Könül İsmayılova: “Bu oyun səbəbindən intihar edənlər əsasən 12-16 yaş arası yeniyetmələrdir”
Uşaqların tərbiyəsində, onların dünyagörüşünün formalaşmasında oyunların böyük rolu var. Müasir uşaqları oyunlar və oyuncaqlar o qədər də maraqlandırmır.
Onları daha çox mobil telefonlar, kompüter oyunları və internet cəlb edir. Ancaq uşaqların bu cür yüklənməsi, gerçəkdə təsadüf olunmayan, kompüter arxasında qəddarlığı, sərtliyi təbliğ edən oyunlara meylli olması gələcəkdə bir çox fəsadlara yol aça bilər. Çünki ilk baxışdan adi əlyəncə kimi görünən virtual oyunlar əslində uşaqları bataqlığa sürükləyir. Məlumdur ki, hazırda “Mavi balina” adlı virtual oyun var və bu oyun insanların kabusuna çevrilib.
“Mavi Balina” nə balıq, nə də quşdur, heç kimin etibarlı şəkildə qarşılaşmadığı nisbətləri şişirdən "qatil" oyundur. Bu, iştirakçıların irəliləmək üçün tədricən məşğul olmalı olduğu onlayn “cəsarətlər” ardıcıllığıdır. Bunlara dərinizin üzərinə mavi balina şəkli cızmaq və binalardan tullanmaq daxildir. Bu oyunu oynayanların bir qisminin ya sinir sistemi pozulub, ya da intihar edir. Belə ki, oyunda iştirakçılardan 50 gün ərzində 50 tapşırığı yerinə yetirmələri tələb olunur. Başlanğıcda "Gecənin bir vaxtı oyan" və ya "Bir qorxu filmi izlə" kimi zərərsiz görünən tapşırıqlar verilir. Günlər keçdikcə tapşırıqlar daha çox zorakılıq və psixoloji təzyiq ehtiva etməyə başlayır. Qeyd etdiyimiz kimi, oyun 50 təlimatdan ibarətdir və son təlimatda oyunçudan intihar etməsi istənilir. Oyunun xarakteri gəncləri cəlb edərək onlara yüngül işlər tapşırıb, sonda intihara sövq etməkdir. Təəssüf ki, bu oyun ölkəmizdə də oynanılır, hər il bir neçə yeniyetmə “mavi balina”nın qurbanı olur.
“Mavi balina” oyununun sonuncu 50-ci missiyasında intihar etmək tələb olunur, intiharı ona mükafat kimi təqdim edirlər”
Psixoloq Könül İsmayılova “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, uşaqların virtual dünyaya ifrat dərəcədə meyl etməsi valideynləri narahat etməlidir: “Bu cür təhlükəli oyunları sosial şəbəkədə rahat şəkildə yükləmək olur. Sosial şəbəkədə tanımadığı bir şəxsdən mesaj gəlir ki, bir oyun oynamaq istəyirsən? Əgər ona “bəli” cavabı verilsə, artıq tələyə düşmüş sayılır. Başlayırlar ona sıra ilə 50 tapşırıq, vəzifə verməyə. Vəzifələr də elədir ki, həmin tapşırıqları idarə edən şəxsə sübut etməlisən. Misal üçün, orada deyir ki, əlinin içinə, ya da barmaq ucuna ülgüclə cızıqlar at, onun şəklini çək, göndər. Yaxud ağ kağızda ölümün şəklini təsvir et göndər ki, səndən razı qalım. Uşaq başlayır özünü ona sübut etməyə. Beləcə, səviyyələri keçə-keçə gedir. Məqsəd odur ki, bu hal ona adi gəlsin, özgüvən yaransın. 15-cı missiyadan sonra uşaqları, yeniyetmələri gecə saat 4 radələrində oyadıb, qorxulu mahnılar, əcaib səslərdən ibarət musiqi dinlətməyə, videolar izlətməyə başlayırlar. Uşağı həmin saatda oyadıb ayaq üstdə saxlayırlar. Hətta bəzi missiyalarda deyir ki, evin yaxınında olan dəmir yoluna get, uzan relsin üzərinə və qatar gəlib çatana yaxın oradan dur. Risq etməyi, intihara hazırlaşmağı öyrədir. Oyunun sonuncu 50-ci missiyasında intihar etmək tələb olunur. İntiharı ona mükafat kimi təqdim edirlər. Bu oyun səbəbindən intihar edənlər əsasən 12-16 yaş arası yeniyetmələrdir. Valideyn övladının bədənindəki cızıqlara, izlədiyi sosial şəbəkələrə diqqət etməlidir. Amma elə etmək lazımdır ki, uşaq bunu hiss etməsin. Valideynlər uşaqları ilə vaxt keçirməli, mükafatlandırmalıdır. Cəzalandırma metodu təbii ki, psixologiyanın təlim-tərbiyə metodları arasında var. Amma həddən artıq istifadə məqsədəuyğun deyil. Yaxud valideyn özü uşağı uzaqlaşdırır. Hər hansı bir məsələdə deyir ki, bu sənlik deyil, get otağına, sən nə bilirsən ki, bu nədir? Çox zaman da onları bayıra qoymurlar ki, qoy otursun gözümün qabağında, kompüterlə məşğul olsun. Bu da yanlışdır. Əslində uşaq bayıra çıxmalı, yoldaşları ilə oynamalıdır ki, enerjisini xərcləsin. Uşaq dostları ilə qaynaşmırsa, özlünə qapalıdırlarsa, bunu hiss edən valideyn dərhal şübhələnməlidir. Onları həkimə, psixoloqa, nevroloqa mütləq dərəcədə göstərmək lazımdır. Uşaqlar daxili aləmlərində iradə zəifliyinə düçar olduqları zaman bu kimi oyunlara, şüuraltı manipulyasiyalara əsir düşərək özlərinə zərər yetirə bilərlər".
Günel CƏLİLOVA
