü mediası yazır ki, Rusiya şirkətlərinin gəlişi Moskvanın Tiflisə təzyiqləri üçün əlavə imkan yaradacaq. Burada o da xatırlanır ki, artıq Moskvanın son turist qadağası Gürcüstana əhəmiyyətli dərəcədə zərər vurub. Belə ki,
Gürcüstandan Rusiyaya birbaşa aviareyslərə qadağa qoyulmasından sonra təkcə "Georgian Airways" aviaşirkətinin itkiləri 25 milyon dollara çatıb. Şirkət satılmış biletlərin 80 faizini geri almağa məcbur olub. Bundan başqa, aviabilet almaq istəyənlərin sayı kəskin şəkildə azalıb. "Georgian Airways"in rəhbərliyi Gürcüstan hökumətinə müraciət edərək maliyyə yardımı istəyib. Xatırladaq ki, Rusiya-Gürcüstan münasibətlərində gərginlik iyunun 20-də Tiflisdə antihökumət və antirusiya aksiyaları ilə başlayıb. Mitinq iştirakçıları Rusiyadan olan nümayəndə heyətinin Parlamentlərarası Pravoslav Assambleyasının sessiyasında iştirakına etiraz edib. Ölkədə hökm sürən qarışıqlıq fonunda Gürcüstan Prezidenti Salome Zurabişvili Rusiyanı "düşmən" adlandırıb və bəyan edib ki, Moskva ölkə ictimaiyyəti arasında parçalanma yaratmaqda maraqlıdır.
Rusiya prezidenti Vladimir Putin gürcüstanlı həmkarının bu bəyanatından sonra iyulun 8-dən etibarən iki ölkə arasında hava əlaqəsinin dayandırılması haqqında fərman imzalayıb. Statistikaya əsasən, keçən il Gürcüstana gələn turistlərin beşdə birini Rusiya vətəndaşları təşkil edib. Rusiya liderinin mətbuat katibi Dmitri Peskov bəyan edib ki, Gürcüstanda vəziyyət normallaşandan sonra ölkələr arasında hava əlaqəsi bərpa olunacaq. İndi bütün bunlardan sonra Rusiya şirkətlərinin ölkənin enerji bazarına buraxılması Gürcüstan üçün yeni ciddi problem sayılır.
Nahid SALAYEV
