ABŞ işğal altında olan Qarabağ ərazisində minaların təmizlənməsi üzrə maliyyə dəstəyini dayandırır. Bu barədə Amerikanın Erməni Milli Komitəsinin “Twitter” səhifəsində məlumat yerləşdirilib. Bildirilib ki, bir müddət əvvəl ABŞ Nümayəndələr Palatasının qəbul etdiyi maliyyələşmə barədə düzəlişə baxmayaraq, administrasiya maliyyə dəstəyini dayandırmaqda israrlıdır.
Qeyd edək ki, ABŞ administrasiyası müxtəliq layihələr adı altında Qarabağ separatçılarına maliyyə yardımları ayırıb. Bu amil ABŞ-ın mövqeyinin konkretləşməsi anlamına gəlir. Bu mövqenin Dağlıq Qarabağ probleminin həllinə nə kimi təsiri olacaq?
Politoloq Nəzakət Məmmədova “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, ABŞ Ermənistandan sonra dünyada Qarabağı tanımasa da, separatçılara yardm ayıran tək dövlətdir: “Qarabağ separatçılarının ABŞ-ın hakimiyyətə gətirdiyi Paşinyanla razılığa gəlməməsi, onların Rusiyaya “sədaqəti”, ABŞ-ın İran məsələsində Azərbaycanla yaxınlaşma cəhdləri Qarabağ separatçılarına yardımın kəsilməsinə səbəb olub. Bu yardımların davam etməsi gələcəkdə bir sıra amillərdən asılı ola bilər, lakin böyük ehtimalla bu yardımlar azalmağa doğru gedəcək. ABŞ həm USAID proqramı çərçivəsində Dağlıq Qarabağa, həm də “Foreign Assistane” proqramı çərçivəsində Ermənistana göstərdiyi maliyyə yardımını azaltmaq qərarına gəlib”.
Politoloqun sözlərinə görə, Ermənistanda bu məsələ ilə bağlı yaranmış fikir ondan ibarətdir ki, Ermənistana və Qarabağ separatçılarına verilən vəsaiti azaltmaqla ABŞ onları, bir növ, cəzalandırır: “Belə ki, Ermənistanın Suriyaya Rusiya tərkibində humanitar missiya göndərməsi ABŞ-ı narazı saldığından, fövqəldövlət rəsmiləri belə bir qərara gəlmiş ola bilərlər. Üstəlik, Qarabağa göndərilən pullar heç də təyinatı üzrə xərclənmir, ya Qarabağdakı rejim korrupsiya yolu ilə onu ələ keçirir, ya da Qərb təşkilatları müəyyən xidmətlərin əvəzi olaraq mənimsəyirlər. Məsələn, Qarabağda piyadalar əleyhinə minaların təmizlənməsi ilə məşğul olan “HALO Trust” təşkilatı erməni diasporu ilə əməkdaşlıq çağırışı edib və belə bir həyəcan təbili çalıb ki, minalardan zərərçəkən şəxslərin adambaşına düşən sayına görə Dağlıq Qarabağ hətta Əfqanıstanı da üstələyir. ABŞ Erməni Milli Assambleyası təmsilçiləri Ermənistana və Dağlıq Qarabağa səfərləri çərçivəsində “HALO Trust”ın nümayəndələri ilə də görüşmüşlər. Lakin hazırda ABŞ USAID proqramı çərçivəsində Qarabağın minalardan təmizlənməsinə görə Konqresin ayırdığı vəsaiti azaltmağı planlaşdırır və bu, erməniləri çox narahat edir. İndiyədək ABŞ-ın Dağlıq Qarabağa birbaşa yardım qismində ayırdığı 2 milyon dolların təxminən 1 milyonu hər il “HALO Trust”un hesabına köçürülürdü. Amerika Erməni Milli Assambleyası ABŞ-ın Qarabağ separatçılarına göstərdiyi yardımın həcmini ildə 5 milyon, Ermənistana yardımların isə ən azı 50 milyon dollara çatdırılmasına çalışırdı. Lakin indi vəziyyət elə dəyişdi ki, nəinki yardımın həcmini 5 milyona çatdırdılar, üstəlik, getdikcə azalma gözlənir. USAID proqramı çərçivəsində Qarabağa yardımın azaldılması, yaxud tamamilə kəsilməsi diaspor ermənilərini təşvişə salıb. Onlar bunun çox ciddi siyasi nəticələrə gətirib çıxara biləcək mesaj olduğunu etiraf edirlər. Yardımların birdən-birə azalmasının səbəbləri müxtəlif ola bilər.
Bako Saakyan namizədliyini verməyəcəyini artıq bildirib. Böyük ehtimalla, 2020-ci ildə separatçı rejim onun yerinə Rusiyanın namizədinin olmasında maraqlıdır və Amerikanın namizədini separatçılar qəbul etmək istəmirlər. Halbuki, bu, ABŞ üçün status-kvonu dəyişmək, Rusiyanın regiondakı mövqelərini zəiflətmək üçün çox vacibdir. Buna görə ABŞ separatçılara yardımı azaltmaqla onlara xəbərdarlıq edir”.
Nəzakət Məmmədovanın sözlərinə görə, ABŞ Qarabağda 2020-ci ildə keçiriləcək qondarma "prezident" seçkilərindən istifadə edərək separatçı rejimin başına öz adamını gətirməklə Rusiyanı regiondan sıxışdırmaq, onu Qarabağ məsələsində hegemon statusundan məhrum etmək, Paşinyan iqtidarının təhlükəsizliyini təmin etmək, “Qarabağ klanı”nı zəiflətmək, ordu üzərində nəzarətə yiyələnib Rusiyanın təsirini zəiflətmək, habelə Azərbaycan-İran sərhədinin 132 km-ni, işğalçı ordunun nəzarətindəki hissəsini ələ keçirmək istəyir: “Lakin separatçı rejim Rusiyanın burada mövqelərini qorumaqda maraqlı olduğundan, ABŞ maliyyəni azaltmaqla onlara xəbərdarlıq edir. Dağlıq Qarabağa hazırda ABŞ maliyyə, İngiltərə minaların təmizlənməsi, İran biznes, Rusiya hərbi-siyasi dəstək göstərir, Fransa şəhərləri “qardaşlaşmışdı”. ABŞ-ın maliyyə yardımlarını azaltması, Fransa məhkəmələrinin “qardaşlaşma xartiyalarını” ləğv etməsi Qarabağ separatçılarına böyük zərbədir. Lakin ən böyük zərbə Azərbaycanın endirdiyi hərbi zərbələr olmalıdır ki, ərazimizdə kök salmış bu mənfur rejim birdəfəlik yer üzündən silinsin”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
