Almaniya kansleri Fridrix Mertz, Fransa prezidenti Emmanuel Makron, Böyük Britaniyanın baş naziri Kir Starmer və Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski Londonda qapalı görüş keçiriblər. Görüş zamanı Ukraynadakı vəziyyət, Rusiyaya təzyiqin artırılması, Ukraynanın hava müdafiəsinin gücləndirilməsi və mümkün sülh danışıqları müzakirə olunub. Liderlər Ukraynaya dəstəklərini bir daha ifadə edib, Rusiyanı atəşkəs danışıqlarına qoşulmağa çağırıblar və Avropanın təhlükəsizlik məsələlərində daha fəal rol oynamasının vacibliyini vurğulayıblar.
Londonda keçirilən qapalı görüşdə liderlər əsas diqqəti Ukraynadakı müharibənin gedişinə və gələcək sülh prosesinə yönəldiblər. Görüşdən sonra verilən məlumatlara görə, tərəflər Ukraynaya siyasi, hərbi və maliyyə dəstəyinin davam etdirilməsi barədə ortaq mövqedə olduqlarını bildiriblər. Həmçinin Rusiyaya qarşı təzyiqin saxlanılması, Ukraynanın hava hücumundan müdafiə imkanlarının gücləndirilməsi və gələcək təhlükəsizlik zəmanətlərinin hazırlanması məsələləri müzakirə olunub.
Liderlər hesab edir ki, Ukraynanın razılığı olmadan heç bir sülh sazişi bağlanmamalıdır və Avropanın təhlükəsizliyinə təsir edən qərarlarda Avropa dövlətləri də birbaşa iştirak etməlidir. Bu səbəbdən görüşdə Ukraynanın gələcək təhlükəsizlik modelinin necə qurulacağı və Avropa ölkələrinin bu prosesdə hansı öhdəlikləri götürə biləcəyi barədə fikir mübadiləsi aparılıb.
Donald Trampın görüşə dəvət edilməməsi ilə bağlı isə rəsmi izah verilməyib. Bununla belə, görüşün formatına baxdıqda onun əsasən Avropa liderləri və Ukrayna arasında koordinasiya xarakteri daşıdığı görünür. ABŞ bu görüşün iştirakçısı olmayıb, lakin bu, Vaşinqtonun tamamilə kənarda qalması demək deyil. Əksinə, liderlər sonrakı mərhələlərdə ABŞ ilə əməkdaşlığın vacibliyini vurğulayıblar.
Siyasi müşahidəçilərin fikrincə, Avropa ölkələri əvvəlcə öz aralarında ortaq mövqe formalaşdırmağa çalışırlar. Son dövrlərdə Trampın Ukrayna müharibəsi, Rusiyaya qarşı sanksiyalar və NATO ilə bağlı bəzi açıqlamaları Avropadakı müttəfiqlər arasında müəyyən narahatlıqlar yaradıb. Buna görə də bəzi ekspertlər hesab edirlər ki, London görüşü Avropanın Ukrayna məsələsində vahid mövqeyini müəyyənləşdirmək məqsədi daşıyıb. Lakin bunun Trampa qarşı addım olduğu barədə rəsmi sübut və ya açıqlama yoxdur.
Ümumilikdə, görüşün əsas nəticəsi Ukraynaya dəstəyin davam etdirilməsi, Rusiyaya təzyiqin artırılması və gələcək sülh danışıqlarında Avropanın daha fəal rol oynamaq niyyətini nümayiş etdirməsi olub. Trampın iştirak etməməsi isə daha çox görüşün Avropa formatında keçirilməsi ilə əlaqələndirilir, nəinki ABŞ-ın və ya onun prezidentinin prosesdən kənarlaşdırılması ilə.
Akif NƏSİRLİ
