Avropa deyir Ukrayna münaqişəsi bitdi, Putin deyir təzə başlayır...
Yaxın zamanda Ukrayna konflikti nizamlana bilər. Bunu Almaniya kansleri Fridrix Merz deyib. O bildirib ki, hazırda intensiv diplomatik işlər aparılır və bunun müsbət nəticələnəcəyini istisna etməyib: “İndi başlayan diplomatik proses ümid edirik ki, nəinki qarşıdakı həftələrdə davam edəcək, hətta bəlkə də başa çatacaq".
Lakin Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski hesab edir ki, Rusiya 2026-cı ildə genişmiqyaslı hərbi əməliyyatları davam etdirməyi planlaşdırır: “Moskvadan gələn il hərbi əməliyyatları davam etdirməyi planlaşdırdıqları barədə əlavə siqnallar eşitdik. Bu siqnallar yalnız bizim üçün deyil. Tərəfdaşlarımızın bunu görməsi vacibdir. Onların bunu nəinki görməsi, həm də cavab verməsi vacibdir, xüsusən Rusiyanın guya müharibəni bitirmək istədiyini tez-tez deyən ABŞ-dakı tərəfdaşlarımız. Lakin Rusiya tamamilə fərqli ritorikadan, fərqli siqnallardan istifadə edir və bunlar onların ordusundan gələn rəsmi əmrlərdir”.
Rusiya prezidenti Vladimir Putin isə qeyd edib ki, əgər dialoq mümkün olmazsa, Rusiya Ukraynadakı məqsədlərinə hərbi yolla, “tarixi torpaqlarının azad edilməsi” yolu ilə çatacaq. Putin bunu Berlində Ukrayna məsələsi ilə bağlı danışıqlardan iki gün sonra bəyan edib. Müdafiə Nazirliyinin genişləndirilmiş kollegiya iclasında Rusiya prezidenti vurğulayıb ki, Moskva buna baxmayaraq, münaqişənin kök səbəblərini diplomatik yolla aradan qaldırmağa üstünlük verir: “Əgər qarşı tərəf və onun xarici sponsorları əsaslı müzakirələrdən imtina etsələr, Rusiya tarixi torpaqlarını hərbi yolla azad edəcək. Təhlükəsizlik bufer zonasının yaradılması və genişləndirilməsi vəzifəsi də ardıcıl olaraq davam edəcək”. Rusiya prezidentinin sözlərinə görə, ötən il “xüsusi hərbi əməliyyatlar” baxımından uğurlu olub. Rusiya ordusu bütün cəbhə boyunca inamla irəliləyir və iri şəhərlər də daxil olmaqla təxminən 300 yaşayış məntəqəsini ələ keçirib”. Kreml lideri ABŞ ilə dialoqda irəliləyişi alqışlayaraq əlavə edib ki, eyni şeyi Avropanın böyük bir hissəsi üçün demək olmaz. O, həmçinin Avropada Rusiyanın hücuma hazırlaşdığına dair iddiaları da təkzib edib: “Mən dəfələrlə demişəm ki, bu, yalandır, cəfəngiyatdır”. Rusiya müdafiə naziri Andrey Belousov isə bildirib ki, Ukraynanın enerji infrastrukturuna Rusiyanın hücumları ölkənin elektrik enerjisi istehsalı gücünü yarıya endirib. Andrey Belousov gələn il hücumların tempini qorumaq və gücləndirmək niyyətində olduqlarını bildirib. Nazir öz növbəsində Avropanı münaqişənin həllini gecikdirməkdə günahlandırıb: “Eyni zamanda, Avropa liderlərinin və Kiyev rejiminin bu məsələni həll etməkdən yayınmaq cəhdlərini açıq şəkildə görürük. Söhbət ölkəmizin maksimum dərəcədə zəifləməsinə nail olmaq məqsədilə münaqişənin uzadılmasından gedir”. Daha əvvəl “The New York Times” qəzeti Berlində aparılan danışıqlar nəticəsində Ukrayna, ABŞ və Avropa nümayəndələrinin daha geniş atəşkəs sazişinin əsasını təşkil etməli olan iki sənəd üzərində razılığa gəldiyini bildirmişdi. Birincisi, təhlükəsizlik zəmanətlərini müəyyən edir: müttəfiqlər Ukraynaya hücum edilərsə, ona kömək etmək üçün qanuni olaraq öhdəlik götürürlər. Xüsusilə, ABŞ atəşkəsi izləmək və Rusiya qoşunlarının hər hansı hərəkətini əvvəlcədən aşkar etmək üçün kəşfiyyat imkanlarından istifadə etməyə borcludur.
İkinci sənəddə Amerika və Avropa qüvvələrinin Rusiyanın gələcəkdə Ukrayna ərazisini ələ keçirməsinin qarşısını almaq üçün Ukrayna ordusu ilə necə əməkdaşlıq edəcəyi ətraflı izah olunur. Eyni zamanda, Ukraynanı dəstəkləməyə hazır olan Avropa ölkələrinin qoşunları mümkün Rusiya təcavüzünə qarşı daha bir çəkindirmə təbəqəsi yaratmaq üçün cəbhə xəttindən uzaqda, ölkənin qərbində yerləşdiriləcək. Qəzet qeyd edir ki, tərəflər Berlində ən çətin məsələ - Donetsk vilayətinin taleyi ilə bağlı kompromisə gələ bilməyiblər. Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov Berlin danışıqlarının nəticələrindən xəbərsiz olduqlarını və Vaşinqtonun hazır olduqda Moskvaya məlumat verəcəyini gözlədiklərini söyləyib. Dmitri Peskov Rusiyanın Ukraynaya digər ölkələrin qoşun yerləşdirməsinə qarşı olduğunu vurğulayıb. “Bloomberg”in Putinin sülh planını rədd edəcəyi təqdirdə ABŞ-ın Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar hazırladığı barədə dərc etdiyi məlumata istinad edən Peskov deyib: “Bu cür planların Vaşinqtondakı bir sıra ofislərdə mövcud olması məlum bir faktdır. İstənilən sanksiyalar zərərlidir, onlar irəliləyişin qarşısını alır. Bu, göz qabağındadır”. Bu durumda Rusiya Avropa üçün təhlükə olduğunu inkar etsə də, Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Leyen bundan sonra Avropanın öz təhlükəsizliyinə görə məsuliyyət daşımalı olduğunu bəyan edib. Ursula fon der Leyen həmçinin qarşıdan gələn görüşdə Ukraynaya maliyyə dəstəyi üçün iki variant təklif etmək niyyətində olduğunu bildirib. Biri Kiyevə dondurulmuş Rusiya aktivləri ilə bağlı kömək təklif edəcək, digəri isə Aİ fondlarından kredit verəcək və onlar hansı yolu seçəcəklərinə qərar verməli olacaqlar: “Amma bir şey çox, çox aydındır. Bu Avropa ittifaqında Ukraynanın növbəti iki il üçün maliyyələşdirilməsi ilə bağlı qərar qəbul etməliyik. Dünənki sülh artıq yoxdur. Nostalji üçün vaxtımız yoxdur”. “Reuters” xəbər verir ki, Aİ ölkələri bu aktivlərdən istifadə edərək Ukraynaya kredit vermək barədə razılığa yaxınlaşıblar. Yalnız pulların əksəriyyətinin saxlanıldığı Belçika bütün hüquqi və maliyyə risklərini öz üzərinə götürmək istəmədiyi üçün buna qarşıdır.
Tahir TAĞIYEV
