Ermənistan hökumətinin gələn il keçiriləcək parlament seçkiləri ilə bağlı Avropa İttifaqından (Aİ) kömək istəməsi, qurumun xarici siyasət rəhbəri Kaya Kallasın məsələ ilə bağlı çıxışı İrəvanda geniş rezonns doğurub. Kallas Brüsseldə Aİ üzv ölkələrinin xarici işlər nazirləri ilə birlikdə Ermənistandan həmkarları Ararat Mirzoyan ilə görüşdən öncə deyib:
“Ermənistanda seçkilər yaxınlaşır və biz onlara kömək üçün neyləyə bilərik? Onlar Moldovaya göstərdiyimizə oxşar, xarici zərərli müdaxilə ilə mübarizədə kömək xahiş ediblər”.
Avropa diplomatı müzakirənin detallarını açmayıb. Mirzoyan isə görüşdən sonra jurnalistlərə İrəvanın seçkiqabağı Aİ-dən dəstək istəməsi barədə danışmayıb. Dediyinə görə, Avropa rəsmiləri ilə Ermənistan-Aİ tərəfdaşlığında bütün əsas uğurlar, Ermənistan və blokun 27 üzvünün üzləşdiyi hibrid təhdidlər götür-qoy edilib. İki həftə öncə Mirzoyan Brüsselə səfər edib, Kallas ilə birlikdə Ermənistanın Aİ ilə əlaqələrini dərinləşdirməyi hədəfləyən yeni “strateji gündəm” qəbul edilib. Kallas danışıqlardan sonra bildirib ki, Aİ Ermənistana əlavə 15 milyon avro yardım edəcək, bu məbləğin bir hissəsi Rusiyanın yaydığı dezinformasiyaya qarşı mübarizəyə xərclənəcək.Baş nazir Nikol Paşinyan, digər rəsmilər Moskvanı bu cür müdaxilədə açıq ittiham etməyiblər. Amma Kallasın açıqladığı seçki ilə bağlı yardım xahişi onların Aİ-nin iddiaları ilə razılaşdıqlarını göstərir. Ermənistanın bəzi müxalifətçiləri, Paşinyanın digər tənqidçiləri Avropa İttifaqını hakim “Vətəndaş müqaviləsi” partiyasının seçkini udmasına kömək üçün qarşıdan gələn seçkilərə müdaxilədə ittiham edirlər. Parlamentdəki “Hayastan” müxalifət alyansından deputat Qarnik Danielyan iddia edir ki, Paşinyan hökuməti Aİ-nin yeni maliyyəsindən iyun seçkisindən öncə müxalifət qüvvələrinə qarayaxma kampaniyalarına xərcləyəcək: “Bu hakimiyyətə qarşı çıxan hər kəsə Rusiya casusu damğası vurulur”. Aİ dəfələrlə Rusiyanın Moldova seçkilərinə müdaxilə etməsi iddiasını irəli sürüb, Moskva bunu qətiyyətlə rədd edib. Danielyan Ermənistanda eyni ssenarinin təkrarlanmasından qorxduğunu söyləyib. Paşinyan administrasiyası bu ilin əvvəlində Ermənistanın Aİ-yə daxil olma prosesinin başlandığını bildirən qanun qəbul edib. Rusiya rəsmiləri isə İrəvanın Aİ-yə üzvlük cəhdinin ağır iqtisadi nəticələri ilə bağlı xəbərdarlıq səsləndirirlər. Ermənistan İnqilab Federasiyasının – “Daşnaksütyun”un Ali Orqanının nümayəndəsi və müxalifətdəki “Hayastan” blokundan olan parlament üzvü İşxan Saqatelyan Kallasın açıqlamasının Avropanın Ermənistanın daxili işlərinə müdaxilə etməsinin təzahürü olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, yuxarıda qeyd olunan bəyanat açıq siyasi məqsədlər güdür: “Bura aşağıdakılar daxildir: müxtəlif bəhanələrlə seçkiqabağı dövrdə müxalifət siyasi qüvvələrinin fəaliyyətinin məhdudlaşdırılmasına, yatırılmasına və ya neytrallaşdırılmasına yol açmaq; Ermənistan vətəndaşlarının seçki iradəsinə və üstünlüklərinə təsir göstərmək. Əslində, Aİ nümayəndəsi ən həssas mərhələdə Ermənistandakı daxili siyasi proseslərə müdaxiləsini bəyan edir, vətəndaşların müstəqil seçim hüququna hörmət etmədən hakimiyyətin formalaşmasına birbaşa təsir göstərir. Bu, açıq şəkildə və heç bir örtük olmadan edilir. Biz bunu siyasi mövqelərindən asılı olmayaraq, bütövlükdə Ermənistan siyasi sisteminə ciddi zərbə vura biləcək son dərəcə təhlükəli bir prosesin başlanğıcı kimi qəbul edirik. Bu kimi bəyanatlar qanunsuzluğa, zorakılığa və siyasi təqiblərə “yaşıl işıq” yandırır. Buna görə də, Ermənistandakı bütün müxalif siyasi qüvvələri bu cür bəyanatlar və proseslərlə bağlı mövqelərini aydın və açıq şəkildə bildirməyə çağırırıq. Ermənistanda hakimiyyəti formalaşdıra biləcək yeganə varlıq Ermənistan xalqıdır və hər hansı bir xarici müdaxilə suverenliyimizə birbaşa hücumdur. Bununla yanaşı, üç faktı etiraf etməliyik. Birincisi, bu, xarici qüvvələrin Ermənistanın daxili işlərinə birbaşa müdaxiləsidir. İkincisi, rejim artıq xalqın dəstəyindən məhrum olduğunu, hətta dövlətin inzibati güc resurslarının öz uğurunu təmin etmək üçün yetərli olmadığını yaxşı bilir. Üçüncüsü, mövcud vəziyyəti nəzərə alaraq, onlar Moldova nümunəsini izləyərək xarici müdaxilə yolu ilə müxalifət qüvvələrinin qarşıdan gələn seçkilərdə iştirakını neytrallaşdırmağa hazırlaşırlar. Bu, Nikol Paşinyan hökumətinin demokratik müstəqilliyinin və suverenliyinin əsl mənzərəsidir. Əgər Əliyev və Ərdoğan tezliklə Nikol Paşinyanın onlardan regionda sabitlik və sülh yaratmağı xahiş etdiyini, Paşinyanın Ermənistanda uğur qazanmasını təmin etmək üçün onların köməyinə və dəstəyinə güvəndiyini elan etsələr, təəccüblənməyin”.
Ermənistan Respublika Partiyasının sədr müavini Armen Aşotyan bildirir ki, onların hakimiyyəti dövründə Ermənistan hökuməti seçki islahatlarını həyata keçirmək, şəffaflığı təmin etmək və seçkiləri təchiz etmək üçün Avropa İttifaqından maliyyə və texniki yardım alırdı və bununla da daha demokratik, azad və ədalətli seçki prosesinə töhfə verirdi: "Bu rejimin seçkilər ərəfəsində Aİ-yə müraciətini siyasi rəqiblərlə mübarizə aparmaq zərurəti ilə əsaslandırmaq cəhdi təkcə suverenlik və daxili işlərimizə açıq müdaxilə baxımından rüsvayçılıq deyil, həm də Avropa İttifaqı tərəfindən avtokrata misli görünməmiş dəstək aktıdır. Əgər əvvəllər Aİ Ermənistanda demokratiyanı maliyyələşdirirdisə, indi bu, diktaturadır". Erməni siyasi strateq Armen Badalyan qeyd edir ki, Ermənistanda keçiriləcək parlament seçkiləri Moldova ssenarisi üzrə keçiriləcək: “Aİ bu ssenarini Moldovada tətbiq etməyə və üstünlük verdiyi qüvvənin hakimiyyətə gəlməsini təmin etməyə müvəffəq olduğundan, eyni şey Ermənistanda da ediləcək". Badalyan qeyd edib ki, Maya Sandunun rəhbərlik etdiyi qüvvə müxtəlif taktikalardan, o cümlədən xaricdəki seçki məntəqələrində 120.000 səsin təmin edilməsi və bir neçə partiyanın seçki prosesindən kənarlaşdırılması ilə nəticədə səslərin 58 faizini qazanıb: “Bu, Moldova ssenarisi adlandırılıb və onun mahiyyəti hakim siyasi qüvvə üçün parlament çoxluğunu təmin etmək üçün ədalətsiz taktikalardan istifadə etməkdir. Rusiya orada istədiyi hakimiyyəti təmin etməyə çalışıb, lakin uğursuz olub. İndi eyni şey Ermənistanda da tətbiq olunacaq. Beləliklə, mahiyyət etibarilə Ermənistanın hakim partiyası Aİ rəhbərliyinə yuxarıda qeyd olunan taktikalar vasitəsilə hakimiyyəti qorumaqda dəstək vermələrini istəyib. Onlar heç bir ad çəkmirlər və onlar daim "hibrid müharibə"dən danışırlar, lakin onların Rusiyadan danışdıqları aydındır. Aydındır ki, nə Hindistan, nə Özbəkistan, nə də başqa heç bir ölkə Aİ-yə qarşı istənilən hökuməti formalaşdırmaq üçün münaqişəyə girməyəcək. Onlar ad çəkmirlər, amma Rusiyadan danışdıqları aydındır". Siyasi strateqin sözlərinə görə, Moldova ssenarisi baş verərsə, hakim partiyanın reytinqləri əhəmiyyətsizdir, çünki proses azad və ədalətli seçkilərin keçirilməsinə əsaslanmır: "Əgər müxalifət oyun qaydalarını dəyişdirməsə, Moldova ssenarisinə girsə, uduzacaq, çünki bu ssenari müəlliflərin əvvəlcədən planlaşdırdığından başqa heç bir nəticəyə imkan vermir. Aİ açıq şəkildə bildirir: sizin ölkənizdə parlamenti iniki tərkibdə qorumaq üçün bütün mümkün vasitələrdən istifadə edəcəyik, çünki onun Rusiya əleyhinə kursu bizim üçün faydalıdır. Onlar əslində bu hakim komandanı dəstəkləyəcəklərini deyirlər. Bu, Rusiya sərhədçilərini ölkədən çıxarmaqdır. Əgər başqa bir qüvvə hakimiyyətə gələrsə, bütün bunlar tərsinə çevrilə bilər. Hazırkı vəziyyətdə, 2026-cı il parlament seçkiləri ərəfəsində Ermənistan müxalifətinin iki variantı var: ya Moldova ssenarisinin bir hissəsi olmaq və ən yaxşı halda müxalifətdə qalmaq, ya da müttəfiqlər tapmaq. Hazırda İran, daha sonra isə Rusiya əsasən Ermənistanda qlobalist proqramların həyata keçirilməsinə qarşıdır. Bu ölkələrlə ittifaqda müxalifət, ilk növbədə, öz oyun qaydalarını irəli sürəcək, parlament seçkilərində qalib gələcək və hakimiyyətə gələcək. Əks təqdirdə, müxalifət Aİ, Böyük Britaniya, ABŞ, Türkiyə, Azərbaycan və İsrailə qarşı çıxa bilməyəcək. Müxalifətin yeganə seçimi fərqli bir oyun oynamaq, fərqli bir ssenari hazırlamaqdır. Amma başa düşdüyümüz qədəri ilə Ermənistandakı müxalifətin mübarizə aparmaq istəyi yoxdur: məlum olur ki, Ermənistandakı hökumət hakimiyyətdə qalmaq üçün, müxalifət isə müxalifət qalmaq üçün mübarizə aparır”.
Nahid SALAYEV
