ABŞ və İran nümayəndə heyətləri Pakistanın paytaxtı İslamabadda görüşdülər. Şənbə günü başlayan danışıqlar 21 saat davam etdi. Tərəflər razılığa gəlmədən masadan ayrıldılar. Bazar günü səhər saatlarında başa çatan danışıqlar zamanı ABŞ-ın vitse-prezidenti Vens prezident Trampla 5-6 dəfə danışıb. Onlar həmçinin dövlət katibi Marko Rubio, müdafiə naziri Pit Heqset, maliyyə naziri Skott Bessent və CENTCOM komandanı general Bred Kuperlə də əlaqə saxlayıblar.
“Axios”un məlumatına görə, Vens ABŞ və İranın 21 saat ərzində "ciddi danışıqlar" apardıqlarını, lakin aradakı uçurumu aşa bilmədiklərini bildirib. "Bu, İran üçün ABŞ-dan daha pis xəbərdir. Qırmızı xətlərimizin nə olduğunu çox aydın şəkildə bildirdik... və onlar şərtlərimizi qəbul etməməyi seçdilər" – deyə Vans bildirib.
O, bildirib ki, ABŞ İrandan nüvə silahı əldə etmək və ya onu sürətlə istehsal etmək üçün vasitələrə sahib olmaq məsələsində uzunmüddətli "müsbət öhdəlik" istəyir. "Biz hələ bunu görməmişik, amma ümid edirik ki, görəcəyik", - deyə o bildirib.
Vens iddia edib ki, ABŞ "olduqca çevik və barışdırıcı" olub və "xoş niyyətlə" danışıqlar aparıb, lakin əhəmiyyətli irəliləyiş əldə etməyib. Dörd dəqiqəlik mətbuat konfransından dərhal sonra Vens İslamabaddan Vaşinqtona yola düşüb.
ABŞ tərəfi danışıqlarda yekun razılaşma gözləmirdi, lakin danışıqların davam etdirilməsi üçün kifayət qədər təkan yaranacağına ümid edirdi. Vensin qısa açıqlamaları bu baxımdan o qədər də nikbinliyi əks etdirmirdi, lakin o, ABŞ-ın danışıqlar masasından uzaqlaşdığını da demədi.
İran tərəfi isə danışıqların dalana dirənməsinin əsas səbəbi kimi ABŞ-ın mövqeyini göstərir. İddia olunur ki, Vaşinqton müharibə zamanı hərbi yolla əldə edə bilmədiyi nailiyyətləri diplomatik masada tələb edir. Bu tələblər Tehran tərəfindən "həddindən artıq" hesab edilib və ortaq çərçivənin yaradılmasına mane olub.
İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bekayi kritik danışıqların pərdəarxası təfərrüatlarını açıqlayıb. Bekayi danışıqların 40 günlük müharibədən sonra ABŞ-a qarşı dərin inamsızlıq və şübhə atmosferində keçdiyini bildirərək, tək bir görüşdə heç bir nəticənin əldə edilməməsinin təbii olduğunu və heç kimin bunu gözləmədiyini deyib.
Sözçü əlavə edib ki, İran və ABŞ bəzi məsələlərdə qarşılıqlı razılığa gəliblər, lakin 2-3 əsas məsələdə ciddi fikir ayrılıqları səbəbindən yekun razılığa gəlmək mümkün olmayıb.
Bu arada, İranın dövlət televiziya kanalı Press TV bildirib ki, danışıqlar Hörmüz boğazına nəzarət və Tehranın dinc nüvə enerjisi proqramı hüququ məsələləri ilə bağlı dalana dirənib. İran nümayəndə heyətinin müxtəlif təşəbbüslər vasitəsilə ABŞ tərəfini ortaq bir çərçivəyə yönəltməyə çalışdığı iddia edilərkən, ABŞ tərəfinin sərt tələblərinin ortaq bir çərçivə və razılaşmanın formalaşmasına mane olduğu iddia edilir.
Tehran administrasiyasında belə bir fikir hakimdir ki, ABŞ-ın qeyri-real və birtərəfli qazanc hədəfləyən tələbləri səbəbindən yeni danışıqlar mərhələsinə ehtiyac yoxdur. Hazırda iki ölkə arasında heç bir diplomatik təmas gözlənilmir.
Bu danışıqlar 1979-cu il İslam İnqilabından bəri ABŞ və İran arasında ən yüksək səviyyəli üzbəüz görüş idi. Lakin Tramp daha sonra danışıqların əhəmiyyətini azaldaraq ABŞ-ın artıq müharibədə qalib gəldiyini iddia edib.
Tahir TAĞIYEV
