Abutalıb Səmədov: “İsraildən ayrılmaq ABŞ-ın maraqlarına...”
ABŞ prezidenti Tramp Netanyahu ilə telefon danışığının təfərrüatlarını açıqlayıb. Netanyahudan İrana hücumları dayandırmasını istədiyini bildirən Tramp ona hərəkətlərində çox diqqətli olmalı olduğunu bildirib, qarşılıqlı hücumlar regional müharibəyə çevriləcəyi təqdirdə tək qala biləcəyini deyib.
Tramp İsrailin 12-ci kanalına Netanyahu ilə İrana qarşı qarşılıqlı hücumlarla bağlı telefon danışığı barədə danışarkən bu barədə bildirib. Netanyahudan İranın raket zərbələrinə cavab verməməsini xahiş etdiyini qeyd edən Tramp ona hərəkətlərində çox diqqətli olmalı olduğunu, əks halda tezliklə İrana qarşı tək qala biləcəyini dediyini bildirib. ABŞ prezidenti deyib ki, İsrailin İrana hücumları barədə "son anda" məlumatlandırılıb, lakin buna baxmayaraq, hücumun miqyasını məhdudlaşdıra bilib. ABŞ və İran arasında vasitəçilik səylərində iştirak edən beş regional ölkənin ona İsrail hücumlarını dayandırmaq üçün təzyiq göstərdiyini bildirən və İran rəsmilərinin də bu səhər Vaşinqtonla əlaqə saxladığını deyən Tramp, həmçinin, Tehran administrasiyasının İsrailə qarşı hücum etməyəcəyini açıqladığını və qarşılıqlı hücumlara son qoyulmasını tələb etdiyini iddia edib. Bu inkişafdan sonra Netanyahu ilə yenidən telefonla danışdığını qeyd edən Tramp, İsrail Baş nazirini hücumları dayandırmağa inandırdığını bildirib. Bu arada İsrail mətbuatı iddia edib ki, Baş nazir Netanyahu Trampın xahişi ilə İrana hücumları dayandırmağa razı olub, lakin Livana hücumlar "tam gücdə" davam edəcək.
Bir müddət əvvəl isə müharibə aparan İran silahlı qüvvələrinin qolu olan Hatəm əl-Ənbiya qərargahı İsrailə qarşı hərbi əməliyyatların dayandırıldığını elan edib.
Tramp Netanyahunun təklənə biləcəyini deyib. Bu təhlükə İsrail üçün nə qədər realdır?
“Alyans” SAM-ın sədri Abutalıb Səmədov baki-xeber.com-a bildirdi ki, İrana qarşı müharibədə İsrailin tək qalma ehtimalı yoxdur: “Çünki bu müharibəni İsraillə ABŞ birgə başlayıblar. Burada ABŞ-ın marağı İsraildən az deyi, bəlkə də daha çoxdur. Xatırlatmaq yerinə düşər ki, İrana qarşı hərbi əməliyyatlar ABŞ İran danışıqlarının nəticə verməməsindən sonra başladı. Yəni ABŞ İran qarşısında nüvə proqramı, ballistik raketlərlə, proksi qüvvələrlə bağlı müəyyən tələblər qoydu və İranda insan hüquqları ilə əlaqədar tələblər irəli sürücü, İran da demək olar ki, bunların heç birini qəbul etmədiyinə görə hərbi əməliyyatlar başladı. İndi də danışıqlar ilk növbədə İranın nüvə proqramı barədə gedir. Əgər bu danışıqlarda nəticə olmasa və İran ondan tələb olunan məsələri qəbul etməsə yenidən hərbi əməliyyatlar başlayacaq. Bu barədə Trampın özü də açıq şəkildə deyib ki mən İranla bağlı hansı qərarı versəm İsrail onu qəbul edəcək. Yəni burada köməkçi daha çox İsraildir. Bu səbəbdən İsrailin tək qalmaq ehtimalı yoxdur. ABŞ İrana hücumla bağlı bütün prosesi İsraillə birgə hazırlayıb. Fasiləsiz müzakirələr gedib. Ancaq özünün NATO-dakı müttəfiqlərinə heç nə deməyib. Elə bu səbəbdən onlar da ABŞ-a kömək göstərmək istəmədilər. Çünki sayılmadıqları üçün bu yanaşmanı, bu münasibəti qəbul etmədikləri səbəbindən kömək də göstərmədilər. Bu səbəbdən ABŞ-la İsrailin İrana, bütövlükdə Yaxın Şərq məsələsinə münasibətdə ayrılması mümkün deyil. Onlar indiyə qədər birlikdə fəaliyyət göstəriblər, ABŞ əsas qərarları təklikdə qəbul edib və bəzən də İsraillə müzakirə aparılıb və qərar verilib. Bundan sonra da bu cür davam edəcək. İran əgər uranın zənginləşdirilməsindən ən azı 15-20 il müddətinə imtina etməsə, 60 faiz zəngiləşdirilmiş uranı ABŞ-a təhvil verməsə yenə də hərbi əməliyyatlar başlayacaq. Yenə də İsrail ABŞ-ın yanında olacaq. Yeri gəlmişkən, ABŞ-ın hərbi bazalarına müəyyən zərbələr endirilsə də əsas zərər çəkən dövlət İsrail olub. İran İsrailə zərbələr endirib, İsraildə dağıntılar, insan ölümləri baş verib. Bir dövlət kimi ABŞ-ın ərazisinə zərər dəyməyib. Bu səbəbdən İsraildən ayrılmaq ABŞ-ın maraqlarına qətiyyən cavab vermir. Belə bir ayrılıq yəqin ki, heç vaxt olmayacaq”.
İradə SARIYEVA
