Tural İsmayılov: “Putinin qəzəbli tonu həm də Rusiyanın strateji tükənmə mərhələsinə daxil olmasının göstəricisidir”
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Avropada gərginliyi daha da artıracaq açıqlamalar verib. Onun fikirləri bəzi ölkələr arasında narahatlığa səbəb olub. Belə ki, Avropadakı bəzi aktorların və liderlərin Rusiyanın zəifləməsindən faydalanmaq ümidi ilə ABŞ-dakı Bayden administrasiyasının siyasətində iştirak etdiyini söyləyən Putin Avropa ölkələrini sərt ifadələrlə təhqir edib:
“Kiçik Avropa donuzları ölkəmizin dağılmasından faydalanmaq ümidi ilə Bayden administrasiyasının işlərində iştirak ediblər”.
Putin iddia edib ki, bu ölkələr keçmişdə itirdiklərini geri qaytarmağa çalışırlar. O bildirib ki, Avropadakı bəzi dairələr qisas hissi ilə hərəkət edir.
O həmçinin qeyd edib ki, Qərb ölkələri ilə diplomatik səylər uğursuz olarsa, Rusiya Ukraynaya hücumlarını davam etdirəcək: “Təhlükəsizlik məqsədləri üçün silahsızlaşdırılmış zonaların genişləndiriləcək və bu proses qətiyyətlə davam etdiriləcək. Qərb dialoqdan imtina edərsə, tarixi ərazilərimizi hərbi yolla geri alacağıq”.
Maraqlıdır, Putini cəsarətləndirən, bu cür qətiyyətli fikir səsləndirməyə vadar edən nələrdir? Yoxsa hazırkı vəziyyətin çətinliyindən qəzəblənib belə açıqlamalar verib?
“Rusiya prezidentinin son açıqlamaları Kreml rəhbərliyinin özünü güclü göstərmək cəhdindən daha çox, dərin strateji narahatlığın və siyasi təcridin yaratdığı psixoloji gərginliyin əlamətidir”
Siyasi şərhçi Tural İsmayılov “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, Rusiya prezidentinin son açıqlamaları Kreml rəhbərliyinin özünü güclü göstərmək cəhdindən daha çox, dərin strateji narahatlığın və siyasi təcridin yaratdığı psixoloji gərginliyin əlamətidir. Putinin Avropa ölkələrini təhqir etməsi emosional reaksiya kimi görünə bilər, lakin əslində bu, Moskvanın uzun müddətdir itirdiyi geosiyasi çəkini bərpa edə bilməməsinin yaratdığı qəzəbin ifadəsidir: “Rusiya iqtisadiyyatı sanksiyaların təsiri altında daralır, texnoloji asılılıq artır, hərbi itkilər çoxalır və Kreml bu reallığı ört-basdır etmək üçün daha sərt ritorikaya sığınır. Bu, zəifliyin güc kimi təqdim edilməsi strategiyasının klassik nümunəsidir.
Putinin “tarixi ərazilərimizi hərbi yolla geri alacağıq” kimi iddiaları həm təhlükəli, həm də qeyri-real siyasi fantaziyadır. Rusiya artıq Ukraynada sürətli qələbə əldə edə bilməyəcəyini anlayıb və bu səbəbdən ritorikanı sərtləşdirərək Qərbi danışıqlara məcbur etməyə çalışır. O düşünür ki, Qərbdə siyasi yorğunluq fonunda aqressiv bəyanatlar müəyyən yumşalma yarada bilər. Lakin reallıq bunun əksini göstərir: bu cür çıxışlar Avropada təhlükəsizlik narahatlıqlarını artırır və NATO-nun daha sərt mövqeyinə səbəb olur.
Putinin Avropanı təhqir etməsi həm də daxili auditoriyaya hesablanmış mesajdır. Kreml uzun illərdir ki, “xarici düşmən” narrativi üzərində siyasi “legitimlik” qurur və ölkədəki iqtisadi-sosial problemlərin məsuliyyətini Qərbin üzərinə atmağa çalışır. Bu “legitimlik” real ictimai dəstəyə deyil, qorxu, təbliğat və informasiya manipulyasiyasına söykənən idarəçilik modelidir. Məhz buna görə də Putin sərt bəyanatlarla daxili auditoriyanı səfərbər etməyə, diqqəti real problemlərdən yayındırmağa çalışır.
Eyni zamanda, Rusiya rəhbərliyi Qərbin Ukraynaya yardım tempindəki dalğalanmaları özünə fürsət kimi görür. Kreml hesab edir ki, ABŞ və Avropa daxilində siyasi parçalanma dərinləşərsə, Ukraynaya dəstək zəifləyəcək və Moskva daha sərfəli şərtlərlə masaya otura biləcək. Bu səbəbdən Putin ritorikanı radikallaşdıraraq psixoloji üstünlük yaratmağa çalışır. Lakin bu cəhdlər Rusiyanın mövqeyini gücləndirmir, əksinə, onun təcridini daha da dərinləşdirir”.
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, Putinin qəzəbli tonu həm də Rusiyanın strateji tükənmə mərhələsinə daxil olmasının göstəricisidir. Müharibə uzandıqca Moskvanın resursları azalır, iqtisadiyyat hərbi yükü daşımaqda çətinlik çəkir və Kreml bu zəifliyi ört-basdır etmək üçün ritorikanı daha da sərtləşdirir. Bu, emosional reaksiyanın siyasi strategiya kimi təqdim edilməsidir: “Nəticə etibarilə, Putinin son açıqlamaları nə güc nümayişidir, nə də strateji üstünlüyün ifadəsi. Bu, daha çox təcridin, iqtisadi çətinliklərin, hərbi uğursuzluqların və beynəlxalq arenada itirilmiş nüfuzun yaratdığı təzyiqin nəticəsidir. Rusiya bu ritorika ilə özünü güclü göstərməyə çalışsa da, əslində, bu cür bəyanatlar Moskvanın zəifləyən mövqeyini daha aydın şəkildə ortaya qoyur”.
Günel CƏLİLOVA
