Bəhruz Quliyev: “Bu, Moskvanı daha çevik və çoxvektorlu təhlükəsizlik modelinə keçməyə təşviq edir”
ABŞ tərəfindən yenilənmiş Milli Təhlükəsizlik Strategiyası açıqlanıb. Ağ evin açıqladığı 33-səhifəlik Milli Təhlükəsizlik Strategiyası (NSS) xəbərlərdə "Öncə Amerika" yanaşması ilə təqdim olunur, "ABŞ-nin dünya nizamını ayaqda saxladığı günlər bitdi" deyilir.
Sənəddə Avropa İttifaqı (Aİ) tənqid edilir, Rusiya ilə strateji sabitliyin bərpasından söz açılır. Bu isə Moskvada müsbət qarşılanıb.
Konqresin açıqladığı 3 min 86 səhifəlik Milli Müdafiə Qanunu (NDAA) isə Vaşinqtonun Avropadakı hərbi öhdəlikləri üzrə xərcləri bir həddə saxlamağı nəzərdə tutur. Eyni zamanda, kəşfiyyatın diqqəti Rusiyanın Çin və Şimali Koreya ilə hərbi əməkdaşlığına yönəldilir. Bu sənəddə Pekinin Moskva ilə əlaqələrinə də toxunulmur. Ancaq NDAA ABŞ kəşfiyyat qurumlarını Rusiya ilə Çin arasında hərbi əməkdaşlığı dəyərləndirməyə çağırır, buraya müdafiə ticarəti, birgə hərbi təlimlər, hərbi kəşfiyyat məlumatlarının paylaşılması da daxildir.
Göründüyü kimi, ABŞ Milli Təhlükəsizlik Strategiyasını dəyişdirir. Maraqlıdır, buna uyğun olaraq Rusiya da öz milli təhlükəsizlik strategiyasını dəyişəcəkmi?
“ABŞ-ın strategiyadakı dönüşü Moskvanın da öz konseptual xəritəsini yeniləməsi üçün real və strateji zərurət yaradıb”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən “SƏS” qəzetinin baş redaktoru, politoloq Bəhruz Quliyev buna bir neçə aspektdən yanaşdı: “Birləşmiş Ştatların yeni Milli Təhlükəsizlik Strategiyası və Müdafiə Qanunu Vaşinqtonun qlobal prioritetlərini yenidən qurduğunu göstərir. Avropa İttifaqının tənqidi, Rusiya ilə “strateji sabitlik” mesajları və Avropadakı hərbi öhdəliklərin məhdudlaşdırılması Moskva tərəfindən müsbət qarşılanıb. Bu dəyişikliklər ABŞ-ın dünya nizamındakı rolunu yenidən müəyyənləşdirdiyini təsdiqləyir. Bu fon Rusiyanın da öz Milli Təhlükəsizlik Strategiyasını yeniləməsini, demək olar ki, qaçılmaz edir. Çünki yeni geosiyasi balans Rusiyanın maraqlarına uyğun olaraq “Qərblə qarşıdurma, Qərblə dialoq” xəttinin yenidən ölçülməsini tələb edir. ABŞ-ın Rusiyanı əsas düşmən statusundan kənara çıxarması Moskvanı daha çevik və çoxvektorlu təhlükəsizlik modelinə keçməyə təşviq edir. Eyni zamanda, Çin, Şimali Koreya və digər Asiya ölkələri ilə genişlənən hərbi-siyasi əməkdaşlıq Rusiyanın strateji sənədlərində ayrıca prioritet kimi əks olmalıdır. Hesab edirəm ki, Avropa təhlükəsizlik memarlığının dəyişməsi Moskvanı öz region siyasətini yenidən kalibr etməyə məcbur edir. Böyük ehtimalla, Rusiya yaxın dönəmdə Milli Təhlükəsizlik Strategiyasını daha çevik, çoxqütblü dünya düzəninə uyğunlaşdıran yeni versiyada təqdim edəcək. ABŞ-ın strategiyadakı dönüşü Moskvanın da öz konseptual xəritəsini yeniləməsi üçün real və strateji zərurət yaradıb”.
Vidadi ORDAHALLI
