Məlum olduğu kimi, İranın ali dini liderinin xarici işlər üzrə müşaviri Əli Əkbər Vilayəti Ermənistanın İrandakı səfiri Qriqor Akopyanla görüşündə bildirib ki, Qafqaz üçün "Tramp marşrutu" praktik olaraq Zəngəzur dəhlizi ilə eynidir, yalnız adı dəyişdirilib.
İran rəsmisi bildirib ki, Tehran regional sərhədlərdə hər hansı bir dəyişikliyi rədd etdiyi üçün əvvəldən Zəngəzur dəhlizinə qarşı çıxıb. Bu arada, Ermənistanın İrandakı səfirliyinin həftəsonu keçirilən görüşlə bağlı açıqlamasında İran rəsmisinin iddiaları yer almayıb.
Səfirlik yalnız Əli Əkbər Vilayətinin Ermənistan və Azərbaycan arasında münasibətlərin normallaşdırılmasına və regional sabitliyin təşviq edilməsinə yönəlmiş səyləri alqışladığını bildirib. Qeyd olunur ki, səfir Akopyan “Tramp marşrutu”na toxunub və İran rəsmisinə İrəvanın Tehranın rabitə kanallarının açılması ilə bağlı mövqeyini yüksək qiymətləndirdiyini çatdırıb. Səfirliyin məlumatında bildirilir: “Səfir Akobyan vurğulayıb ki, “Tramp marşrutu” dövlətlərin ərazi bütövlüyü, suverenliyi, yurisdiksiyası və qarşılıqlılığı prinsipləri əsasında həyata keçiriləcək və regional əlaqə və iqtisadi inkişaf üçün geniş imkanlar yaradacaq. Ermənistan səfiri bir daha təsdiqləyib ki, İrəvan Tehranın yuxarıda qeyd olunan prinsiplərə qeyd-şərtsiz hörmətlə yanaşmaqla bağlı birmənalı mövqeyini yüksək qiymətləndirir və dost İranın təhlükəsizliyini və siyasi həssaslığını qarşılıqlı olaraq nəzərə alır”. Ermənistan hakimiyyəti müntəzəm olaraq Azərbaycanı Zəngəzur vasitəsilə Naxçıvanla birləşdirən yolun bu layihəyə şübhə ilə yanaşan Moskva və Tehran üçün də faydalı olduğunu bildirir. Xüsusilə İranın ruhani rəhbərliyinin nümayəndələri “Tramp marşrutu”na sərt reaksiya verirlər, həmin ölkənin prezidenti və xarici işlər naziri isə öz fikirlərini daha yumşaq ifadə ediblər. Ermənistan səfiri ilə görüş zamanı İranın ali liderinin müşaviri həmçinin iddia edib ki, dəhliz NATO-nun Şimali İranda mövcudluğuna imkan yarada bilər və bu da Şimali İran və Cənubi Rusiya üçün ciddi təhlükəsizlik riskləri yarada bilər. Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyi buna cavabında İrəvanın mövqeyinin məlum olduğunu bildirib və səfirliyin görüşlə bağlı bəyanatını rəhbər tutmağa çağırıb. O da qeyd edilir ki, Ermənistan hakimiyyəti “Tramp marşrutu”nun dəhliz olduğunu qəbul etmir. Onlar Zəngəzurdan keçən yolun ərazi bütövlüyü, suverenlik, yurisdiksiya və dövlətlərin qarşılıqlılığı prinsipləri əsasında fəaliyyət göstərəcəyində israr edirlər. Ermənistan parlamentinin sədr müavini Ruben Rubinyan bildirir: “Xeyr, TRIPP Zəngəzur dəhlizi ilə eyni deyil. İranın mövqelərinə gəldikdə isə, biz iranlı tərəfdaşlarımızla daim əlaqə saxlayırıq və həssaslıqlarını nəzərə alaraq onları hadisələrin inkişafları barədə məlumatlandırırıq”.
Rubinyan bildirib ki, Ermənistan tərəfi İran tərəfi üçün bu məsələdə narahatlığa heç bir səbəb olmadığına inanır: “Biz qonşularımızın bütün həyati əhəmiyyətli maraqlarını nəzərə alırıq və İrana gəldikdə isə, bu maraqlar ümumiyyətlə Ermənistanın maraqları ilə üst-üstə düşür, narahat olmağa heç bir səbəb olmadığını düşünürük. Və bu baxımdan, ümumiyyətlə, bütün tərəfdaşlarımızla əlaqə saxlayırıq və İran Xarici İşlər Nazirliyinin bu məsələdə həqiqətən də heç bir dəhliz məsələsinin olmadığını və İranın "qırmızı xətləri"nin də nəzərə alındığını dəfələrlə bildirməsindən məmnunuq". Tehrandan narahatlıqlar səslənsə də, Moskva tərəfdaşlarının Rusiyanın iştirakı olmadan “Tramp marşrutu”nu həyata keçirə bilməyəcəyini bəyan edir. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin MDB ölkələri üzrə Dördüncü Departamentinin direktoru Mixail Kaluginin sözlərinə görə, Rusiyanın iştirakı üçün kifayət qədər əsas var. Rusiya rəsmisi vurğulayıb ki, Ermənistanda fəaliyyət göstərən dəmir yolu Rusiya şirkəti tərəfindən idarə olunur: “Rusiya Dəmir Yolları”nın törəmə müəssisəsi olan “Cənubi Qafqaz Dəmir Yolları” şirkətimiz Ermənistanın dəmir yolu şəbəkəsini idarə etmək üçün konsessiyaya malikdir. Bölgə Rusiya dəmir yolu xətlərindən istifadə edir. Marşrut əsasən sərhədçilərimizin məsuliyyət ərazisindən keçəcək”. Amma Rubinyan bildirib ki, bu gün rusların “Tramp marşrutu” layihəsində iştirakları ilə bağlı heç bir müzakirə aparılmır. Ermənistan rəsmilərinin sözlərinə görə, TRIPP marşrutu boyunca dəmir yolları, elektrik xətləri, qaz və neft boru kəmərləri və kabellər də daxil olmaqla müxtəlif rabitə infrastrukturları fəaliyyət göstərəcək: “Baş nazirin elan etdiyi kimi, dəmir yolu Sovet dövründə mövcud olan marşrut üzrə Sünikdən keçəcək”. Qeyd edək ki, Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan TRIPP-in tikintisinə gələn il başlanacağını açıqlayıb. Noyabr ayında ABŞ nümayəndələri Bakı, İrəvan və Tiflisdə marşrutla bağlı müzakirələr aparıblar. Vaşinqtonda ABŞ prezidenti Donald Trampın iştirakı ilə imzalanan bəyannaməyə əsasən, Ermənistan Azərbaycanla Naxçıvan arasında maneəsiz əlaqəni təmin etməyi öhdəsinə götürür. Bunun qarşılığında isə Ermənistana beynəlxalq və regional kommunikasiyalardan faydalanmaq vəd edilir. Azərbaycan TRIPP-in Orta Dəhlizin mühüm seqmentlərindən birinə çevriləcəyini bildirib.
Samirə SƏFƏROVA
