TRIPP layihəsi Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh sazişinin lövbəridir.
Bu sözləri ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio Senatda xarici əlaqələr komitəsində dinləmələr zamanı deyib. O bildirib ki, bu, əslində lövbərdən daha artıqdır və inqilabi xüsusiyyətə malikdir: “Beləliklə, biz hazırda bu işdə çox fəal iştirak edirik. Biz, sözün əsl mənasında, müqaviləni imzaladıq və bu bizə özəl sektorun, Amerika maraqlarının xeyrinə, eləcə də Ermənistan, Azərbaycan və digər regional ölkələrin xeyrinə Amerika şirkətlərinin investisiya qoymasına imkan verəcək və ümid edirik ki, bizi stimullaşdıracaq”.
Marko Rubio Ermənistana səfəri zamanı müvafiq layihənin paraflandığını xatırladıb.
Xatırladaq ki, mayın 26-da Ermənistan ilə ABŞ arasında TRIPP layihəsi üzrə strateji əməkdaşlığa dair çərçivə sazişi paraflanıb. ABŞ Senatının Xarici Əlaqələr Komitəsinin üzvü, senator Stiv Deyns isə hesab edir ki, məhz yaradıcı düşüncə danışıqlardakı bəzi daha mürəkkəb məsələlərin həlli olaraq TRIPP marşrutunun yaradılmasına gətirib çıxardı: “Layihə təkcə Ermənistan və Azərbaycan üçün deyil, həm də bir çox qonşu ölkələr üçün xeyir vəd edir”. Ekspertlər isə hesab edir ki, Cənubi Qafqazda geoiqtisadi proseslərin sürətlə transformasiya olunduğu hazırkı mərhələdə nəqliyyat-kommunikasiya layihələri beynəlxalq əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən biri kimi çıxış edir. Bu baxımdan Azərbaycan ilə ABŞ arasında formalaşmış strateji tərəfdaşlıq münasibətləri regional logistika təşəbbüslərinin, xüsusilə TRIPP layihəsinin perspektivləri üçün mühüm siyasi və iqtisadi zəmin yaradır. Azərbaycan ilə ABŞ arasında imzalanmış tərəfdaşlıq sənədlərində nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı regional sabitlik, iqtisadi inteqrasiya və enerji təhlükəsizliyinin vacib elementi kimi qiymətləndirilir. Bu yanaşma Azərbaycanın tranzit potensialının artırılması, alternativ logistika marşrutlarının formalaşdırılması və beynəlxalq ticarətin şaxələndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Xüsusilə Cənubi Qafqaz regionunun Avropa ilə Asiya arasında körpü rolunu gücləndirməsi həm ABŞ-ın regional iqtisadi maraqlarına, həm də Azərbaycanın nəqliyyat habı kimi mövqeyinin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Azərbaycan-ABŞ əməkdaşlığı regionda iri logistika və nəqliyyat layihələrinə beynəlxalq maliyyə institutlarının marağını artırır. Bu amil TRIPP çərçivəsində planlaşdırılan nəqliyyat marşrutlarının modernləşdirilməsi və yeni infrastrukturun qurulması baxımından əlverişli şərait yaradır. Azərbaycanın coğrafi mövqeyi layihə üçün mühüm üstünlük hesab olunur. Ölkənin Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat xətlərinin kəsişməsində yerləşməsi TRIPP marşrutlarının iqtisadi səmərəliliyini artıran əsas faktorlardandır. Digər tərəfdən, regional nəqliyyat kommunikasiyalarının bərpası siyasi proseslərlə paralel şəkildə sürətlənib. 2025-ci ilin noyabrında Azərbaycan və Gürcüstan marşrutu ilə hərəkət edən qatarın Ermənistana çatması beynəlxalq analitiklər tərəfindən regionun blokadadan faktiki çıxışı kimi qiymətləndirilir. TRIPP layihəsi münaqişə risklərini azaldan və Cənubi Qafqazı qlobal sistemə inteqrasiya edən strateji platformadır. ABŞ-dan alınan dəstək Ermənistana onilliklərdir davam edən təcriddən çıxmaq, daxili istehsalı xarici bazarlara çıxarmaq və büdcəyə sabit tranzit gəlirləri cəlb etmək imkanı verir. Logistik və enerji diversifikasiyası isə İrəvanın beynəlxalq arenada manevr imkanlarını genişləndirərək, onu regional arxitekturanın aktiv iştirakçısına çevirir.
Samirə SƏFƏROVA
