Ramil Məmmədli: “Fransanın məqsədi Türkiyəni Aralıq dənizinin şərqindən sıxışdırmaq, qaz resurslarına ortaq olmaqdır”
Fransa və Cənubi Kipr adaya qoşun yerləşdirməsinə icazə verən müdafiə müqaviləsi imzalayıb. Nikosiya və Paris iki ölkənin silahlı qüvvələri arasında bir-birinin ərazilərində qarşılıqlı fəaliyyət üçün hüquqi əsas yaradan müdafiə müqaviləsi imzalayıblar.
Sənəd Kipr müdafiə naziri Vasilis Palmas və onun fransalı həmkarı Ketrin Votrin tərəfindən Nikosiyada keçirilən Aİ müdafiə nazirlərinin qeyri-rəsmi görüşü çərçivəsində imzalanıb.
Vasilis Palmasın sözlərinə görə, bu saziş müdafiə və təhlükəsizlik əməkdaşlığı üçün müasir bir çərçivə yaradır və hər iki ölkənin hərbi qulluqçularının bir-birinin ərazisində olduqları müddətdə hüquq və öhdəliklərini aydın şəkildə tənzimləyir. Sənəd dənizdə və quruda hərəkətlərin əlaqələndirilməsini, qoşunların qarşılıqlı fəaliyyətinin, müdafiə texnologiyalarının və tədarükünün, birgə təlimlərin, strateji dialoqun, kadr mübadiləsinin və kontingentlərin mövcudluğunun hüquqi aspektlərini əhatə edir.
Şimali Kipr Türk Cümhuriyyəti bəyan edib ki, Kipr Respublikasının bütün ada adından Fransa ilə müqavilə imzalamaq hüququ yoxdur və bu, güc balansını dəyişəcək. Fransa son illərdə Yunanıstan və Cənubi Kiprlə müdafiə xəttini gücləndirir. 2017-ci il Fransa-Kipr müdafiə sazişi, Fransa donanmasının müntəzəm təlimləri və Fransanın Kiprə silah tədarükündə aparıcı ölkələrdən olması bu xəttin davamıdır. Ən nəhayət adaya ordunun yerləşdirilməsi Türkiyə-Fransa münasibətlərinə mənfi təsir göstərə, iki ölkə münasibətlərini kəskinləşdirə bilərmi?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən hərbi ekspert Ramil Məmmədli hesab edir ki, Parisin bu addımı Türkiyə-Fransa münasibətlərinə təsirsiz ötüşməyəcək: “Bütün bunlar nüfuz mübarizəsi, yeni təhlükəsizlik arxitekturası, enerji marşrutları uğrunda rəqabət və qlobal güclər arasında formalaşan yeni balans mübarizəsinin tərkib hissəsinə çevrilib. Əslində bütün bunlar yeni deyil. Fransanın bu yöndə fəaliyyəti ortadadır. Neçə illərdir Fransa Yunanıstan və Cənubi Kipri silahlandırır. Bu ölkələri ən müasir döyüş təyyarələri ilə və digər silahlarla təchiz edir. Dəfələrlə rəsmi Ankara açıq şəkildə bəyan edib ki, Kipr adasında xarici hərbi iştirakın genişləndirilməsi bölgədəki həssas qüvvələr balansını poza bilər. Bu halda Şərqi Aralıq dənizində yeni gərginlik dalğasının yaranması qaçılmaz olacaq. Ankara bunu yalnız təhlükəsizlik məsələsi deyil, həm də Türkiyənin regional təsir imkanlarını məhdudlaşdırmağa yönəlmiş strateji layihə kimi dəyərləndirir. O baxımdan hesab edirəm ki, Türkiyə buna seyrçi qalmayacaq və lazım gələrsə Kiprin türklər yaşayan hissəsinə əlavə hərbi qüvvələr göndərəcək. Son illər Yunanıstan, İsrail və Cənubi Kipr arasında hərbi əməkdaşlıq güclənir. Fransanın məqsədi Türkiyəni Aralıq dənizinin şərqindən sıxışdırmaq, qaz resurslarına ortaq olmaqdır. Kipr adası yaxınlığında aşkar edilən qaz ehtiyatları bir sıra dövlətlərin iştahını qabardır. Bütün bu hərbi əməkdaşlığın kökündə həm də bu amil dayanır”.
Vidadi ORDAHALLI
