Ermənistan və Azərbaycan hazırda blokadanın aradan qaldırılması üzərində işləyir. Bunu Ermənistan xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan parlamentdə sual-cavab sessiyası zamanı bildirib. O qeyd edib ki, Ermənistanın dəmir yolu və digər infrastrukturları ilə bağlı texniki şərtləri anlamaq üçün yaxın gələcəkdə təmaslar müxtəlif tərəflərlə, o cümlədən amerikalı tərəfdaşlarla intensivləşəcək:
“Unutmayın, biz dedik ki, yazılanlar və dərc edilənlər istisna olmaqla, heç nə razılaşdırılmayıb, ona görə də hələ danışıqlar aparılmalı olan bir çox texniki şərtlər var. Bizim marağımız prosesi mümkün qədər tez həyata keçirmək və blokadanın mümkün qədər tez aradan qaldırılmasına nail olmaqdır. Çünki, bir daha deyirəm, insanlar Azərbaycandan gəlib Ermənistan ərazisindən Naxçıvana keçməsini həmişə deyirlər, amma eyni dərəcədə eyni şərtlərlə biz də məsələni qaldırırıq. Hörmətli insanlar, unutmayaq ki, Ermənistan Respublikası otuz ildən artıqdır ki, hər iki tərəfdən blokadadadır”.
Ararat Mirzoyan blokadanın götürülməsinin Azərbaycanla imzalanmış prinsiplərə uyğun həyata keçiriləcəyini bir daha vurğulayıb: “Ərazi bütövlüyü, sərhədlərin toxunulmazlığı, suverenliyi, yurisdiksiyası çərçivəsində və qarşılıqlılıq prinsiplərinə uyğun olaraq bu baş verir. Biz Amerika tərəfi ilə işləyirik, yenidən Azərbaycan tərəfi ilə blokadanın götürülməsi üzərində işləyirik. Demarkasiya prosesində bu ola bilər”. Ermənistan-Azərbaycan bəyannaməsi və Vaşinqtonda sülh müqaviləsinin ilkin imzalanması barədə danışan XİN başçısı bir daha vurğulayıb ki, baş verənlər çox mühüm hadisədir: “Sülh bərqərar olub. Lakin sülhün tam olaraq bərqərar olması üçün hələ müəyyən addımlar atılmalıdır. Hələ yolun başlanğıcındayıq. Sülh uzun prosesdir, sülh qayğı tələb edir, sülh hər deyilən söz baxımından, hər bir yayılan sənəd baxımından ehtiyatlılıq tələb edir. Axı, inkar etməyək ki, iki xalq arasında düşmənçiliyin uzun bir tarixi var, qan tarixi var. Yaxın gələcəkdə sülh müqaviləsi bağlansa da, biz hələ ki, hər şeyin bitdiyini, sülhün tam bərqərar olduğunu deyə bilmərik. Amma demək istəyirik ki, hazırda tərəflər bir-birinə atəş açmır, eskalasiya riski minimaldır, qaynar münaqişə riski minimaldır”. Bu fonda parlamentdə baş nazir Nikol Paşinyan da Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərindən danışıb. Avqustun 8-də Vaşinqtonda sülhün imzalandığını elan edən Nikol Paşinyan deyib ki, Ermənistanın həm daxilində, həm də xaricində bu sülhü pozmaq istəyən qüvvələr var: “Həm Ermənistanda, həm də uzaq və yaxın ərazilərdə belə maraqları olan qüvvələrin olduğunu görməmək mümkün deyil. Sülh bərqərar oldu, amma o, başqa məsələdir ki, o sülh bərqərar olandan sonra biz onu bu nöqtədən institusional məhvə doğru inkişaf etdirmək istəyənlərə məhəl qoymayaraq, bu nöqtədən institusional güclənməyə doğru inkişaf etdirməliyik”.
Sülh müqaviləsinin sadəcə paraflandığını deyənlərin hamısına qarşı çıxan Paşinyan xatırladıb ki, bunu deyənlərin əksəriyyəti bu ilin əvvəlində avqustda müharibə olacağını proqnozlaşdırıblar. Azərbaycan tərəfinin Zəngəzur dəhlizi ifadəsini işlətməsinə cavab olaraq Nikol Paşinyan parlamentə Vaşinqtonda imzalanmış üçtərəfli bəyannamənin böyük surəti ilə gəlib. Parlament tribunasından özünün, Azərbaycan və ABŞ prezidentlərinin imzalarını göstərən Paşinyan bildirib ki, obyektiv reallıq var və reallıq ondan ibarətdir ki, üç ölkə lideri Ermənistan ərazisində TRIPP adlı infrastrukturdan bəhs edən sənəd imzalayıb: “Bu sənədin 4-cü bəndində deyilir ki, TRIPP layihəsi ona görə də Ermənistan və Amerika Birləşmiş Ştatları arasında müzakirə gündəmində olan məsələdir. İndi belə bir sual ortaya çıxacaq: bəs Azərbaycanın bu mövzuya nə aidiyyatı var? Əlaqə belədir: bu layihə, regional kommunikasiyaların açılmasını nəzərdə tutur. Ermənistan və Azərbaycanın kommunikasiyaları bir-biri ilə əlaqələnməlidir”. Paşinyan qeyd edib ki, həmin bəyannamə ilə yanaşı, o, ABŞ prezidenti Trampla “Sülh kəsişməsi” layihəsinin inkişafı ilə bağlı memorandum da imzalayıb və orada layihənin Ermənistanın ərazi bütövlüyü, suverenliyi və sərhədlərinin toxunulmazlığı prinsipləri əsasında həyata keçiriləcəyi barədə razılığa gəliblər və ABŞ-ın ora sərmayə qoymasında maraqlıdır. Baş nazir vurğulayıb ki, bu, obyektiv reallıqdır, qalanı sadəcə lirizmdir: “Ermənistan ərazisində Zəngəzur dəhlizi deyilən infrastruktur ola bilməz. Amma mən istisna edə bilmərəm ki, obyektiv və subyektiv şəraitə görə bu ad Azərbaycanda o qədər məşhurlaşıb ki, Azərbaycan öz ərazisindən keçən istənilən infrastrukturu, o cümlədən, məsələn, “Tramp yolu”na qoşulmalı olan infrastrukturu istənilən adla və istənilən şəxsin adı ilə adlandıra bilər. Amma bunun Ermənistan Respublikasının suveren ərazisi ilə heç bir əlaqəsi yoxdur”. Müxalifətçi deputat Artsvik Minasyanın erməni-amerikan memorandumunun müddəti ilə bağlı sualını cavablandıran Nikol Paşinyan qeyd edib ki, niyyət memorandumları bir və ya iki il müddətinə, üç ilə qədər uzadılmaqla imzalanır və buna səbəb odur ki, bu niyyətlər həmin müddət ərzində həyata keçirilməlidir. Artsvik Minasyan qeyd edib: “Xahiş edirəm, ictimaiyyətə çox açıq şəkildə təqdim edin: bir ay keçdi, bir aydan çox keçdi, bəs Amerika Birləşmiş Ştatları ilə imzalanmış bu memorandum çərçivəsində nələr görüldü?”. Baş nazir bildirib: “Müxtəlif formatlarda işgüzar müzakirələr aparılıb və bu müzakirələr davam edir, bu gün də gedir”. Müxalifətçi deputat Aqnesa Xamoyan isə soruşub: “Azərbaycanlılar Ermənistan ərazisindən keçərkən hansısa yoxlamaya məruz qalacaqmı?”. Nikol Paşinyan sualları cavablandırarkən müasir texnologiyalardan danışıb. O, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərini misal gətirərək deyib ki, bu ölkənin sərhədçiləri ölkəyə daxil olan şəxslərin pasportlarını yoxlamır, bunu texnologiya vasitəsilə gerçəkləşdirir. Paşinyan Ermənistanın da bu cür yoxlamalara keçməli olduğunu vurğulayıb: “İnsana toxunaraq, iyləyərək, qulağını, saçını yoxlamaq sərhədlərimizdə heç kimə qarşı tətbiq olunmamalıdır və olunmayacaq. Bu üsul ümumiyyətlə tətbiq olunmayacaq”. Bütün bunlar o deməkdir ki, Zəngəzur dəhlizi, sülh prosesi əslində Azərbaycanın istədiyi şərtlərlə irəliləyir. Bunu Ermənistan hakimiyyəti də qəbul edir. Paşinyanın və Mirzoyanın açıqlamaları isə təsdiq edir ki, Ermənistan iqtidari buna qarşı çıxan müxalif qüvvələri də susdurmağa hazırdır.
Nahid SALAYEV
