Polad Mehdi: “Ermənistanın bu öhdəlikləri yerinə yetirməməsi beynəlxalq hüquqi məsuliyyət məsələsini gündəmə gətirə bilər”
Ermənistan itkin düşmüş azərbaycanlıların taleyi, kütləvi və fərdi dəfn yerləri barədə bütün məlumatları təqdim etməli, müvafiq arxivlərin açılmasına və şahid ifadələrinin toplanmasına şərait yaratmalıdır.
Bu sözlər Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin “İtkin düşmüş şəxslər probleminin həllində etimadın gücləndirilməsi və effektiv mexanizmlərin inkişaf etdirilməsi” mövzusunda Bakı Dialoqu formatında IV beynəlxalq konfransın iştirakçılarına ünvanladığı müraciətdə yer alıb.
Prezident Əliyev qeyd edib ki, bu, hüquqi öhdəlik və humanitar məsuliyyət olmaqla yanaşı, sülhə sadiqliyin əməli ifadəsi, qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsinə töhfə olardı. İnsan talelərinə aid məlumatlar siyasi şərtləndirmə predmeti olmamalıdır.
Yəni Ermənistan indiyə qədər nə arxivlərin, açılmasına, nə şəhid ifadələrinin alınmasına imkan vermir, problem yaradır.
Ermənistanın indiyə kimi bu yöndə bir addım atmaması nə deməkdir?
Politoloq Polad Mehdi baki-xeber.com-a bildirdi ki, Ermənistanın itkin düşmüş azərbaycanlıların taleyinin müəyyənləşdirilməsi istiqamətində yetərli əməkdaşlıq nümayiş etdirməməsi təkcə humanitar problem deyil, həm də ciddi hüquqi və siyasi məsələdir.
“1949-cu il Cenevrə konvensiyaları və 1977-ci il I Əlavə Protokolunun 32–34-cü maddələri münaqişə tərəflərinin itkin düşmüş şəxslərin taleyinin aydınlaşdırılması üçün tədbirlər görməsini nəzərdə tutur. Arxiv sənədlərinin, məzarlıqların yerləri və digər mühüm məlumatların əsassız şəkildə gizlədilməsi beynəlxalq humanitar hüquq öhdəliklərinin pozulması məsələsini gündəmə gətirə bilər.
Ermənistanın bu istiqamətdə tələb olunan məlumatları tam təqdim etməməsi Azərbaycanın haqlı suallarını cavabsız qoyur və tərəflər arasında etimadın formalaşmasına mane olur. Sülh yalnız siyasi sənədlərin imzalanması deyil, həm də müharibənin humanitar nəticələrinin aradan qaldırılması üçün real addımların atılması deməkdir.
Cənab Prezident İlham Əliyevin Ermənistanın arxivləri açması, məzarlıqlar barədə məlumat verməsi və şahid ifadələrinin toplanmasına şərait yaratması ilə bağlı tələbi konkret beynəlxalq hüquqi öhdəliklərə əsaslanır. Ermənistanın bu öhdəlikləri yerinə yetirməməsi beynəlxalq hüquqi məsuliyyət məsələsini gündəmə gətirə bilər”.
P.Mehdinin fikricə, çünki itkinlərin taleyinin müəyyənləşdirilməsi siyasi güzəşt deyil, beynəlxalq humanitar hüququn tələbidir.
“Zənnimcə, Ermənistanın sülhə sadiqliyi yalnız bəyanatlarla deyil, həm də itkin düşmüş azərbaycanlıların taleyinin aydınlaşdırılması istiqamətində atdığı konkret addımlarla qiymətləndirilməlidir. Çünki ailələrin yaxınlarının taleyini bilmək hüququ siyasi müzakirə və ya güzəşt predmeti ola bilməz. Bu, beynəlxalq hüquqdan irəli gələn və müharibə başa çatdıqdan sonra da davam edən öhdəlikdir”-deyə P.Mehdi qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
