Rəşad Bayramov: “Təzyiqlərin artması ölkə daxilində sosial narazılığı gücləndirə və siyasi sabitliyə təsir göstərə bilər”
Rusiya Dövlət Dumasının spikeri Vyaçeslav Volodin də Ermənistanı təhdid edib və bildirib ki, ölkəni Ukraynanın aqibəti gözləyir: “Ukrayna AB ilə inteqrasiya qərarı verərkən inkişaf perspektivlərindən danışdı. Əslində, Ukrayna kənd təsərrüfatı məhsulları Avropa bazarlarına buraxılmadı. Eyni aqibət Ermənistanı da gözləyir”.
Daha sonra Volodin bunları qeyd edib: “Ermənistan Aİİ-dən çıxarsa, sakinlər üçün qazın qiyməti təxminən dörd dəfə artacaq, Rusiyadan Ermənistana hazırda ildə təxminən 4 milyard dollar (bütün köçürmələrin üçdə ikisi) təşkil edən pul köçürmələri kəskin şəkildə azaldılacaq, Rusiyaya giriş üçün miqrasiya imtiyazları ləğv ediləcək və işə qəbul yalnız patentlə mümkün olacaq, Ermənistandan çiçək, meyvə, tərəvəz (bibər daxil olmaqla), balıq, spirtli içki və mineral suyun idxalı dayandırılacaq”.
Göründüyü kimi, Rusiya bütün istiqamətlərdə Paşinyan hakimiyyətini devirmək üçün hücuma keçib. Bütün bunlar Ermənistan üçün nə vəd edir?
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini baki-xeber.com-la bölüşən AMİP Ali Məclisinin sədri Rəşad Bayramov Rusiyadan Ermənistana qarşı artan təhdidlərə bir neçə prizmadan yanaşdı: “Rusiya ilə Ermənistan arasında son aylarda müşahidə olunan siyasi gərginlik artıq açıq xəbərdarlıqlar və qarşılıqlı ittihamlar mərhələsinə keçib. Rusiya Dövlət Dumasının spikeri Volodinin Ermənistanın Avrasiya İqtisadi İttifaqından çıxacağı təqdirdə ciddi iqtisadi və sosial nəticələrlə üzləşəcəyi barədə bəyanatı Moskvanın İrəvana ünvanladığı növbəti sərt mesaj kimi qiymətləndirilə bilər. Bu açıqlama təkcə iqtisadi arqumentlərdən ibarət deyil, həm də Ermənistanın geosiyasi seçimlərinə təsir göstərmək məqsədi daşıyan siyasi təzyiq alətidir. Məlumdur ki, xüsusilə son illərdə Paşinyanın rəhbərlik etdiyi Ermənistan hakimiyyəti ölkənin xarici siyasət kursunda müəyyən dəyişikliklər etməyə çalışır. Xüsusilə Avropa İttifaqı ilə münasibətlərin genişləndirilməsi, Qərb institutları ilə əməkdaşlığın gücləndirilməsi və Rusiyadan asılılığının azaldılması istiqamətində atılan addımlar Moskvanın narahatlığını artırıb. Rusiya uzun illər Ermənistanı Cənubi Qafqazda özünün əsas müttəfiqlərindən biri hesab edib və bu ölkənin geosiyasi orbitdən çıxmasını strateji itki kimi qiymətləndirir”.
R.Bayramovun fikrincə, əslində, Volodinin sadaladığı risklərin müəyyən hissəsi iqtisadi reallıqlara əsaslanır: “Ermənistan iqtisadiyyatında Rusiyanın payı hələ də kifayət qədər böyükdür. Enerji sektorunda, ticarət dövriyyəsində və əmək miqrasiyası sahəsində Moskvanın təsiri əhəmiyyətli olaraq qalır. Yüz minlərlə erməninin Rusiyada işləməsi və ölkəyə göndərdiyi vəsaitlər Ermənistan iqtisadiyyatının vacib gəlir mənbələrindən biridir. Bu baxımdan, Rusiyanın mümkün məhdudlaşdırıcı addımları qısamüddətli perspektivdə Ermənistan üçün ciddi iqtisadi çətinliklər yarada bilər. Lakin məsələnin digər tərəfi də mövcuddur. Ermənistan rəhbərliyi başa düşür ki, uzunmüddətli perspektivdə ölkənin yalnız bir güc mərkəzindən asılı vəziyyətdə qalması strateji risklər yaradır. Ona görə də Paşinyan hakimiyyəti Rusiyadan strateji asılılığın azaldılması siyasətini həyata keçirməyə çalışır. Bunun əsas səbəblərindən biri də Ermənistan cəmiyyətində Moskvanın regiondakı siyasətinə qarşı artan narazılıqdır. Xüsusilə son illərdə baş verən regional proseslər erməni ictimaiyyətində Rusiyaya inamı zəiflədib. Məhz buna görə Paşinyan hakimiyyəti xarici siyasətdə diversifikasiya kursunu davam etdirməyə çalışır.
Rusiya isə təbii olaraq bu siyasəti qəbul etmək istəmir və təzyiq göstərir. Lakin bu təzyiqlər indiki mərhələdə Paşinyan hakimiyyətini birbaşa devirməkdən daha çox onun siyasi manevr imkanlarını məhdudlaşdırmaq və Ermənistanı öz geosiyasi xəttinə qaytarmaq cəhdidir. Bununla belə, iqtisadi təzyiqlərin artması ölkə daxilində sosial narazılığı gücləndirə və siyasi sabitliyə təsir göstərə bilər. Əgər Ermənistan iqtisadi itkiləri kompensasiya edəcək alternativ bazarlar və tərəfdaşlar tapa bilməsə, hökumət daxili təzyiqlərlə üzləşəcək. Odur ki, Ermənistan hazırda mürəkkəb geosiyasi seçim qarşısındadır deyə bilərik. Bir tərəfdə Rusiyanın təqdim etdiyi ənənəvi iqtisadi və təhlükəsizlik asılılıqları, digər tərəfdə isə Qərblə inteqrasiya perspektivləri dayanır. Qarşıdakı dövr İrəvanın bu balansı necə qura biləcəyini və xarici təzyiqlər fonunda daxili siyasi sabitliyi necə qoruya biləcəyini müəyyən edəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
