İlham Şaban: "Avropanın məqsədi öz bazarında təkcə Azərbaycan qazını görmək deyil"
Rəsmi Brüssel Azərbaycan qazının Avropaya nəqlini nəzərdə tutan "Cənub Qaz Dəhlizi" layihəsinin Mərkəzi Asiyaya qədər uzadılmasına nail olmaq niyyətindədir. Bu barədə Avropa İttifaqının (Aİ) bəyanatında deyilir.
"Avropa İttifaqı, həmçinin, Mərkəzi Asiyada bərpa olunan enerji mənbələrinin və enerji effektivliyinin inkişafını davam etdirəcək", - deyə təşkilatın açıqlamasında bildirilir.
"Cənub Qaz Dəhlizi" layihəsi regionun ən aktual layihələrindən biridir. "Şahdəniz-2" layihəsi üzrə hasil edilən qaz sualtı boru kəməri ilə Səngəçal Terminalına və daha sonra Cənubi Qafqaz Boru Kəməri (CQBK), TANAP və TAP vasitəsilə Türkiyə və Avropa bazarlarına çatdırılacaq. Layihə Gürcüstan və Türkiyə ilə birlikdə Avropa ölkələrinin davamlı enerji təhlükəsizliyi ilə əlaqədar strateji maraqlarına xidmət edəcək. Türkiyəyə ilk qaz ixracı 2018-ci ildə, Avropaya isə 2020-ci ildə planlaşdırılır.
TANAP-ın reallaşdırılmasına dair Anlaşma Memorandumu 24 dekabr 2011-ci il tarixində imzalanıb. TANAP-ın inşası "Cənub Qaz Dəhlizi"nin əsas tərkib hissələrindən biridir. Kəmərin uzunluğu 1,802 km təşkil edir. Boru 2018-ci ildə fəaliyyətə başlayacaq. TANAP-ın ilkin illik ötürücülük qabiliyyəti 16 mlrd. kubmetrdir (illik 31 mlrd. kubmetrədək artırıla bilər).
TANAP Türkiyə-Yunanıstan sərhədində TAP sisteminə qoşulacaq ki, bu da təbii qazın Avropaya çatdırılmasına xidmət edəcək.
"CQD" layihəsinin Mərkəzi Asiyaya qədər uzadılması kəmərin daha uzun müddət rentabelli işləməsi deməkdir. Çünki əlavə qaz nə qədər çox olsa, bu bir o qədər Avropanın enerji təminatının yaxşılaşmasında müsbət rol oynayacaq. Maraqlıdır, "CQD" layihəsinin Mərkəzi Asiyaya qədər uzadılması nə dərəcədə mümkündür?
Məsələyə münasibət bildirən Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şabanın sözlərinə görə, 2013-cü ildə Azərbaycan "Şahdəniz-2" ilə bağlı saziş imzalayanda bunu nəinki Avropa, ABŞ və digər ölkələr də dəstəklədi: "Ondan sonra onun tikintisi ilə bağlı Avropa Komissiyası, Avropa İttifaqı, həmçinin, Bakıda keçirilən "CQD" ilə bağlı koordinasiya şurasının iclaslarında ABŞ Dövlət Departamenti nümayəndələri öz dəstəklərini ifadə etdilər. Qeyd ediblər ki, bu, Avropa bazarına alternativ mənbədən gələcək enerji resurslarının çıxarılmasında böyük bir nailiyyətdir. Eyni zamanda, Aİ-nin ortaya qoyduğu şaxələndirmə siyasətinin həyata keçirilməsi üçün bariz bir nümunədir. Ancaq bununla yanaşı, artıq gələn il bu layihənin birinci hissəsi başa çatacaq. Yəni "Şahdəniz-2"dən çıxarılan qaz Türkiyə bazarına çatdırılacaq. Bunun üstündən iki il keçəndən sonra Azərbaycan qazı Avropa bazarına çıxarılacaq. Ancaq Avropanın məqsədi öz bazarında təkcə Azərbaycan qazını görmək deyil. Avropanın məqsədi gələcəkdə "CQD" ilə müxtəlif ölkələrin qazını almaqdır. Boru kəməri sistemini 31 milyard kubmetrə qədər genişləndirmək nəzərdə tutulub. Burada Xəzər hövzəsi ölkələri nəzərdə tutulur ki, kəmərə qoşulsunlar. Onların içərisində Türkmənistan ən böyük qaz resursuna malikdir. Bunun necə və hansı etapda olacağı ilə bağlı konkret bir tarix yoxdur. Ancaq məsələ ondadır ki, siyasət buna yönəlib". Vidadi ORDAHALLI
