Son günlər Gürcüstan hökumətinin Bakı-Tbilisi-Qars (BTQ) dəmir yolu marşrutunun “tezliklə açılacağı” ilə bağlı açıqlaması ictimai müzakirələrə səbəb olub. İlk baxışdan bu ifadə çaşdırıcı görünür, çünki BTQ dəmiryolu xətti artıq 30 oktyabr 2017-ci ildən rəsmi olaraq istismardadır və illərdir yük daşımaları həyata keçirilir.
Bu səbəbdən mövcud xəbərin mahiyyətini düzgün anlamaq üçün “açılış” anlayışının hansı kontekstdə işlədildiyini təhlil etmək vacibdir.
Gürcüstanın iqtisadiyyat naziri Mariam Kvrivişvilinin açıqlamaları göstərir ki, söhbət xəttin sıfırdan istifadəyə verilməsindən yox, onun yeni mərhələsinin və ya funksional genişlənməsinin rəsmi təqdimatından gedir. Nazir BTQ-nin həm Gürcüstan, həm də bütövlükdə region üçün strateji əhəmiyyət daşıdığını vurğulamaqla yanaşı, ölkənin tranzit rolunun gücləndirilməsi məqsədilə yaxın vaxtlarda Gürcüstan Dəmir Yollarına 1 milyard lari həcmində investisiya yatırılacağını bildirib. Bu fakt onu göstərir ki, əsas prioritet xəttin texniki və logistika imkanlarının artırılmasıdır.
Məlumdur ki, BTQ 2017-ci ildə istismara verilsə də, ilkin mərhələdə məhdud ötürücülük qabiliyyəti ilə fəaliyyət göstərib. Sonrakı illərdə Axalkalaki hissəsində yenidənqurma işləri aparılıb, Gürcüstan və Türkiyə ərazilərində texniki modernizasiya həyata keçirilib və yük daşımalarının həcminin artırılması istiqamətində addımlar atılıb. Məqalədə qeyd edilən və 2026-cı ilin əvvəlinə qədər ötürücülük qabiliyyətinin üç dəfəyə qədər artırılması ehtimalı da məhz bu modernizasiya prosesinin davamı kimi qiymətləndirilməlidir. Belə olan halda “açılış” anlayışı genişləndirilmiş və gücləndirilmiş mərhələnin rəsmi istifadəyə verilməsi mənasını daşıyır.
Digər mühüm məqam sərnişin daşımaları ilə bağlıdır. BTQ xətti əsasən yük daşımaları üçün aktiv istifadə edilsə də, Bakı- Tiflis sərnişin qatarları pandemiya səbəbindən 2020-ci ildən dayandırılıb və indiyədək bərpa olunmayıb. Son illər həm Azərbaycan, həm də Gürcüstan tərəfi bu marşrutun yenidən işə salınmasını müzakirəyə çıxarır və bunu sosial-iqtisadi baxımdan vacib hesab edir. Mediada “açılış” ifadəsinin işlədilməsi çox vaxt məhz sərnişin daşımalarının bərpası ilə əlaqələndirilir. Bu isə ictimaiyyət üçün BTQ-nin “yenidən açılması” kimi təqdim oluna bilər, halbuki, söhbət xəttin yeni funksional imkanının istifadəyə verilməsindən gedir.
Beləliklə, mövcud məlumatların təhlili göstərir ki, BTQ dəmir yolu artıq fəaliyyət göstərən bir layihədir və hazırkı müzakirələr onun bağlanıb-açılması ilə deyil, inkişaf mərhələsi ilə bağlıdır. Gürcüstan hökumətinin açıqlamaları daha çox modernləşmə, ötürücülük qabiliyyətinin artırılması, yeni infrastruktur elementlərinin istismara verilməsi və sərnişin daşımalarının bərpası kontekstində başa düşülməlidir. Sözügedən açıqlama konkret olaraq BTQ-nin öteücülük gücünün üç dəfə artırılmasını nəzərdə tutan layihənin açlışını nəzərdə tutur. Bu yanaşma BTQ-nin regional nəqliyyat dəhlizi kimi rolunun daha da möhkəmlənəcəyini və Cənubi Qafqazın tranzit imkanlarının genişlənəcəyini göstərir.
Akif NƏSİRLİ
