Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyanın parlament seçkilərində qazandığı qələbə Rusiyanın onun qərbyönlü siyasi addımlarını pozmaq cəhdlərinə ciddi zərbə vurdu. Amma parlamentdə üçdə iki səs çoxluğunun əldə edilə bilməməsi ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə aparılan Azərbaycan-Ermənistan sülh prosesini çətinləşdirə bilər. İlkin rəsmi nəticələrə görə, Paşinyanın "Vətəndaş Müqaviləsi" partiyası 105 yerlik parlamentdə 64 mandat qazanıb. Bu, baş nazirə yeni müddət ərzində hakimiyyətdə qalmaq imkanı verir. Qalan yerləri rusiyayönlü iki müxalifət partiyası bölüşdürüb. Üçüncü müxalif qüvvə isə səslərin yenidən sayılmasının nəticəsindən asılı olaraq parlamentə keçmək üçün tələb olunan 4 faizlik baryeri cüzi fərqlə keçə bilməyib.
İrəvandakı Regional Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Riçard Giraqosyan qeyd edir: "Ermənistan hökumətinin yenidən seçilməsi diplomatik əlaqələri inkişaf etdirmək, qonşularla münasibətləri yaxşılaşdırmaq və yeni təhlükəsizlik tərəfdaşları tapmaq üçün yeni imkanlar yaradır". Paşinyanın Avropa İttifaqı (Aİ) və ABŞ ilə əlaqələri gücləndirmək istiqamətindəki addımlarını davam etdirəcəyi gözlənilir. Ötən il Ermənistan Aİ-yə üzvlük prosesinin başlanmasını nəzərdə tutan qanun qəbul edib. Aİ liderləri seçkilərin nəticələrini müsbət qarşılayıb. Keçən ay İrəvana dövlət səfəri zamanı Paşinyanla birlikdə səhnədə mahnı oxuyan Fransa prezidenti Emmanuel Makron onu təbrik edib. Makron iki ölkənin maraqlarına xidmət edən əməkdaşlığı daha da gücləndirəcəyinə, Ermənistanın sülh və suverenliyini dəstəkləyəcəyinə, həmçinin ölkənin Avropaya yaxınlaşması prosesinə yardım edəcəyinə söz verib. Paşinyanın yenidən seçilməsi ABŞ prezidenti Donald Trampı da məmnun edəcək. Tramp iyunun 7-də keçirilən seçkilərdən əvvəl onu açıq şəkildə dəstəkləmişdi. O, sosial şəbəkədə belə yazmışdı: "Nikol Ermənistan və bütövlükdə Cənubi Qafqaz regionu üçün sülh və rifah haqqında baxışlarımı tamamilə bölüşür". Ötən il Trampın ev sahibliyi ilə Vaşinqtonda Azərbaycan-Ermənistan sammiti keçirilib. Paşinyan və Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev sülh sazişini paraflayıb. Bu, Rusiyanın regiondakı nüfuzunun sarsıldığını göstərirdi. Ermənistanda seçkiönü dövr Rusiyanın təhdidləri və Paşinyana dəstəyi azaltmağa yönəlmiş addımları ilə yadda qalıb. Moskva Ermənistandan bir sıra məhsulların idxalını qadağan edib. Rusiya prezidenti Vladimir Putin Ermənistan üçün mümkün "Ukrayna ssenarisi"nə eyham vurub. İrəvandakı təhlilçilər Rusiyanın seçkilərə təsir göstərmək cəhdlərinin uğursuz olduğunu deyir. Riçard Giraqosyan bildirir: "Bu səsvermə Ermənistanın düzgün istiqamətdə irəlilədiyinə inamı nümayiş etdirir". İrəvandakı Erməni Araşdırmaları Şurası Mərkəzinin rəhbəri Areq Koçinyan isə "Nastoyaşşee Vremya"ya müsahibəsində Rusiyanın bütün cəhdlərinin əks-effekt verdiyini bildirib: "Əgər Rusiyanın məqsədi dezinformasiya kampaniyaları, ticarət müharibələri və digər hibrid vasitələrlə Ermənistandakı əlaltılarını dəstəkləmək idisə, bu, tamamilə əks nəticə verdi. Erməni cəmiyyəti ümumilikdə çox səfərbər olmuşdu, hətta demək olar ki, "elektrikləşmişdi". Paşinyan təsirli qələbə qazandı".
Bu, Ermənistanın 2023-cü ildəki hərbi məğlubiyyətindən sonra keçirilən ilk seçki idi. Həmin il Azərbaycan Qarabağ üzərində suverenliyini tam bərpa etmişdi. Paşinyanın kampaniyasının əsas ideyalarından biri "real Ermənistan" konsepsiyası idi. Bu, ölkənin mövcud sərhədlərini qəbul etməyi və ənənəvi olaraq gərgin münasibətdə olduğu qonşuları – Azərbaycan və Türkiyə ilə əlaqələri normallaşdırmağı nəzərdə tutur. Son aylar Türkiyə ilə sərhədin açılması istiqamətində addımlar atılıb. Brüssel bunu Ermənistanın Avropa İttifaqına ixracı üçün yeni marşrut kimi təqdim edir. Amma Azərbaycan sülh sazişinin imzalanması üçün Ermənistan konstitusiyasından Qarabağla bağlı hissəni çıxarmasını tələb edir. Bunun üçün isə Paşinyana parlamentdə üçdə iki səs çoxluğu lazımdır. Koçinyan bildirib: "Seçkilərdən sonra Ermənistanda ən vacib mövzu yeni konstitusiyanın qəbulu olacaq". Onun sözlərinə görə, bu məsələ həm demokratik islahatların davamı, həm də Azərbaycanla sülh prosesinin irəliləməsi ilə birbaşa bağlıdır. Amma müxalifətin dəstəyi olmadan konstitusiya dəyişiklikləri prosesinə başlamaq mümkün deyil, çünki bunun üçün parlament üzvlərinin ən azı üçdə ikisinin dəstəyi tələb olunur. Bundan sonra isə yeni konstitusiya ilə bağlı referendum keçirilməlidir. Azərbaycanın keçmiş xarici işlər naziri, politoloq Tofiq Zülfüqarov bildirir ki, Ermənistanda keçirilən seçkilərin nəticələrindən bir neçə mühüm məqam çıxarmaq olar. Birincisi, Nikol Paşinyan hakimiyyəti yenə də öz əlində saxlaya bildi. Amma mandatların sayına və imkanlar nisbətinə baxdıqda görürük ki, əvvəlki dövrlə müqayisədə zəifləyib və təkbaşına bəzi mühüm qərarları qəbul etmək imkanları məhdudlaşıb: “Nəyə görə bu məsələ Azərbaycan ictimaiyyəti üçün əhəmiyyətlidir? Çünki sülh gündəminin davam etməsi və sülh sazişinin imzalanması çox vacib mərhələdir. Lakin Ermənistan konstitusiyasında dəyişikliklərin edilməsi indiki şəraitdə çətin görünür. Hazırkı qanunvericiliyə əsasən, konstitusiyanın dəyişdirilməsi referendum vasitəsilə mümkündür. Referendumun təşkili üçün isə parlamentdə konstitusion çoxluq, yəni mandatların üçdə ikisi tələb olunur. Amma hazırkı nəticələrə görə Paşinyan bu qədər mandata sahib deyil. Deməli, referendum keçirilməsə və konstitusiya dəyişməsə, sülh prosesinin yekunlaşması və sülh sazişinin imzalanması da mümkün olmayacaq”.
Zülfüqarov Samvel Karapetyanın parlamentə daxil olmasını da prosesə birbaşa təsir edən amil kimi dəyərləndirir: “Paşinyan indiki mərhələdə deyə bilər ki, sülh istəyir, amma konstitusiyada dəyişiklik etməyəcək. Azərbaycan isə təbii olaraq konstitusiyasında Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları olan bir ölkə ilə sülh sazişi imzalaya bilməz. Bu, kifayət qədər absurd vəziyyətdir. Dünyada belə bir təcrübə nə olub, nə də ola bilər. Bu vəziyyət dolayısı ilə Rusiyanın maraqlarına da xidmət edir. Çünki Rusiya məhz bu yollarla sülh prosesini dondurmağa çalışa bilər və mən əminəm ki, belə bir cəhd göstərəcək. Karapetyan da Rusiyanın siyasi maraqlarını həyata keçirən fiqurlardan biri kimi qiymətləndirilir. Buna görə də Paşinyan bundan sonra müəyyən siyasi koalisiyalar yaratmağa, digər siyasi qüvvələri prosesə cəlb etməyə məcbur qala bilər”.
Tahir TAĞIYEV
